Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών πήρε πολλά για τα λεφτά του την Τετάρτη. Η απόφαση του υπουργείου Οικονομικών να διπλασιάσει — «τουλάχιστον» — το μέγεθος των πράξεων επαναγοράς κρατικών ομολόγων μεγάλης διάρκειας, από τα 2 στα 4 δισεκατομμύρια δολάρια ανά πράξη, ήταν αρκετή για να ανατρέψει μέσα σε μία συνεδρίαση ένα ξεπούλημα που κρατούσε εβδομάδες. Η απόδοση του 30ετούς τίτλου υποχώρησε κατά περίπου 9 μονάδες βάσης στο 5,196%, η μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του τελευταίου έτους, ενώ το 10ετές έκλεισε στο 4,647%. Οι μετοχές ανέβηκαν, ο χρυσός σκαρφάλωσε στα υψηλότερα επίπεδα από τις αρχές Ιουνίου και το δολάριο υποχώρησε σχεδόν 0,8% έναντι καλαθιού νομισμάτων.
Η κίνηση αφορά τους τίτλους 10 έως 20 ετών και 20 έως 30 ετών, τίθεται σε ισχύ στις 9 Σεπτεμβρίου και ισχύει μέχρι τις 4 Νοεμβρίου, οπότε και θα ξανασυζητηθεί στο επόμενο τριμηνιαίο πρόγραμμα αναχρηματοδότησης. Ήρθε μία μόλις ημέρα αφότου η απόδοση του 30ετούς είχε αγγίξει το 5,337%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2007, εν μέσω ανησυχιών για κλιμάκωση του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν και για μια δημοσιονομική εικόνα που χειροτερεύει, καθώς το συνολικό δημόσιο χρέος πλησιάζει τα 40 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Επίσημα, το υπουργείο μίλησε για «στήριξη της ρευστότητας». Η Wall Street διάβασε κάτι άλλο: ότι ο Μπέσεντ άνοιξε την «μεγάλη εργαλειοθήκη» που υπόσχεται εδώ και μήνες, με στόχο να κρατήσει χαμηλά τα μακροπρόθεσμα επιτόκια — δηλωμένη προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ. «Ο Μπέσεντ δείχνει ξανά την τακτική του δεινότητα ως ακτιβιστής υπουργός Οικονομικών», σχολίασαν οι αναλυτές της Evercore ISI, σημειώνοντας ότι χτύπησε τους short πωλητές μια αραιή αυγουστιάτικη ημέρα με χαμηλή ρευστότητα. Ο Τόμας Σάιμονς της Jefferies ήταν λιγότερο κολακευτικός: η αιφνιδιαστική ανακοίνωση, είπε, ανατρέπει την παράδοση του «τακτικού και προβλέψιμου» δανεισμού και μοιάζει βιαστική.
Τι δεν εξηγεί την άνοδο των αποδόσεων
Πριν αναζητήσει κανείς τους ενόχους, αξίζει να αποκλείσει τους υποψήφιους. Τα μακροπρόθεσμα ομόλογα δεν ρευστοποιούνται επειδή οι επενδυτές φοβούνται τον πληθωρισμό. Η ανησυχία είναι ελαφρώς μεγαλύτερη από ό,τι πριν λίγους μήνες, αλλά ο ρυθμός που τιμολογεί η αγορά — το λεγόμενο break-even — παραμένει κοντά στον στόχο του 2% της Federal Reserve. Παρά πέντε χρόνια υπερβάσεων, οι επενδυτές εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μακροπρόθεσμα η κεντρική τράπεζα θα πετύχει τον στόχο της.
