Έξι μήνες συμπληρώνονται σήμερα από την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων κατά του Ιράν, με τον απολογισμό να αποτυπώνεται, πλέον, σε χιλιάδες νεκρούς και εκτοπισμένους, εκατοντάδες επιθέσεις, σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας και ένα πολεμικό μέτωπο, που εξακολουθεί να παραμένει ανοιχτό.
Στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τα πρώτα πλήγματα κατά του Ιράν, σκοτώνοντας στην Τεχεράνη τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και πλήττοντας πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Οι επιθέσεις προκάλεσαν την αντίδραση της Τεχεράνης, η οποία άρχισε να πλήττει αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις και υποδομές στις χώρες του Κόλπου. Παράλληλα, η Χεζμπολάχ στον Λίβανο άρχισε να εκτοξεύει ρουκέτες προς το βόρειο Ισραήλ, με το Ισραήλ να απαντά έκτοτε σχεδόν καθημερινά και, σε μία φάση της σύγκρουσης, να ελέγχει περίπου το ένα πέμπτο του λιβανικού εδάφους.
Έξι μήνες μετά, καμία πλευρά δεν έχει καταφέρει να αποκτήσει σαφές πλεονέκτημα. Το Ιράν έχει αξιοποιήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ για να ασκήσει πίεση στην Ουάσινγκτον και στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας, ενώ η σύγκρουση έχει οδηγηθεί σε ένα παρατεταμένο αδιέξοδο, το οποίο δεν κατάφεραν να άρουν ούτε οι πολύμηνες διαπραγματεύσεις.
Τουλάχιστον 7.900 νεκροί
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, που παρουσιάζει το Al Jazeera, από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου έχουν επιβεβαιωθεί τουλάχιστον 4.350 νεκροί στον Λίβανο, 3.527 στο Ιράν και 28 στις χώρες του Κόλπου.
Παράλληλα, 60 Ισραηλινοί και 18 Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν σκοτωθεί σε ιρανικές επιθέσεις.
Το Πεντάγωνο αναφέρει επίσης ότι 757 Αμερικανοί στρατιωτικοί έχουν τραυματιστεί.
Τα στοιχεία προέρχονται από εθνικά υπουργεία Υγείας και άλλους επίσημους φορείς και ενδέχεται να αναθεωρηθούν καθώς συνεχίζεται η σύγκρουση και γίνονται διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες.
Περισσότερες από 5.500 επιθέσεις
Σύμφωνα με το Armed Conflict Location and Event Data Project (ACLED), οργανισμό που παρακολουθεί ένοπλες συγκρούσεις, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν πραγματοποιήσει από τις 28 Φεβρουαρίου τουλάχιστον 3.580 επιθέσεις κατά του Ιράν.
Στο ίδιο διάστημα, το Ιράν έχει πραγματοποιήσει τουλάχιστον 2.053 επιθέσεις στον Κόλπο και στην ευρύτερη Μέση Ανατολή.
Στενά του Ορμούζ: Από 100 πλοία την ημέρα σε μόλις επτά
Πριν από τον πόλεμο, τουλάχιστον 100 πλοία διέσχιζαν καθημερινά τα Στενά του Ορμούζ, περισσότερα από τα μισά δεξαμενόπλοια, μεταφέροντας δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, υγροποιημένο πετρελαϊκό αέριο και άλλα πετροχημικά προϊόντα.
Η κίνηση κατέρρευσε μέσα σε λίγες ημέρες από την έναρξη του πολέμου.
Μετά την ανακοίνωση των Φρουρών της Επανάστασης στις 2 Μαρτίου για το κλείσιμο των Στενών, η κίνηση μειώθηκε κατά μέσο όρο σε πέντε πλοία ημερησίως και παρέμεινε σε αυτά τα επίπεδα τόσο κατά την εκεχειρία του Απριλίου όσο και κατά τη διάρκεια του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Η προσωρινή συμφωνία της 17ης Ιουνίου αύξησε τον ημερήσιο μέσο όρο στα 20 πλοία, αριθμός που αντιστοιχούσε μόλις στο ένα πέμπτο της φυσιολογικής κίνησης. Όταν οι ΗΠΑ επανέφεραν τον αποκλεισμό στις 14 Ιουλίου, η κίνηση υποχώρησε ξανά στα πέντε πλοία ημερησίως.
Συνολικά, στους έξι μήνες της σύγκρουσης, από τα Στενά έχουν περάσει κατά μέσο όρο μόλις επτά πλοία την ημέρα.
70 επιβεβαιωμένες επιθέσεις σε πλοία
Σημαντικό ρόλο στην κατάρρευση της ναυσιπλοΐας έχουν παίξει και οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, έως τις 26 Αυγούστου είχαν καταγραφεί 70 επιβεβαιωμένα περιστατικά με πλοία στα Στενά του Ορμούζ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 19 ναυτικοί.
Στα 37,5 δισ. δολάρια το κόστος για τις ΗΠΑ
Τον περασμένο μήνα, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε σε ακρόαση στη Γερουσία ότι ο πόλεμος είχε κοστίσει μέχρι εκείνη τη στιγμή 37,5 δισ. δολάρια. Το ποσό είχε αυξηθεί από περίπου 25 δισ. δολάρια στα τέλη Απριλίου και περίπου 30 δισ. δολάρια τον Ιούλιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στο ποσό περιλαμβάνονται μισθοδοσία, επιχειρησιακές δαπάνες, συντήρηση και αναμενόμενα έξοδα έως τη λήξη του δημοσιονομικού έτους στις 30 Σεπτεμβρίου.
