Συνοδεία σε 40 εμπορικά πλοία, τα οποία μετέφεραν συνολικά 18 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, κατά τη διέλευσή τους από τα Στενά του Ορμούζ, παρείχε ο αμερικανικός στρατός στις αρχές της εβδομάδας, στη μεγαλύτερη επιχείρηση αυτού του είδους από την έναρξη του πολέμου, στη διάρκεια της οποίας σημειώθηκαν και οι επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων, δήλωσαν στο CNN δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι που έχουν γνώση των επιχειρήσεων.
Πριν από περίπου έξι μήνες κι ενώ οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή δεν είχαν ξεκινήσει, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά.
Σύμφωνα με τους αξιωματούχους που επικαλείται το ενημερωτικό πρακτορείο, οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν ένα ευρύ φάσμα εναέριων, θαλάσσιων και διαστημικών μέσων, προκειμένου να συνεχίσουν τα πλήγματα κατά των ιρανικών δυνατοτήτων επίθεσης σε εμπορικά πλοία και, ταυτόχρονα, να αποκρούσουν διαδοχικά κύματα επιθέσεων με drones κατά τη διάρκεια της επικίνδυνης επιχείρησης συνοδείας.
Οι αμερικανικές δυνάμεις εξουδετέρωσαν επίσης πυραύλους κρουζ που εκτοξεύτηκαν κατά πλοίων, πρόσθεσε ο πρώτος αξιωματούχος.
Προτεραιότητα της Ουάσινγκτον τα Στενά
Η εξέλιξη αυτή έρχεται, ενώ οι ΗΠΑ έχουν αναπροσαρμόσει τη στρατηγική τους στον πόλεμο, δίνοντας προτεραιότητα στα πλήγματα εναντίον στόχων γύρω από τα Στενά του Ορμούζ, στις επιχειρήσεις συνοδείας εμπορικών πλοίων και στη διατήρηση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Οι κινήσεις αυτές αποτελούν μέρος της συνολικής εκστρατείας της κυβέρνησης Τραμπ για την ενίσχυση της οικονομικής πίεσης προς την ηγεσία του ιρανικού καθεστώτος.
Παρά την επιτυχία της επιχείρησης της Τρίτης, οι Αμερικανοί αξιωματούχοι δεν θεωρούν ότι διαφαίνεται σύντομα λύση στη σύγκρουση, ενώ οι ενεργειακές εταιρείες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν με μεγάλη επιφυλακτικότητα τους κινδύνους διέλευσης των πλοίων τους από τα Στενά, ακόμη και με στρατιωτική συνοδεία.
Οι τιμές της ενέργειας παραμένουν, παράλληλα, υψηλές, προκαλώντας αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ομολόγων.
Άλλες διακηρυγμένες προτεραιότητες του Ντόναλντ Τραμπ, μεταξύ των οποίων οι επιχειρήσεις για την εξάλειψη τμημάτων του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, έχουν προς το παρόν περάσει ουσιαστικά σε δεύτερη μοίρα, σύμφωνα με τον πρώτο αξιωματούχο. Όπως επανέλαβε, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ έχει λάβει εντολή να επικεντρώσει όλες τις προσπάθειές της στα Στενά και στην αποτροπή της εισόδου ή της εξόδου φορτίων πετρελαίου από τα ιρανικά λιμάνια.
Ο ίδιος ο Τραμπ έχει αφήσει τελευταία να εννοηθεί ότι αποδέχεται το ενδεχόμενο να παραμείνει θαμμένο το απόθεμα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, το οποίο δεν καταστράφηκε πλήρως από τα αμερικανικά πλήγματα του περασμένου καλοκαιριού σε τρεις βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, και να παρακολουθείται μέσω δορυφορικών εικόνων. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι προηγουμένως επέμενε πως η εξασφάλιση του συγκεκριμένου υλικού αποτελούσε βασική προτεραιότητα στην παρούσα σύγκρουση.
Πλήγματα σε σχεδόν 60 στρατιωτικούς στόχους
Την Τρίτη, οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν μια πολύπλευρη επιχείρηση στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής τους, πλήττοντας σχεδόν 60 στρατιωτικούς στόχους γύρω από τα Στενά και συνοδεύοντας ταυτόχρονα τα εμπορικά πλοία.
Μεταξύ των στόχων περιλαμβάνονταν εγκαταστάσεις αεράμυνας, συστήματα ραντάρ, ναυτικά μέσα, δυνατότητες ναρκοθέτησης και υποδομές επικοινωνιών.
Ο αμερικανικός στρατός αναμένεται να συνεχίσει τα επιθετικά πλήγματα κοντά στα Στενά, εν μέρει επειδή το Ιράν έχει αποδείξει ότι μπορεί να ανασυγκροτεί τις στρατιωτικές του δυνατότητες, γεγονός που απαιτεί διαρκείς επιχειρήσεις για την εξουδετέρωσή τους, δήλωσε ο δεύτερος αξιωματούχος. Ο ίδιος παρομοίασε τις επιχειρήσεις με «κούρεμα του γκαζόν» ή με ένα διαρκές παιχνίδι κατά το οποίο οι ΗΠΑ εξουδετερώνουν κάθε νέα απειλή που εμφανίζεται, με στόχο να περιορίζουν συνεχώς την ικανότητα του Ιράν να απειλεί τα εμπορικά πλοία.