Ούτε η αλλαγή επικοινωνιακής πολιτικής του νέου προέδρου της Fed, Κέβιν Γουόρς, φαίνεται να ευθύνεται — τουλάχιστον όχι άμεσα. Θεωρητικά, η μικρότερη σαφήνεια για την πορεία της νομισματικής πολιτικής θα έπρεπε να αυξήσει τη μεταβλητότητα και, μαζί της, το ασφάλιστρο κινδύνου που ζητούν οι επενδυτές. Στην πράξη, ο αντίστοιχος του VIX για την αγορά ομολόγων βρίσκεται ελαφρώς χαμηλότερα από πέρυσι, μετά από ένα σύντομο άλμα όταν ΗΠΑ και Ισραήλ βομβάρδισαν για πρώτη φορά το Ιράν. Το ερώτημα, πάντως, παραμένει ανοιχτό ενόψει της ομιλίας του Γουόρς στο Τζάκσον Χόουλ.
«Η πράξη δεν αλλάζει σχεδόν τίποτα σε επίπεδο θεμελιωδών — και κυρίως δεν αλλάζει την ανάγκη χρηματοδότησης του παλιρροϊκού κύματος χρέους των hyperscalers, πάνω στα ήδη τεράστια κρατικά ελλείμματα» — Evercore ISI
Οι τρεις μηχανές της δίψας για κεφάλαιο
Η απλή εξήγηση είναι ότι ο πλανήτης μπαίνει σε μια νέα εποχή κεφαλαιακών αναγκών: κέντρα δεδομένων, εξοπλισμοί, επαναπατρισμός παραγωγής. Όταν το κεφάλαιο γίνεται σπάνιο, όσοι το προσφέρουν ζητούν μεγαλύτερη ανταμοιβή — και αυτή η ανταμοιβή λέγεται απόδοση. Τρεις τάσεις τροφοδοτούν ταυτόχρονα την προσφορά νέων ομολόγων, και μόνο στη μία από τις τρεις έχει ο Μπέσεντ κάποια πραγματική επιρροή.
Πρώτον, τα κρατικά ελλείμματα. Η αμερικανική γενική κυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένων πολιτειών και δήμων, αναμένεται από το ΔΝΤ να δανειστεί φέτος το 7,5% του ΑΕΠ — το υψηλότερο ποσοστό στην ομάδα των G7 και επίπεδο που παλαιότερα καταγραφόταν μόνο σε βαθιές υφέσεις. Πλέον είναι ο κανόνας, με το κράτος να φορτώνει χρέος ενώ η οικονομία αναπτύσσεται κανονικά. Και επειδή οι επενδυτές δεν πιστεύουν ότι κάποια από τις δύο παρατάξεις θα πάρει τις οδυνηρές αποφάσεις, προεξοφλούν όλο και περισσότερα ομόλογα προς πώληση. Το ίδιο ισχύει, άλλωστε, και στην υπόλοιπη Δύση: Ευρώπη και Ασία θέλουν ταυτόχρονα αμυντικές δαπάνες και κοινωνικό κράτος — σπαθιά και άροτρα — και αυτό σημαίνει δανεισμό.
Δεύτερον, η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης. Οι εταιρείες που μέχρι πρότινος ήταν ελαφριές σε πάγια, πωλητές λογισμικού με ελάχιστες κεφαλαιακές ανάγκες, μετατράπηκαν σε διαχειριστές γιγαντιαίων εγκαταστάσεων. Οι Amazon, Alphabet, Meta και Oracle είχαν εκδώσει έως τις αρχές Ιουλίου ομόλογα περίπου 194 δισ. δολαρίων, αύξηση 79% έναντι των 108 δισ. ολόκληρου του 2025, σύμφωνα με ανάλυση του Reuters σε στοιχεία LSEG. Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι οι πέντε μεγαλύτεροι θα φτάσουν τα 250 δισ. φέτος και τα 400 δισ. το 2027, με κεφαλαιακές δαπάνες γύρω στα 750 δισ. δολάρια για το 2026 — σχεδόν όσο και οι λειτουργικές τους ταμειακές ροές.
