Η υποβολή αιτήματος επένδυσης για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ από τον ΑΔΜΗΕ, φορέα υλοποίησης του έργου Great Sea Interconnector (GSI), σηματοδοτεί την επιτάχυνση της διαδικασίας, όπως επισημαίνεται από τις Ρυθμιστικές Αρχές των δύο χωρών, σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό (Κανονισμός ΤΕΝ-Ε).
Αυτή η εξέλιξη ενσωματώνεται στη στρατηγική της ελληνικής κυβέρνησης για την προώθηση του Great Sea Interconnector, θεωρώντας το ως ένα έργο με σημαντική γεωπολιτική και ενεργειακή αξία για την Ελλάδα, την Κύπρο, το Ισραήλ και την Ευρώπη, σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση.
Το αίτημα υποβλήθηκε μία εβδομάδα μετά την υπογραφή της συμφωνίας ΑΔΜΗΕ–Meridiam στο Μέγαρο Μαξίμου, που επιτρέπει την είσοδο του γαλλικού επενδυτικού ομίλου ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Επιπλέον, ακολούθησε τηλεφωνική επικοινωνία του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρου Παπασταύρου, με τον Ισραηλινό ομόλογό του, Eli Cohen, για την προώθηση της διασύνδεσης Κύπρου–Ισραήλ. Οι τελευταίες αυτές εξελίξεις ενισχύουν τη δυναμική για την υλοποίηση του έργου.
Το επενδυτικό αίτημα για τη διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ συνιστά το αναγκαίο επόμενο βήμα σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο, μετά την ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών κόστους-οφέλους (CBA) και της πρότασης για την κατανομή κόστους (CBCA).
Κατά την εκπόνηση αυτών των μελετών, υλοποιήθηκε διαδικασία διαβούλευσης και ανταλλαγής πληροφοριών με τους αρμόδιους φορείς των δύο χωρών, όπως τα Υπουργεία Ενέργειας, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου (ΔΣΜΚ) και ο Διαχειριστής Συστήματος του Ισραήλ (NOGA). Σκοπός ήταν να ληφθούν υπόψη οι τελευταίες εκτιμήσεις σχετικά με την εξέλιξη των ηλεκτρικών συστημάτων, τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας, τη διείσδυση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις απαιτούμενες υποδομές.
Τα αποτελέσματα των μελετών επιβεβαίωσαν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου σε όλες τις εξεταζόμενες περιπτώσεις. Συγκεκριμένα, τονίστηκε η σημαντική συμβολή του έργου στην ασφάλεια εφοδιασμού, στη διείσδυση ΑΠΕ και στην ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ανατολικής Μεσογείου με το ευρωπαϊκό σύστημα.
Η υποβολή του αιτήματος επένδυσης είναι προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης από τις αρμόδιες Ρυθμιστικές Αρχές Κύπρου και Ισραήλ, προκειμένου να ληφθεί κοινή απόφαση σχετικά με την κατανομή του κόστους -ανάμεσα στις δύο χώρες- το οποίο θα ανακτηθεί μέσω των ρυθμιζόμενων εσόδων του έργου.
Ο ΑΔΜΗΕ, από την ανάληψη του ρόλου του Project Promoter για το σύνολο του έργου, συνεργάζεται συνεχώς με τις αρμόδιες αρχές, τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς και τους άλλους εμπλεκόμενους φορείς, προκειμένου να προωθήσει τις απαραίτητες τεχνικές, ρυθμιστικές και χρηματοδοτικές ενέργειες.
Ακολούθως της συμφωνίας μεταξύ των χωρών, θα ληφθεί η τελική επενδυτική απόφαση (FID), η οποία θα σηματοδοτήσει την αρχή των διαδικασιών χρηματοδότησης του έργου. Ο στόχος του ΑΔΜΗΕ είναι να προσελκύσει επιπλέον επενδυτές για τη διασύνδεση Κύπρου-Ισραήλ, όπως συνέβη και με το πρώτο τμήμα του έργου (διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου) με την είσοδο της Meridiam στον επενδυτικό σχήμα.
Ο GSI, ο οποίος είναι Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος (PCI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα διαθέτει ικανότητα μεταφοράς 1.000 MW και θα περιλαμβάνει διπολικό σύστημα συνεχούς ρεύματος (HVDC) τάσης 500 kV. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το σημείο σύνδεσης του καλωδιακού συστήματος στην Κύπρο θα είναι ο Σταθμός Μετατροπής στην Κοφίνου, ενώ στην πλευρά του Ισραήλ θα κατασκευαστεί ο αντίστοιχος Σταθμός Μετατροπής στην περιοχή της Hadera.
Το τμήμα της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ θα έχει υπεράκτιο μήκος περίπου 324 χλμ., με βάθος πόντισης που κυμαίνεται από 2.200 έως 2.400 μ. Η διασύνδεση θα επιτρέπει αμφίδρομη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, διευκολύνοντας την αντιστροφή της κατεύθυνσης ροής ισχύος.