Δεν έχει κανένα ενδιαφέρον πλέον ο Ντόναλντ Τραμπ για την ανανέωση του μνημονίου που είχε υπογράψει με το Ιράν με τον Ιούνιο, προτιμώντας να ασκήσει οικονομική πίεση στην Τεχεράνη και επιδιώκοντας ευνοϊκότερους όρους για τον τερματισμό του πολέμου, σύμφωνα με πηγές που μίλησαν την Πέμπτη στους Times of Israel.
Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι οι νέες κυρώσεις κατά του Ιράν θα μπορούσαν να επεκταθούν και σε κινεζικές τράπεζες που συναλλάσσονται με την Τεχεράνη, ξεκαθαρίζοντας παράλληλα ότι αυτή τη στιγμή δεν διεξάγονται συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Την ίδια ώρα, πάντως, ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας υποδεχόταν στην Τεχεράνη τον Καταριανό ομόλογό του, εκπρόσωπο μιας χώρας με κομβικό διαμεσολαβητικό ρόλο, στις συνομιλίες σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ.
Ο πρώην επικεφαλής της Μοσάντ, Νταβίντ Μπαρνέα, ένας από τους αρχιτέκτονες του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν, χαιρέτισε τις νέες κυρώσεις του Τραμπ, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι δεν θα υπάρξει άλλη επιλογή από την «εντατικοποίηση των οικονομικών, διπλωματικών και επιχειρησιακών ενεργειών» εναντίον του ιρανικού καθεστώτος μέχρι την πτώση του.
Οι κυρώσεις, τις οποίες παρουσίασε τη Δευτέρα ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, στοχεύουν τους τομείς των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων και της τεχνολογίας, του χρυσού, της αεροπορίας και της ναυτιλίας του Ιράν. Πιθανές δευτερογενείς κυρώσεις θα μπορούσαν να πλήξουν οντότητες στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Χονγκ Κονγκ, την Κίνα, τη Σιγκαπούρη και την Ευρώπη που εμπλέκονται στη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στους Times of Israel ότι ο Τραμπ εκτιμά πως οι κυρώσεις θα οδηγήσουν το ιρανικό καθεστώς σε υποχώρηση και στην αποδοχή ευνοϊκότερων για την Ουάσινγκτον όρων όσον αφορά τον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος της χώρας και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Επιβεβαιώνοντας στοιχεία προηγούμενου δημοσιεύματος της Wall Street Journal, ανώτερος διπλωμάτης από μία από τις χώρες που μεσολαβούν στις διαπραγματεύσεις ανέφερε επίσης ότι ο Τραμπ δεν ενδιαφέρεται πλέον για την αναβίωση του μνημονίου κατανόησης του Ιουνίου, το οποίο κατέρρευσε μέσα σε λίγες ημέρες εξαιτίας των διαφωνιών για τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Παρότι το Κατάρ και το Πακιστάν επιχείρησαν να επαναφέρουν το μνημόνιο ή να διαπραγματευτούν μια παρόμοια συμφωνία, ο Τραμπ τούς έχει ενημερώσει ότι δεν είναι πλέον διατεθειμένος να αποδεχθεί εκείνους τους όρους, καθώς, σύμφωνα με τον διπλωμάτη, οι Ιρανοί τον έχουν «κάψει» πάρα πολλές φορές την τελευταία στιγμή.
Ο ίδιος διπλωμάτης επισήμανε ότι, για να λειτουργήσει το σχέδιο του Τραμπ, οι ΗΠΑ θα πρέπει να είναι διατεθειμένες να περιμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να υποχωρήσει το Ιράν. Εξέφρασε, ωστόσο, αμφιβολίες για το κατά πόσο η αμερικανική κυβέρνηση μπορεί να περιμένει τόσο πολύ, δεδομένης της έλλειψης δημοφιλίας του πολέμου μεταξύ των Αμερικανών πολιτών.
Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ δήλωσε για την ιρανική ηγεσία: «Δεν θέλουμε να μιλήσουμε μαζί τους. Δεν επιδιώκουμε κάποια συνάντηση ή κάτι τέτοιο».
Ερωτηθείς εάν θα τιμωρήσει τη Ρωσία επειδή συνεχίζει τις συναλλαγές της με το Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος απάντησε: «Εξαρτάται. Μέχρι στιγμής, νομίζω ότι η Ρωσία έχει συμπεριφερθεί αρκετά καλά όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ και πρέπει να καταλάβετε ότι για καθετί που κάνουν εκείνοι, κάνουμε κι εμείς».
Όταν στη συνέχεια ρωτήθηκε εάν σκοπεύει να επιβάλει κυρώσεις σε κινεζικές τράπεζες για τις συναλλαγές τους με το Ιράν, ο Τραμπ απάντησε: «Ποιος είπε ότι δεν το κάνω; Δεν ξέρετε αν το κάνω… Δεν χρειάζεται να ανακοινώνω τα πάντα, έτσι δεν είναι;».
Ιράν και Κατάρ συζητούν για τα Στενά του Ορμούζ
Από την έναρξη του πολέμου, το Ιράν διατηρεί αυστηρό έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, απαιτώντας από τα πλοία να λαμβάνουν άδεια για τη διέλευσή τους και πλήττοντας όσα δεν συμμορφώνονται.