Το πραγματικό κόστος, ωστόσο, εκτιμάται ότι είναι πολύ υψηλότερο.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης έχουν μεταδώσει ότι εσωτερικές εκτιμήσεις του Πενταγώνου ανεβάζουν τον λογαριασμό στα 80 έως 100 δισ. δολάρια, εάν συνυπολογιστούν οι επισκευές σε αμερικανικές βάσεις που υπέστησαν ζημιές, η αντικατάσταση κατεστραμμένων αεροσκαφών και η αναπλήρωση αποθεμάτων όπλων.
Η αμερικανική κυβέρνηση δεν έχει δημοσιοποιήσει αναλυτική καταγραφή των δαπανών.
Ακριβότερο κατά 22% το πετρέλαιο πριν από τον πόλεμο
Από την έναρξη της σύγκρουσης, η τιμή του Brent έχει αυξηθεί κατά περίπου 22%, από 72,48 δολάρια το βαρέλι σε 88,58 δολάρια στις 28 Αυγούστου.
Η τιμή είχε φτάσει στο υψηλότερο σημείο της στις 30 Απριλίου, στα 120,88 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή 67% πάνω από τα προπολεμικά επίπεδα.
Οι τελευταίοι έξι μήνες χαρακτηρίστηκαν από έντονη μεταβλητότητα στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1982
Το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου των ΗΠΑ έχει περιοριστεί στα 290 εκατομμύρια βαρέλια.
Το επίπεδο αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 41% της συνολικής χωρητικότητας των 714 εκατομμυρίων βαρελιών και είναι το χαμηλότερο που έχει καταγραφεί από τον Νοέμβριο του 1982.
Αποθέματα έχουν διαθέσει στην αγορά και άλλες χώρες. Οι ΗΠΑ ανέλαβαν το μεγαλύτερο μερίδιο μιας συντονισμένης αποδέσμευσης 400 εκατομμυρίων βαρελιών, η οποία συμφωνήθηκε στις 11 Μαρτίου από τις 32 χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη έκτακτη αποδέσμευση αποθεμάτων στην ιστορία του οργανισμού.
Προβλήματα, όμως, φέρεται να αντιμετωπίζει και το Ιράν στο εσωτερικό του, το οποίο παράγει περίπου 120 εκατομμύρια λίτρα βενζίνης την ημέρα, ενώ η ημερήσια κατανάλωση φθάνει περίπου τα 135 εκατομμύρια λίτρα. Το έλλειμμα διαμορφώνεται, επομένως, στα 15 εκατομμύρια λίτρα ημερησίως.
Ο επικεφαλής του Οργανισμού Ενεργειακής Βελτιστοποίησης και Στρατηγικής Διαχείρισης του Ιράν, Αλί Ακμπάρ Σαγάμπ Εσφαχανί, είχε εκτιμήσει στις 15 Αυγούστου ότι η καθημερινή έλλειψη βενζίνης κυμαινόταν μεταξύ 14 και 15 εκατομμυρίων λίτρων.
Πριν οξυνθεί η κρίση, περίπου το μισό κενό καλυπτόταν από εισαγωγές, μεγάλο μέρος των οποίων προερχόταν από τη Ρωσία. Ωστόσο, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός, τα ουκρανικά πλήγματα στις ρωσικές υποδομές διύλισης και το κλείσιμο της διαδρομής ανεφοδιασμού μέσω της Κασπίας Θάλασσας περιόρισαν δραστικά τη δυνατότητα της Τεχεράνης να διατηρήσει αυτές τις εισαγωγές.
Το Ισραήλ εξακολουθεί να κατέχει τμήματα του Λιβάνου
Παρά τη συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 17 Απριλίου και ανανεώθηκε στις 26 Ιουνίου, οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να ελέγχουν τμήματα του Λιβάνου και να πραγματοποιούν επιθέσεις.
Πριν από την εκεχειρία, οι ισραηλινές δυνάμεις είχαν καταλάβει σχεδόν το ένα πέμπτο της χώρας, περίπου 2.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Σήμερα παραμένει σε ισχύ ζώνη ασφαλείας που καλύπτει περίπου το 6% της επικράτειας του Λιβάνου.
Οι μάχες επανεκκίνησαν στις 2 Μαρτίου, όταν η υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ άνοιξε πυρ εναντίον του Ισραήλ σε ένδειξη στήριξης προς την Τεχεράνη, τρεις ημέρες μετά την έναρξη του αμερικανοϊσραηλινού πολέμου κατά του Ιράν.
Το Ισραήλ απάντησε με ευρείας κλίμακας επιχείρηση στον Λίβανο.
Σύμφωνα με το υπουργείο Δημόσιας Υγείας του Λιβάνου, από τότε έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 4.350 άνθρωποι, ενώ οι τραυματίες ανέρχονται σε 12.510.
Στο 33% η δημοτικότητα του Τραμπ
Ο πόλεμος φαίνεται να έχει και σημαντικό πολιτικό κόστος για τον Ντόναλντ Τραμπ. Η δημοτικότητα του Αμερικανού προέδρου έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο της προεδρίας του.
Δημοσκόπηση της Reuters/Ipsos, η οποία ολοκληρώθηκε στις 24 Αυγούστου, έδειξε ότι μόλις το 33% των Αμερικανών εγκρίνει την απόδοσή του στον Λευκό Οίκο, ενώ το 65% την αποδοκιμάζει. Το ποσοστό είναι αντίστοιχο με το χαμηλό που είχε καταγράψει τον Δεκέμβριο του 2017, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του.
Η ίδια δημοσκόπηση δείχνει ότι το 80% των Αμερικανών πιστεύει πως η εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν «θα συνεχιστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα». Την άποψη αυτή συμμερίζεται το 87% των Δημοκρατικών και το 71% των Ρεπουμπλικανών.
Μόλις το 16% εκτιμά ότι η αμερικανική εμπλοκή μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες.