Η Ελλάδα επιχειρεί μέσα στο 2026 μία από τις μεγαλύτερες κινήσεις ενεργητικής διαχείρισης του δημόσιου χρέους των τελευταίων ετών: πρόωρες αποπληρωμές συνολικού ύψους περίπου 12,84 δισ. ευρώ, με στόχο όχι απλώς να μειώσει το ονομαστικό απόθεμα του χρέους, αλλά να περιορίσει μελλοντικούς τόκους, να μειώσει τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης και να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την πιστοληπτική εικόνα της χώρας.
Η χρονική στιγμή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων κρατικών ομολόγων ανεβαίνουν ξανά διεθνώς, το αμερικανικό 30ετές βρέθηκε σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2007 και η Ευρώπη αντιμετωπίζει αυξημένο δημοσιονομικό premium. Σε αυτό ακριβώς το περιβάλλον, η Ελλάδα προσπαθεί να κάνει το αντίθετο από πολλές μεγάλες οικονομίες: να μειώσει τις μελλοντικές χρηματοδοτικές της ανάγκες αντί να τις αυξήσει.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο λογιστικό.
Το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών υπολογίζει ότι από το χρέος που εξοφλείται πρόωρα προκύπτει ετήσια εξοικονόμηση τόκων περίπου 370 εκατ. ευρώ και συνολικό όφελος τουλάχιστον 2,6 δισ. ευρώ μέσα στην επόμενη επταετία.
Τα βασικά στοιχεία σε 30 δευτερόλεπτα
| Μέγεθος | Ποσό / δείκτης |
|---|---|
| Συνολικές πρόωρες αποπληρωμές 2026 | €12,84 δισ. |
| GLF – αποπληρωμή Ιουνίου | €6,94 δισ. |
| Μείωση εντόκων γραμματίων | €1,20 δισ. |
| Προγραμματισμένη αποπληρωμή EFSF | €2,50 δισ. |
| Ομόλογο λήξης Δεκ. 2027 | ~€2,20 δισ. |
| Μέση διάρκεια χρέους που εξοφλείται | 7,1 έτη |
| Μέσο κόστος εξυπηρέτησης του πακέτου | ~2,9% |
| Ετήσια εξοικονόμηση τόκων | ~€370 εκατ. |
| Συνολικό όφελος επταετίας | ≥€2,6 δισ. |
- Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Πώς προκύπτουν τα €12,84 δισ.
Η στρατηγική δεν αφορά μία μόνο αποπληρωμή.
Πρόκειται για συνδυασμό τεσσάρων διαφορετικών κινήσεων διαχείρισης του χρέους.
Η μεγαλύτερη έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Τον Ιούνιο η Ελλάδα αποπλήρωσε πρόωρα περίπου 6,94 δισ. ευρώ από τα διμερή δάνεια του Greek Loan Facility, δηλαδή τα δάνεια που είχαν δοθεί από χώρες της ευρωζώνης στο πλαίσιο του πρώτου προγράμματος διάσωσης.
Ακολουθεί η μείωση του αποθέματος των εντόκων γραμματίων κατά 1,2 δισ. ευρώ, μια κίνηση που περιορίζει το βραχυπρόθεσμο refinancing risk.
Στη συνέχεια σχεδιάζεται πρόωρη αποπληρωμή 2,5 δισ. ευρώ δανείων του EFSF, ενώ περίπου 2,2 δισ. ευρώ αφορούν ομολογιακή υποχρέωση που κανονικά λήγει τον Δεκέμβριο του 2027.
| Εργαλείο | Ποσό | Στόχος |
|---|---|---|
| GLF | €6,94 δισ. | Μείωση παλαιού μνημονιακού χρέους |
| Έντοκα | €1,20 δισ. | Μικρότερο βραχυπρόθεσμο rollover |
| EFSF | €2,50 δισ. | Μείωση μελλοντικών δανειακών υποχρεώσεων |
| Ομόλογο 2027 | ~€2,20 δισ. | Αφαίρεση μελλοντικής λήξης από το maturity profile |
| Σύνολο | €12,84 δισ. | Μικρότερο χρέος και refinancing risk |
Γιατί η Ελλάδα πληρώνει νωρίτερα αντί να κρατά τα μετρητά
Σε πρώτη ανάγνωση, η πρόωρη αποπληρωμή χρέους μπορεί να μοιάζει παράδοξη.