Παράλληλα, ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ τον Απρίλιο έχει περιορίσει σημαντικά τον ανεφοδιασμό του Ιράν με καύσιμα, την ώρα που η εγχώρια παραγωγή δεν επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της χώρας.
Την Πέμπτη, η βρετανική υπηρεσία United Kingdom Maritime Trade Operations ανακοίνωσε ότι «άγνωστο βλήμα» έπληξε αυτή την εβδομάδα δεξαμενόπλοιο στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας πυρκαγιά, η οποία στη συνέχεια κατασβέστηκε.
Την ίδια ημέρα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε στην Τεχεράνη με τον Καταριανό ομόλογό του, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, για συνομιλίες σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εμπορικών μεταφορών πετρελαίου.
Η επίσκεψη του Αλ Θάνι ακολούθησε μία εβδομάδα έντονης διπλωματικής κινητικότητας στο Ιράν, με ξεχωριστές συναντήσεις με τον επικεφαλής της διπλωματίας του Ομάν και υψηλόβαθμους Πακιστανούς αξιωματούχους, στο πλαίσιο των προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή και την επαναλειτουργία των Στενών.
Σε δήλωσή του μετά τις συνομιλίες, ο Αλ Θάνι ανέφερε ότι οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης των εντάσεων και ενίσχυσης της ασφάλειας στην περιοχή. «Το Κατάρ πιστεύει ότι ο διάλογος και η διπλωματία παραμένουν ο καλύτερος τρόπος για την υπέρβαση των κρίσεων», έγραψε στο X. «Οι συνομιλίες υπογράμμισαν τη σημασία του σεβασμού της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο».
Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ ανακοίνωσε ότι ο Αλ Θάνι και ο Αραγτσί συζήτησαν επίσης το προτεινόμενο πλαίσιο συμφωνίας μεταξύ Ιράν και Ομάν για τα Στενά του Ορμούζ.
Το Ιράν βρίσκεται εδώ και εβδομάδες σε συνομιλίες με το Ομάν, το οποίο επίσης βρέχεται από τα Στενά, για μια συμφωνία-πλαίσιο που θα προβλέπει τη δημιουργία ενός «προσωρινού διαδρόμου» για τη ναυσιπλοΐα, καθώς και την απομάκρυνση ναρκών που, σύμφωνα με την Τεχεράνη, τοποθετήθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν την Τετάρτη ότι οι δύο χώρες συμφώνησαν σχετικά με το μερίδιο καθεμιάς στα ύδατα των Στενών, καθώς και για τυχόν έσοδα που θα προκύπτουν από τη διαχείριση της θαλάσσιας οδού.
Η Τεχεράνη, ωστόσο, επιμένει ότι τα Στενά δεν πρόκειται να ανοίξουν εκ νέου εάν η Ουάσινγκτον δεν ικανοποιήσει τις απαιτήσεις της, μεταξύ των οποίων η άρση του ναυτικού αποκλεισμού, η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό και η κατάργηση των κυρώσεων στο πετρέλαιο.
Παράλληλα, το Ιράν επιδιώκει να επιβάλει τέλη παροχής υπηρεσιών στα πλοία που χρησιμοποιούν τα Στενά, πρόταση στην οποία αντιτίθενται έντονα τόσο η Ουάσινγκτον όσο και χώρες της περιοχής.
Ο αντιπρόεδρος του Ιράν, Μοχαμάντ Τζαφάρ Γκαεμπανάχ δήλωσε την Τετάρτη ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός εμποδίζει τη χώρα του να εισαγάγει αρκετή βενζίνη ώστε να καλύψει το έλλειμμα της εγχώριας παραγωγής. «Η παραγωγή βενζίνης δεν επαρκεί και, εξαιτίας του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ, δεν μπορούμε να κάνουμε εισαγωγές», δήλωσε, σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Τις τελευταίες ημέρες πολλοί Ιρανοί έχουν σχηματίσει ουρές έξω από πρατήρια καυσίμων. Ο προσωπάρχης της προεδρίας Μοχσέν Χατζί-Μιρζαΐ δήλωσε ότι οι ποσοστώσεις καυσίμων θα επανεξεταστούν, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Το Ιράν, ένας από τους σημαντικότερους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως και χώρα με ορισμένες από τις χαμηλότερες τιμές καυσίμων στον κόσμο, επιδοτεί εδώ και χρόνια σε μεγάλο βαθμό τη βενζίνη, γεγονός που καθιστά πολιτικά ευαίσθητη οποιαδήποτε αλλαγή στις τιμές.
Καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να ασκήσουν ασφυκτική πίεση στην ιρανική οικονομία, αξιωματούχοι της Τεχεράνης απορρίπτουν τα νέα μέτρα ως «αποτυχημένες πολιτικές», υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται να αναγκάσουν το Ιράν να αλλάξει πορεία.
«Η χώρα βρίσκεται σε έναν ολοκληρωτικό οικονομικό πόλεμο», δήλωσε ο κορυφαίος Ιρανός διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης. «Θα δούμε ότι η κυβέρνηση… θα νικήσει τον εχθρό και σε αυτό το πεδίο», πρόσθεσε.