Το κόστος φαίνεται ήδη. Την ίδια Τετάρτη που ο Μπέσεντ ανακοίνωνε τις επαναγορές, η Alphabet έβγαινε για πρώτη φορά στην αγορά του αυστραλιανού δολαρίου, αντλώντας 5,5 δισ. δολάρια Αυστραλίας (περίπου 3,9 δισ. αμερικανικά) — με την 20ετή σειρά να τιμολογείται στο 6,98%, το ακριβότερο επιτόκιο που έχει πληρώσει ποτέ η εταιρεία για ομόλογο. Δύο εβδομάδες νωρίτερα είχε αντλήσει 25 δισ. δολάρια στην αμερικανική αγορά. Το Wall Street Journal σημειώνει ότι η απόδοση του ομολόγου λήξεως 2075 της Alphabet εκτινάχθηκε από 6% στις αρχές Ιουλίου σε 6,78% — άλμα πολύ μεγαλύτερο από εκείνο των αντίστοιχων κρατικών τίτλων.
Τρίτον, η γεωπολιτική. Η αποδόμηση της διεθνούς εμπορικής τάξης που είχαν οικοδομήσει οι ΗΠΑ ωθεί τις χώρες να μειώσουν την εξάρτησή τους από διασυνοριακές αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ οι ανησυχίες ασφαλείας για την Κίνα αναγκάζουν την Ουάσιγκτον να επανεξετάσει την πρόσβασή της σε κρίσιμα ορυκτά και εξαρτήματα. Ο επαναπατρισμός της παραγωγής, όμως, σημαίνει επενδύσεις που επαναλαμβάνουν υποδομές οι οποίες ήδη υπάρχουν αλλού — δηλαδή λιγότερο αποδοτικό, αλλά εξίσου δαπανηρό κεφάλαιο.
| Μέγεθος | Επίπεδο | Μεταβολή / σχόλιο |
| Απόδοση 30ετούς ΗΠΑ | 5,196% | -9 μ.β. στις 19/8 |
| Απόδοση 10ετούς ΗΠΑ | 4,647% | -5,7 μ.β. στις 19/8 |
| Υψηλό 30ετούς (18/8) | 5,337% | Υψηλότερο από το 2007 |
| Μέγεθος επαναγορών | ≥ 4 δισ. $ / πράξη | από 2 δισ. $, από 9/9 |
| Αγορά κρατικών τίτλων ΗΠΑ | 32,2 τρισ. $ | ~5,5 τρισ. σε 20ετή-30ετή |
| Δανειακές ανάγκες ΗΠΑ 2026 | 7,5% του ΑΕΠ | Υψηλότερες στους G7 (ΔΝΤ) |
- U.S. Treasury, CNBC, -, Reuters, ΔΝΤ. Στοιχεία κλεισίματος 19 Αυγούστου 2026.
Η τακτική έχει τίμημα
Η επέκταση των επαναγορών δεν είναι μεμονωμένη κίνηση· είναι το επόμενο βήμα μιας στρατηγικής που στηρίζεται στη μετατόπιση του δανεισμού προς βραχυπρόθεσμους τίτλους και έντοκα γραμμάτια, ώστε να μειωθεί η ανάγκη έκδοσης μακροπρόθεσμων ομολόγων που πιέζουν ανοδικά τις αποδόσεις. Το πρόβλημα είναι ότι αυτό εκθέτει τα δημόσια οικονομικά σε κάθε μελλοντική άνοδο των επιτοκίων: όσο πιο κοντή η μέση διάρκεια του χρέους, τόσο ταχύτερα μετακυλίεται μια αύξηση επιτοκίων σε κόστος εξυπηρέτησης. Και το κόστος αυτό είναι ήδη τεράστιο — 963 δισ. δολάρια σε καθαρούς τόκους στους πρώτους δέκα μήνες του οικονομικού έτους 2026, σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κογκρέσου, περίπου το 15% των ομοσπονδιακών δαπανών.
| 963 δισ. $ πλήρωσε το αμερικανικό δημόσιο σε καθαρούς τόκους στους πρώτους δέκα μήνες του οικονομικού έτους 2026 — περίπου το 15% των ομοσπονδιακών δαπανών |
Στο ίδιο μοτίβο εντάσσεται και η παρέμβαση στην αγορά συναλλάγματος στις αρχές Αυγούστου, όταν η Ουάσιγκτον στήριξε το γεν πουλώντας ευρώ και ο Μπέσεντ ενθάρρυνε το Τόκιο να δανειστεί από τη Fed για να χρηματοδοτήσει τη δική του παρέμβαση. Η λογική είναι διαφανής: αν το γεν σταθεροποιηθεί, η Ιαπωνία δεν χρειάζεται να ρευστοποιήσει αμερικανικά ομόλογα για να βρει δολάρια. Ούτε αυτό, όμως, αλλάζει την εξίσωση της προσφοράς.