Γιατί να χρησιμοποιήσει ένα κράτος δισεκατομμύρια ευρώ σήμερα για να εξοφλήσει δάνεια που λήγουν χρόνια αργότερα;
Η απάντηση βρίσκεται στη διαφορά ανάμεσα στην απόδοση των διαθέσιμων μετρητών και στο κόστος του χρέους που εξοφλείται.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΘΟ, η μέση σταθμική διάρκεια του συγκεκριμένου πακέτου χρέους είναι περίπου 7,1 χρόνια και το μέσο κόστος του περίπου 2,9%. Ταυτόχρονα, η απόδοση των πλεοναζόντων ταμειακών διαθεσίμων που χρησιμοποιούνται είναι αισθητά χαμηλότερη.
Με απλά λόγια:
αν το Δημόσιο διατηρεί ένα ευρώ σε διαθέσιμα που αποδίδει λιγότερο από 2,9% ενώ ταυτόχρονα πληρώνει 2,9% για να χρωστά το ίδιο ευρώ, υπάρχει οικονομικό όφελος από την αποπληρωμή.
Το ύψος του υπολογιζόμενου ετήσιου οφέλους επιβεβαιώνει αυτή τη λογική.
Το 2,9% επί των €12,84 δισ. αντιστοιχεί περίπου σε €372 εκατ. ετησίως, πολύ κοντά στην επίσημη εκτίμηση των €370 εκατ.
Το σημαντικό: δεν «ξοδεύονται» €12,84 δισ. από τον προϋπολογισμό
Εδώ χρειάζεται μία κρίσιμη διάκριση.
Η πρόωρη αποπληρωμή χρέους δεν είναι δημοσιονομική δαπάνη με την έννοια ενός επιδόματος, ενός μισθού ή μιας δημόσιας επένδυσης.
Είναι χρηματοοικονομική συναλλαγή.
Οι κανόνες της Eurostat προβλέπουν ότι η αποπληρωμή κεφαλαίου:
- δεν μειώνει το πρωτογενές πλεόνασμα,
- δεν αυξάνει το δημοσιονομικό έλλειμμα,
- δεν προσμετράται στον ετήσιο στόχο δαπανών.
Αντίθετα, απλώς μειώνει ταυτόχρονα ένα περιουσιακό στοιχείο —τα διαθέσιμα— και μία υποχρέωση —το χρέος.
Αυτό είναι σημαντικό και για την πολιτική αντιπαράθεση γύρω από το ερώτημα αν τα €12,84 δισ. θα μπορούσαν αντίθετα να χρηματοδοτήσουν κοινωνικές πολιτικές.
Η οικονομική πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Μια μόνιμη δημόσια δαπάνη €12,84 δισ. θα επιβάρυνε το δημοσιονομικό αποτέλεσμα και τους ευρωπαϊκούς κανόνες δαπανών. Η αποπληρωμή χρέους όχι.
Από την άλλη πλευρά, είναι εύλογο να υπάρχει συζήτηση για το ποιο επίπεδο ταμειακού αποθέματος θεωρείται βέλτιστο και πόσα διαθέσιμα πρέπει να παραμένουν ως ασφάλεια σε περίπτωση νέας κρίσης.
Το μεγάλο «μαξιλάρι» της Ελλάδας παραμένει σημαντικό
Τα στοιχεία του ΟΔΔΗΧ δείχνουν ότι στις 31 Μαρτίου 2026 το ελληνικό Δημόσιο και η Γενική Κυβέρνηση διέθεταν συνολικά ταμειακά αποθέματα περίπου:
€38,92 δισ.
