Χωρίς 13ο μισθό, αλλά με νέες αυξήσεις. Η κυβερνητική εξίσωση για εργαζόμενους και συνταξιούχους.
Οι οικονομικές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού για τους εργαζομένους από την 90η ΔΕΘ δεν αναμένεται να περιοριστεί σε μία ακόμη αύξηση του κατώτατου μισθού. Το κυβερνητικό σχέδιο φαίνεται να στηρίζεται σε τρεις παράλληλες παρεμβάσεις με ορίζοντα τετραετίας: υψηλότερες ονομαστικές αποδοχές, χαμηλότερες κρατήσεις και στοχευμένες παροχές που ενισχύουν το καθαρό εισόδημα χωρίς να εμφανίζονται ως μόνιμος 13ος μισθός.
«Κλειδί» οι τριετίες
Όσον αφορά στον ιδιωτικό τομέα, ο πρωθυπουργός αναμένεται να επαναβεβαιώσει την πορεία αύξησης του κατώτατου μισθού, με τον στόχο των 950 ευρώ να αποτελεί το προηγούμενο ορόσημο και τον νέο ορίζοντα να τοποθετείται υψηλότερα για το 2030. Στα σενάρια που έχουν δημοσιευθεί αναφέρεται στόχος της τάξης των 1.350-1.400 ευρώ για τον κατώτατο μισθό και κοντά στα 2.000 ευρώ για τον μέσο μισθό, χωρίς να πρόκειται όμως για νομοθετικές δεσμεύσεις καθώς οι αμοιβές αυτές καταβάλλονται από τις επιχειρήσεις και όχι το Κράτος.
Ωστόσο οι αυξήσεις του κατώτατου μισθού συμπαρασύρουν τις τριετίες και μια σειρά επιδομάτων. Αυτό σημαίνει ότι η επίδραση δεν περιορίζεται στους εργαζομένους που αμείβονται ακριβώς με τον κατώτατο μισθό, αλλά επεκτείνεται και σε όσους βρίσκονται σε μισθολογικά κλιμάκια που συνδέονται με την προϋπηρεσία.
Το πρόβλημα είναι ότι η αύξηση του κατώτατου δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε αντίστοιχη άνοδο του μέσου μισθού. Για αυτό η κυβέρνηση εξετάζει να στηρίξει την επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, ώστε οι αυξήσεις να περάσουν σε περισσότερους κλάδους και να μην παραμείνουν συγκεντρωμένες στα χαμηλότερα μισθολογικά επίπεδα.
Μείωση ασφαλιστικών κρατήσεων
Μια νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5 ποσοστιαία μονάδα θεωρείται δεδομένη. Αναζητείται περιθώριο όμως ακόμη και για μεγαλύτερη μείωση.
Η παρέμβαση έχει διπλή στόχευση: να αυξήσει τις καθαρές αποδοχές των εργαζομένων, αλλά και να περιορίσει το μη μισθολογικό κόστος για τις επιχειρήσεις, προκειμένου να δίνουν αυξήσεις ή να κάνουν νέες προσλήψεις.
Στο Δημόσιο, η κυβέρνηση δεν αναμένεται να ανακοινώσει επαναφορά του 13ου ή του 14ου μισθού -στο ορατό μέλλον τουλάχιστον. Αντί αυτού, αναμένεται να προβάλλει τις ετήσιες αυξήσεις που συνδέονται με τον κατώτατο μισθό και τις στοχευμένες μισθολογικές παρεμβάσεις στους δημοσίους υπαλλήλους.
Για σχεδόν 700.000 δημοσίους υπαλλήλους οι αυξήσεις, σταδιακά, θα μπορούσαν να φθάσουν έως και τα 100 ευρώ τον μήνα.
Συνταξιούχοι και διαθέσιμο εισόδημα
Στο μέτωπο των συντάξεων, η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει την κατάργηση ή τον περιορισμό της προσωπικής διαφοράς ως μηχανισμό που θα επιτρέψει σε περισσότερους συνταξιούχους να λαμβάνουν τις ετήσιες αυξήσεις.
Παράλληλα εξετάζεται αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης, ώστε η επιβάρυνση να εφαρμόζεται κλιμακωτά και όχι στο σύνολο της σύνταξης από το πρώτο ευρώ πάνω από το σχετικό όριο.
Επαναχορήγηση 13ης σύνταξης δεν προβλέπεται. Ωστόσο, έχει ήδη μονιμοποιηθεί και ενδεχομένως να αυξηθεί περαιτέρω η ετήσια ενίσχυση των 300 ευρώ που καταβάλλεται εφάπαξ ετησίως κάθε Νοέμβριο (από 250 ευρώ που δόθηκαν πέρυσι) πιθανώς στα 400 ευρώ ή με διεύρυνση των δικαιούχων. Το μέτρο παρουσιάζεται ως μόνιμη ετήσια παροχή και υποκατάστατο μίας «13ης σύνταξης» όπως είχε νομοθετηθεί το 2018.
Κάρτες σίτισης
Μια διαφορετική παρέμβαση που εξετάζεται είναι η αύξηση της ημερήσιας αξίας των διατακτικών ή καρτών σίτισης από τα 6 στα 10 ευρώ. Το αίτημα έχει υποστηριχθεί από εργοδοτικούς και εργατικούς φορείς, καθώς θεωρείται ότι μπορεί να προσφέρει έως και 300 ευρώ τον μήνα σε εργαζομένους που κάνουν χρήση του μέτρου, χωρίς αντίστοιχη επιβάρυνση του μισθολογικού κόστους.
Η κάρτα σίτισης έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, επειδή αποτελεί παρέμβαση που αυξάνει το διαθέσιμο εισόδημα για να καλύψει πάγιες δαπάνες (σούπερ μάρκετ κλπ) χωρίς να καταγράφεται ως οριζόντια μισθολογική αύξηση. Ταυτόχρονα, όμως, δεν αφορά όλους τους εργαζομένους με τον ίδιο τρόπο, καθώς εξαρτάται από την απόφαση του εργοδότη και από το τελικό φορολογικό πλαίσιο.
Στόχος το διαθέσιμο εισόδημα
Η κυβέρνηση επιχειρεί έτσι να απαντήσει σε μια αντίφαση: οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται, αλλά η ακρίβεια, η στέγη και οι ασφαλιστικές και φορολογικές κρατήσεις περιορίζουν την πραγματική αγοραστική δύναμη.
Το «πακέτο», επομένως, δεν είναι μόνο μισθολογικό. Είναι ένα μείγμα αυξήσεων, μικρότερων κρατήσεων και παροχών σε είδος. Το ζήτημα φυσικά που θα κρίνει την αποτελεσματικότητά του είναι αν θα ενισχύσει πραγματικά το καθαρό εισόδημα ή θα απορροφηθεί από τον πληθωρισμό και το κόστος στέγασης.