Υπάρχει και ένας τρίτος κίνδυνος, λιγότερο ορατός. Επικεφαλής διαπραγμάτευσης κρατικών τίτλων της BMO προειδοποίησε ότι η συνεχής διόγκωση των επαναγορών δίνει στο υπουργείο Οικονομικών μια «κυρίαρχη παρουσία» στην αγορά ομολόγων, υπονομεύοντας τη λειτουργία των primary dealers ακριβώς τις στιγμές που η αγορά τους χρειάζεται περισσότερο. Σε αριθμούς, πάντως, η κίνηση παραμένει μικρή: 2 επιπλέον δισεκατομμύρια ανά πράξη σε μια αγορά 32,2 τρισ. δολαρίων, με 5,5 τρισ. σε 20ετείς και 30ετείς τίτλους.
Η αυτοδιόρθωση που αργεί
Το παρήγορο είναι ότι οι υψηλές αποδόσεις εν μέρει αυτοδιορθώνονται. Αντιμέτωπες με ακριβότερο δανεισμό, οι διοικήσεις επιχειρήσεων επενδύουν λιγότερο ή περικόπτουν αλλού για να χρηματοδοτήσουν τα σχέδιά τους. Οι υποψήφιοι αγοραστές κατοικίας αποθαρρύνονται από τα στεγαστικά επιτόκια, που κινούνται γύρω στο 6,67% για τριακονταετή σταθερά, και η αυξημένη αποταμίευση σημαίνει λιγότερη κατανάλωση. Στην τεχνητή νοημοσύνη το φαινόμενο φαίνεται στις άκρες: η Meta περιέκοψε περίπου 8.000 θέσεις, το 10% του προσωπικού της, ρητά για να αντισταθμίσει τις επενδύσεις της — μια εξοικονόμηση που η Evercore υπολόγισε γύρω στα 3 δισ. δολάρια, έναντι κεφαλαιακών δαπανών που φέτος μπορεί να φτάσουν τα 145 δισεκατομμύρια.
Η αναλογία τα λέει όλα. Όσο ο κλάδος κινείται περισσότερο από προσδοκίες παρά από ταμειακά κέρδη, τα υψηλότερα επιτόκια δύσκολα θα φρενάρουν τις δαπάνες. Και οι κυβερνήσεις — τουλάχιστον όσες δανείζονται στο δικό τους νόμισμα — μπορούν να αγνοούν τις αποδόσεις μέχρι τη στιγμή που θα γίνει ορατό στους ψηφοφόρους ότι το δημόσιο χρέος στριμώχνει κομμάτια της οικονομίας που τους ενδιαφέρουν.
Οι υψηλές μακροπρόθεσμες αποδόσεις είναι, τελικά, ο λογαριασμός για τον υπερβολικό δανεισμό. Όσο περισσότερο καθυστερεί η πληρωμή του, τόσο περισσότερο συμπιέζεται ο ιδιωτικός τομέας — μέχρι, ελπίζει κανείς, οι πολιτικοί να συνειδητοποιήσουν ότι οι δαπάνες είτε κόβονται είτε πληρώνονται με φόρους. Ο Μπέσεντ δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής διάθεση για κανένα από τα δύο. Η μία παρηγοριά για τους επενδυτές: μπορούν να κερδίζουν περίπου 2,5% πάνω από τον πληθωρισμό όσο περιμένουν, σε ένα περιουσιακό στοιχείο που ίσως αποδώσει ακόμη καλύτερα αν η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης σκάσει — ή πολύ χειρότερα, αν ο Μπέσεντ χάσει τον έλεγχο.