Την ίδια ημερομηνία το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ήταν €360,54 δισ., με καθαρό χρέος —μετά την αφαίρεση των διαθεσίμων— €321,62 δισ.
| Παράμετρος χρέους | 31/3/2026 |
|---|---|
| Χρέος Γενικής Κυβέρνησης | €360,54 δισ. |
| Ταμειακά διαθέσιμα | €38,92 δισ. |
| Καθαρό χρέος | €321,62 δισ. |
| Μέση σταθμική διάρκεια | 18,36 έτη |
| Μέση περίοδος μέχρι επανακαθορισμό επιτοκίου | 17,76 έτη |
| Κόστος εξυπηρέτησης* | 1,84% |
*Με συνυπολογισμό των αναβαλλόμενων τόκων EFSF. - ΟΔΔΗΧ.
Αυτό είναι ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα της ελληνικής διαχείρισης χρέους.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει πολύ υψηλό χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά τα χαρακτηριστικά του χρέους αυτού είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα του 2010.
Τα 18,36 χρόνια αλλάζουν όλη την εικόνα
Η μέση σταθμική διάρκεια του ελληνικού χρέους είναι σήμερα 18,36 χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν χρειάζεται να αναχρηματοδοτεί κάθε χρόνο μεγάλο μέρος του χρέους της στις αγορές.
Ο ΟΔΔΗΧ υπολογίζει:
| Κίνδυνος | Ποσοστό |
|---|---|
| Αναχρηματοδότηση μέσα σε 1 έτος | 3,44% |
| Αναχρηματοδότηση μέσα σε 5 έτη | 15,98% |
| Επανακαθορισμός επιτοκίου σε 1 έτος | 6,79% |
| Επανακαθορισμός επιτοκίου σε 5 έτη | 18,26% |
| Κυμαινόμενο επιτόκιο μετά τα derivatives | 0% |
- ΟΔΔΗΧ, στοιχεία 31/3/2026.
Το τελευταίο στοιχείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Μετά τις πράξεις αντιστάθμισης, το ελληνικό χαρτοφυλάκιο χρέους εμφανίζεται ουσιαστικά πλήρως προστατευμένο από άμεσες μεταβολές κυμαινόμενων επιτοκίων.
Αυτό είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους η Ελλάδα έχει μικρότερη άμεση ευαισθησία σε ένα διεθνές sell-off ομολόγων από χώρες που πρέπει να αναχρηματοδοτούν μεγαλύτερο ποσοστό των υποχρεώσεών τους κάθε χρόνο.
Γιατί έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία τώρα που τα διεθνή επιτόκια ανεβαίνουν
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη διάσταση της σημερινής συγκυρίας.
Όταν τα παγκόσμια επιτόκια ήταν μηδενικά ή αρνητικά, η πρόωρη μείωση του refinancing risk είχε μικρότερη άμεση αξία.
Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική.
Η άνοδος των μακροπρόθεσμων αποδόσεων στις ΗΠΑ, στη Γερμανία και στη Γαλλία σημαίνει ότι η μελλοντική αναχρηματοδότηση χρέους γίνεται ακριβότερη.
Η πρόωρη εξόφληση μιας λήξης του 2027, για παράδειγμα, σημαίνει ότι η χώρα δεν θα χρειαστεί να βρει τα συγκεκριμένα €2,2 δισ. στις αγορές εκείνη τη χρονιά.
Η Ελλάδα αγοράζει ουσιαστικά σήμερα:
μικρότερες μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες.
Το δεύτερο όφελος είναι η καμπύλη λήξεων
Το συνολικό ποσό της αποπληρωμής δεν είναι το μοναδικό σημαντικό στοιχείο.
Εξίσου σημαντικό είναι ποια χρέη αφαιρούνται και πότε θα έληγαν.
Η ενεργητική διαχείριση του maturity profile επιτρέπει στον ΟΔΔΗΧ να «ισιώνει» μελλοντικές κορυφές λήξεων.
Αυτό μειώνει τον κίνδυνο να χρειαστεί η Ελλάδα να βγει μαζικά στις αγορές σε μία χρονιά που ενδεχομένως οι συνθήκες να είναι δυσμενείς.
