Ανακαινίσεις κατοικιών και δημόσιων φοιτητικών εστιών, αντλίες θέρμανσης και κοινωνικές κατοικίες στις επιλέξιμες δράσεις. Πάνω από 200 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία και 22 επιπλέον τρένα του μετρό της Αθήνας, 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις θα αναβαθμιστούν ενεργειακά.
Η Επιτροπή ενέκρινε σήμερα το κοινωνικό σχέδιο της Ελλάδας για το κλίμα, ύψους 4,8 δισ. ευρώ, για τη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών, των χρηστών των μεταφορών και των πολύ μικρών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της καθαρής μετάβασης. Το σχέδιο που είχε αποσταλεί προς έγκριση το 2025 προβλέπει ακόμη και επίδομα θέρμανσης σε 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά με περίπου 45-50 εκατ. ευρώ ανά έτος, αλλά και ανακαινίσεις κατοικιών, αντλίες θέρμανσης και κοινωνικές κατοικίες.
Αναλυτικά, όπως ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το κοινωνικό σχέδιο της Ελλάδας για το κλίμα είναι το πέμπτο και μεγαλύτερο εθνικό σχέδιο που έχει εγκριθεί μέχρι στιγμής στο πλαίσιο του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα, το οποίο θα χρησιμοποιήσει τα έσοδα από τα δικαιώματα εκπομπών για να προωθήσει την καθαρή μετάβαση και για να στηρίξει τους ευάλωτους καταναλωτές και τις ευάλωτες επιχειρήσεις. Το σχέδιο καταρτίστηκε από τις ελληνικές αρχές από κοινού με την Επιτροπή. Μετά την υλοποίησή τους, οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις που υποστηρίζονται από το ελληνικό κοινωνικό σχέδιο για το κλίμα (2026-2032) θα συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών κατά 811.000 τόνους ισοδυνάμου CO2 ετησίως έως το 2032. Το σχέδιο θα κινητοποιήσει 4,77 δισ. ευρώ έως το 2032. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει 3,57 δισ. ευρώ (75%) από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και 1,2 δισ. ευρώ (25%) από εθνικούς πόρους.
Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το κοινωνικό σχέδιο της Ελλάδας για το κλίμα αντιμετωπίζει επαρκώς τις κοινωνικές επιπτώσεις της επέκτασης της εμπορίας των δικαιωμάτων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, στο πλαίσιο του νέου συστήματος εμπορίας εκπομπών (ΣΕΔΕ2).
Ποιοι ωφελούνται
Το σχέδιο θα στηρίξει 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά μειώνοντας την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα μέσω της παροχής στήριξης για έως και 62.000 ανακαινίσεις και για την εγκατάσταση 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών συστημάτων θέρμανσης νερού. Στο πλαίσιο του σχεδίου θα επεκταθεί επίσης το απόθεμα κοινωνικών κατοικιών της χώρας με 2.800 νέες ενεργειακά αποδοτικές κοινωνικές κατοικίες. Επιπλέον 226 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για την ανακαίνιση δημόσιων φοιτητικών εστιών, βελτιώνοντας την πρόσβαση 5.930 ευάλωτων φοιτητών και φοιτητριών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ένα προσωρινό επίδομα θέρμανσης θα στηρίξει επίσης έως και 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως για την κάλυψη των δαπανών θέρμανσης μετά την έναρξη εφαρμογής του ΣΕΔΕ2.
Η ενίσχυση των δημόσιων συγκοινωνιών θα ωφελήσει 300.000 ευάλωτους χρήστες των μεταφορών χάρη σε πάνω από 200 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία σε αστικές περιοχές με υψηλό δείκτη ευπάθειας των μεταφορών, 22 επιπλέον τρένα του μετρό της Αθήνας, νέες κατά παραγγελία υπηρεσίες μεταφορών σε απομακρυσμένες περιοχές, καθώς και υποδομές φόρτισης. Ένα σύστημα κοινωνικής χρηματοδοτικής μίσθωσης θα δώσει επίσης τη δυνατότητα σε 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται από αυτοκίνητα να έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρικά οχήματα με προσιτό μηνιαίο μίσθωμα, επιταχύνοντας τη μετάβαση στην κινητικότητα μηδενικών εκπομπών.
Το σχέδιο δίνει προτεραιότητα στην προσβασιμότητα και τη συμπεριληπτικότητα επενδύοντας σε πάνω από 12.000 συσκευές κινητικότητας, όπως ηλεκτρικά αναπηρικά αμαξίδια και σκούτερ, σε μια νέα ειδική υπηρεσία μεταφοράς μαθητών και μαθητριών με αναπηρία, καθώς και σε αναβαθμίσεις της προσβασιμότητας σε 33 σιδηροδρομικούς σταθμούς και 85 σταθμούς μετρό.
Τέλος, το σχέδιο στηρίζει 28.000 ευάλωτες πολύ μικρές επιχειρήσεις στη μετάβαση προς καθαρότερα κτίρια και λύσεις κινητικότητας, με 820 εκατ. ευρώ να προορίζονται για τη μείωση του κόστους ενέργειας και μεταφορών μέσω στοχευμένων αναβαθμίσεων της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, καθώς και μέσω στοχευμένων επιδοτήσεων.
Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει αίτημα για την πρώτη πληρωμή της στην Επιτροπή μόλις ξεκινήσει η υλοποίηση και επιτευχθούν τα ορόσημα.
Ιστορικό
Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα έχει σχεδιαστεί για να στηρίζει μέτρα και επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση, την ανακαίνιση κτιρίων, την καθαρή θέρμανση και ψύξη και την ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθώς και στην κινητικότητα και τις μεταφορές μηδενικών εκπομπών. Από το 2026 έως το 2032, το Ταμείο αναμένεται να κινητοποιήσει τουλάχιστον 86,7 δισ. ευρώ σε επίπεδο ΕΕ, συνδυάζοντας τα έσοδα από το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών για την καύση καυσίμων σε κτίρια, οδικές μεταφορές και πρόσθετους τομείς (ΣΕΔΕ2) με τις ίδιες συνεισφορές των κρατών μελών.
Η Επιτροπή συνεργάζεται στενά με όλα τα κράτη μέλη για τα κοινωνικά τους σχέδια για το κλίμα και ζητεί την ταχεία υποβολή τους. Μέχρι σήμερα, δέκα κράτη μέλη (Σουηδία, Λιθουανία, Λετονία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Ελλάδα, Κροατία, Σλοβενία, Ιταλία και Λουξεμβούργο) έχουν υποβάλει επισήμως τα σχέδιά τους στην Επιτροπή προς έγκριση. Το σχέδιο της Σουηδίας ήταν το πρώτο που εγκρίθηκε, ακολουθούμενο από τα σχέδια της Λιθουανίας, της Λετονίας, της Μάλτας και τώρα της Ελλάδας. Τα περισσότερα από τα υπόλοιπα κράτη μέλη έχουν κοινοποιήσει προσχέδια των σχεδίων. Η Επιτροπή έχει παράσχει ειδική καθοδήγηση για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και να οριστικοποιήσουν τα σχέδιά τους.