Το συγκεκριμένο χαρακτηριστικό εξηγεί γιατί η διαχείριση χρέους δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με το απλό ερώτημα:
Είναι φθηνό ή ακριβό το δάνειο που εξοφλείται;
Πρέπει επίσης να ρωτάμε:
Πόσο refinancing risk αφαιρείται από το μέλλον;
Τα ελληνικά ομόλογα έχουν ήδη αλλάξει κατηγορία στην πράξη
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο βρίσκεται στην αγορά.
Στα μέσα Ιουλίου, η Τράπεζα της Ελλάδος κατέγραφε απόδοση του ελληνικού δεκαετούς περίπου 3,83% και spread έναντι του γερμανικού Bund περίπου 69 μονάδες βάσης.
Η ίδια έκθεση υπογράμμιζε ότι τα ελληνικά κρατικά ομόλογα ακολουθούν πλέον στενά τις εξελίξεις στην ευρωζώνη και ότι τα spreads έχουν περιοριστεί θεαματικά σε σχέση με τα επίπεδα προηγούμενων ετών.
Το ΥΠΕΘΟ υποστηρίζει μάλιστα ότι το ελληνικό Δημόσιο δανείζεται πλέον φθηνότερα από χώρες όπως η Ιταλία και η Γαλλία, αναφέροντας διαφορά της τάξης των 13 μονάδων βάσης έναντι της Ιταλίας και 17 μ.β. έναντι της Γαλλίας.
Το γεγονός είναι ιστορικά αξιοσημείωτο.
Πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια η Ελλάδα ήταν ουσιαστικά αποκλεισμένη από τις κεφαλαιαγορές.
Σήμερα μπορεί σε συγκεκριμένες περιόδους να δανείζεται φθηνότερα από δύο από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης.
Από τον «κίνδυνο Ελλάδας» στο fiscal premium των άλλων
Η μεταβολή δεν οφείλεται μόνο στη βελτίωση της Ελλάδας.
Οφείλεται επίσης στην επιδείνωση των δημοσιονομικών ανησυχιών σε άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Η Γαλλία αντιμετωπίζει αυξημένο πολιτικό και δημοσιονομικό premium.
Η Ιταλία εξακολουθεί να διαθέτει πολύ μεγάλο απόθεμα δημόσιου χρέους και μικρότερη μέση διάρκεια.
Και οι αγορές έχουν γίνει σαφώς πιο ευαίσθητες σε:
ελλείμματα,
χρηματοδοτικές ανάγκες,
πολιτική αστάθεια,
και μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα χρέους.
Αυτό ακριβώς κάνει την ελληνική στρατηγική ακόμη πιο ισχυρή από επικοινωνιακή άποψη.
Η χώρα δεν λέει απλώς:
«το χρέος μας μειώνεται».
Λέει:
«το μειώνουμε πιο γρήγορα ακριβώς τη στιγμή που οι αγορές αρχίζουν ξανά να τιμωρούν τα υψηλά χρέη».
Το R&I έστειλε ένα σαφές μήνυμα
Μέσα σε αυτή τη συγκυρία ήρθε στις 17 Αυγούστου και η νέα αξιολόγηση του ιαπωνικού οίκου Rating and Investment Information (R&I).
Ο οίκος διατήρησε το ελληνικό αξιόχρεο στο BBB, αλλά αναβάθμισε το outlook από stable σε positive.
Η λογική της αναβάθμισης είναι χαρακτηριστική.
Ο R&I επικαλείται:
- ανάπτυξη υψηλότερη από τον μέσο όρο της ευρωζώνης,
- σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα,
- συνεχή αποκλιμάκωση του χρέους,
- αυξημένα φορολογικά έσοδα μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων,
- ισχυρότερο τραπεζικό σύστημα,
- χαμηλότερα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.
Ο οίκος εκτιμά ότι η ελληνική οικονομία μπορεί να παραμείνει κοντά σε ανάπτυξη 2% το 2026, παρά το ενεργειακό και γεωπολιτικό σοκ.
Τι σημαίνει πραγματικά το «positive outlook»
Το positive outlook δεν είναι αναβάθμιση της βαθμολογίας.
Είναι όμως το βήμα πριν από μία πιθανή αναβάθμιση.
Ο R&I δηλώνει ουσιαστικά ότι, εφόσον διατηρηθούν:
η δημοσιονομική προσαρμογή,
η αναπτυξιακή δυναμική,
και η πολιτική συνέχεια,
η αξιολόγηση μπορεί να κινηθεί υψηλότερα.
Ο οίκος τοποθετεί μάλιστα ένα ενδιαφέρον πολιτικό σημείο ελέγχου: θέλει να δει αν η στρατηγική οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής θα συνεχιστεί και μετά τις εκλογές του 2027.
Άρα το μήνυμα δεν είναι άνευ όρων.
Οι αγορές επιβραβεύουν τη σημερινή πορεία.
Ταυτόχρονα όμως απαιτούν συνέχεια.
Το επόμενο μεγάλο ραντεβού είναι τον Σεπτέμβριο
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη επενδυτική βαθμίδα από όλους τους βασικούς οίκους.
Όμως η διαδρομή δεν έχει τελειώσει.
Το επίσημο ημερολόγιο του ΟΔΔΗΧ προβλέπει:
| Οίκος | Αξιολόγηση | Επόμενο προγραμματισμένο review |
|---|---|---|
| DBRS | BBB / Stable | 4 Σεπτεμβρίου 2026 |
| Moody’s | Baa3 / Stable | 18 Σεπτεμβρίου 2026 |
| Scope | BBB / Positive | 18 Σεπτεμβρίου 2026 |
| S&P | BBB / Stable | 23 Οκτωβρίου 2026 |
| Fitch | BBB / Stable | 6 Νοεμβρίου 2026 |
- ΟΔΔΗΧ.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα είναι η Scope, η οποία διαθέτει ήδη positive outlook.
Εάν η στρατηγική ταχείας μείωσης του χρέους συνδυαστεί με συνέχιση των πλεονασμάτων, αυξάνονται οι πιθανότητες η Ελλάδα να αρχίσει σταδιακά να ανεβαίνει βαθύτερα μέσα στην επενδυτική βαθμίδα.
Και αυτό είναι το επόμενο πραγματικό ορόσημο.
Γιατί μια νέα αναβάθμιση δεν είναι απλώς «ένα γράμμα»
Η διαφορά μεταξύ BBB και BBB+ μπορεί να μοιάζει μικρή.
Για τις αγορές όμως έχει σημασία.
Όσο η Ελλάδα απομακρύνεται από το κατώφλι της investment grade:
μειώνεται ο αντιλαμβανόμενος πιστωτικός κίνδυνος,
αυξάνεται η επενδυτική βάση,
περιορίζεται το risk premium,
και μπορεί να μειώνεται σταδιακά το κόστος κεφαλαίου σε ολόκληρη την οικονομία.
Το sovereign rating λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για:
- τράπεζες,
- επιχειρηματικά ομόλογα,
- project finance,
- ενεργειακά έργα,
- υποδομές.
Άρα το όφελος δεν σταματά στο Δημόσιο.
Υπάρχει όμως και αντίλογος
Η πολιτική της επιθετικής πρόωρης αποπληρωμής δεν είναι χωρίς κριτική.
Κόμματα της αντιπολίτευσης υποστηρίζουν ότι ένα μέρος των υπερπλεονασμάτων προέρχεται από υψηλή φορολογική επιβάρυνση και πληθωριστικά έσοδα, και θέτουν το ερώτημα εάν περισσότερα διαθέσιμα θα έπρεπε να κατευθυνθούν σε κοινωνικές υποδομές ή επενδύσεις.
Η κριτική αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν αφορά πολύ φθηνά, μακροπρόθεσμα μνημονιακά δάνεια.
Η οικονομική απάντηση όμως δεν είναι μονοσήμαντη.
Η ορθότητα της πρόωρης αποπληρωμής εξαρτάται από:
- το επιτόκιο του χρέους που αποσύρεται,
- την απόδοση των διαθέσιμων,
- τον κίνδυνο αναχρηματοδότησης που αφαιρείται,
- το επίπεδο ταμειακού buffer που παραμένει,
- την επίδραση στην πιστοληπτική εικόνα.
Στην τρέχουσα περίπτωση, το υπουργείο υπολογίζει μέσο κόστος 2,9% για το πακέτο που αποπληρώνεται και εκτιμά ότι τα διαθέσιμα αποδίδουν αισθητά λιγότερο.
Αυτό ενισχύει το οικονομικό επιχείρημα υπέρ της κίνησης.
Από τα €370 εκατ. στον πραγματικό δημοσιονομικό χώρο
Τα €370 εκατ. ετήσιας εξοικονόμησης είναι πιθανότατα ο σημαντικότερος αριθμός.
Διότι ενώ τα €12,84 δισ. αποτελούν χρηματοοικονομική συναλλαγή, οι τόκοι που δεν θα πληρωθούν στο μέλλον αποτελούν πραγματική μείωση δημόσιας δαπάνης.
Αυτό σημαίνει ότι, σε βάθος χρόνου, δημιουργείται περισσότερος χώρος για:
επενδύσεις,
φορολογικές μειώσεις,
κοινωνική πολιτική,
άμυνα,
ή απλώς μεγαλύτερα δημοσιονομικά περιθώρια ασφαλείας.
Με αυτή την έννοια η πρόωρη αποπληρωμή μετατρέπει:
τα σημερινά πλεονάζοντα διαθέσιμα σε μελλοντικό δημοσιονομικό χώρο.
Η πραγματική αλλαγή είναι ψυχολογική και θεσμική
Το ελληνικό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι τεράστιο.
Δεν χρειάζεται ωραιοποίηση.
Με €360,5 δισ. χρέος Γενικής Κυβέρνησης στο τέλος του πρώτου τριμήνου, η Ελλάδα εξακολουθεί να διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα debt burdens στην Ευρώπη.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι η ποιότητα του κινδύνου.
Υπάρχει:
πολύ μεγάλη μέση διάρκεια,
περιορισμένο refinancing risk,
ουσιαστικά πλήρως σταθεροποιημένο επιτοκιακό προφίλ,
μεγάλο cash buffer,
επενδυτική βαθμίδα,
πρωτογενή πλεονάσματα,
και πραγματική δυνατότητα πρόωρης αποπληρωμής.
Δεν είναι δηλαδή πια ένα χρέος που η χώρα φοβάται ότι δεν μπορεί να εξυπηρετήσει.
Είναι ένα χρέος που πλέον προσπαθεί να διαχειριστεί ενεργά και να μειώσει ταχύτερα.
Συμπέρασμα: η Ελλάδα κάνει κάτι που οι αγορές θα εκτιμήσουν περισσότερο όσο ακριβότερο γίνεται το χρήμα
Οι πρόωρες αποπληρωμές των €12,84 δισ. δεν αποτελούν απλώς μια ακόμη κυβερνητική ανακοίνωση για τη μείωση του χρέους.
Αποτελούν στρατηγική liability management.
Η χώρα αποσύρει υποχρεώσεις με μέσο κόστος περίπου 2,9%, μειώνει τις ανάγκες αναχρηματοδότησης, εξοικονομεί περίπου €370 εκατ. τόκων ετησίως, χρησιμοποιεί διαθέσιμα που αποδίδουν λιγότερο και ταυτόχρονα βελτιώνει το προφίλ της απέναντι στους οίκους αξιολόγησης.
Και όλα αυτά συμβαίνουν ακριβώς την περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια αγορά ομολόγων ξαναθυμάται ότι το υψηλό δημόσιο χρέος έχει κόστος.
Αυτό ίσως είναι το σημαντικότερο στοιχείο.
Η Ελλάδα δεν έχει λύσει το πρόβλημα του χρέους.
Αλλά έχει αλλάξει πλήρως τη σχέση της με αυτό.
Πριν από δεκαπέντε χρόνια το χρέος υπαγόρευε την οικονομική πολιτική της χώρας.
Σήμερα η χώρα έχει αρχίσει να υπαγορεύει η ίδια τον ρυθμό με τον οποίο θα το αποπληρώνει.
Και για τις αγορές, αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη αλλαγή από μια ακόμη πτώση μερικών μονάδων στον λόγο χρέους προς ΑΕΠ.