Περιορίζοντας σταδιακά τα διαπραγματευτικά όπλα του Ιράν
Τα πλήγματα αποτελούν κρίσιμο μέρος της ευρύτερης αμερικανικής στρατηγικής για τη συστηματική αποδυνάμωση της δυνατότητας του Ιράν να χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως μοχλό πίεσης. Την ίδια στιγμή, ο αμερικανικός αποκλεισμός έχει εμποδίσει το Ιράν να πραγματοποιήσει οποιαδήποτε εξαγωγή πετρελαίου από τον Ιούλιο, σύμφωνα με τον δεύτερο Αμερικανό αξιωματούχο.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι ο τελευταίος γύρος αμερικανικών πληγμάτων δεν περιορίστηκε στα συστήματα ραντάρ του Ιράν, αλλά αποσκοπούσε στην εξάλειψη της δυνατότητάς του να παρακολουθεί τα πλοία που διασχίζουν τα Στενά. «Προσπαθούσαν να εντοπίζουν τα πλοία», δήλωσε από το Οβάλ Γραφείο. «Δεν μπορούν να τα δουν, επειδή δεν διαθέτουν πλέον ραντάρ, αφού τα ανατινάξαμε. Και χθες το βράδυ ανατινάξαμε πολύ περισσότερα από τα ραντάρ τους».
Ο Τραμπ δεν διευκρίνισε ποιοι άλλοι στόχοι επλήγησαν, επέμεινε όμως ότι οι ΗΠΑ διατηρούν τον έλεγχο των Στενών και έχουν αποδείξει πως μπορούν τόσο να πλήττουν ιρανικές υποδομές κατά μήκος της ακτογραμμής όσο και να προστατεύουν τα πλοία από εισερχόμενες επιθέσεις.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν οι πολύπλευρες στρατιωτικές επιχειρήσεις θα αναγκάσουν τελικά το Ιράν να υποχωρήσει και – ακόμη και εάν αυτό συμβεί – πόσος χρόνος θα απαιτηθεί.
Μπέσεντ: Ρεκόρ εξαγωγών εν μέσω πολέμου
Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, αναφέρθηκε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στην αύξηση των φορτίων πετρελαίου που περνούν από τα Στενά, εν μέσω της νέας όξυνσης στις σχέσεις Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Μιλώντας στο CNBC, ανέφερε ότι τη Δευτέρα οι εξαγωγές ξεπέρασαν τα 17 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, καταγράφοντας ρεκόρ για την περίοδο του πολέμου. «Αυτό δεν είναι ιρανικός έλεγχος των Στενών», τόνισε ο Μπέσεντ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στο CNN ότι θεωρούν πως η αξία των Στενών ως στρατηγικού όπλου του Ιράν μειώνεται, παρουσιάζοντας την πρόσφατη πρόοδο ως απόδειξη αυτής της εκτίμησης.
Το Ιράν, ωστόσο, πιθανότατα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ως σημαντικό μοχλό πίεσης την ικανότητά του να επηρεάζει αρνητικά τη ναυσιπλοΐα, μέσω αξιόπιστων απειλών κατά των εμπορικών πλοίων. Παράλληλα, οι ναυτιλιακές εταιρείες παραμένουν δύσπιστες ως προς το κατά πόσον οι ΗΠΑ μπορούν να εφαρμόσουν ένα βιώσιμο και σταθερό σύστημα προστασίας.
Με κλειστούς αναμεταδότες τα πλοία
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ επιμένουν ότι από τα Στενά διέρχεται μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου από αυτήν που καταγράφεται δημοσίως, καθώς τα πλοία απενεργοποιούν ολοένα συχνότερα τους αναμεταδότες τους για να αποφεύγουν τον εντοπισμό.
Τα περισσότερα, αν όχι όλα, από τα 40 εμπορικά πλοία που διέσχισαν την Τρίτη τα Στενά του Ορμούζ είχαν απενεργοποιήσει τους αναμεταδότες τους, σύμφωνα με τον πρώτο αξιωματούχο.
Τον Αύγουστο, ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, είχε υποστηρίξει ότι για ένα χρονικό διάστημα οι εξαγωγές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή είχαν επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα.
Αμφισβητήσεις για τον «πλήρη έλεγχο»
Παρά τις εβδομάδες συντονισμένων επιχειρήσεων για την ανάληψη του ελέγχου των Στενών, η αμερικανική κυβέρνηση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει έντονη δυσπιστία από στελέχη της ναυτιλιακής βιομηχανίας και αναλυτές.
Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη αποδείξει πως μπορούν να στηρίξουν με συνέπεια τους ισχυρισμούς τους περί «πλήρους ελέγχου» της θαλάσσιας οδού. «Μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι η κυβέρνηση δεν έχει κερδίσει ιδιαίτερη αξιοπιστία», δήλωσε πρόσωπο με γνώση των συνθηκών στην αγορά. Πρόσθεσε ότι, ακόμη και εάν οι ημερήσιες αυξήσεις του όγκου της ναυσιπλοΐας είναι πραγματικές, «δεν γνωρίζω κανέναν που να πιστεύει ότι ο μέσος όρος είναι τόσο υψηλός».
Προς το παρόν, οι εμπορικές ναυτιλιακές εταιρείες που επιλέγουν να διασχίσουν τα Στενά λαμβάνουν τις σχετικές αποφάσεις κατά περίπτωση, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση της κατάστασης.
Το ημερήσιο κόστος ναύλωσης ενός πετρελαιοφόρου για τη διέλευση από τα Στενά έχει επίσης εκτοξευθεί. Ορισμένες εκτιμήσεις το ανεβάζουν σε περισσότερα από 500.000 δολάρια, προσφέροντας ισχυρό οικονομικό κίνητρο στις εταιρείες που είναι διατεθειμένες να αναλάβουν τον κίνδυνο.
Ο ναυτιλιακός κλάδος, πάντως, εξακολουθεί να ζητά περισσότερες εγγυήσεις ασφαλείας. Το κόστος ασφάλισης των πλοίων, το οποίο αυξήθηκε απότομα με την έναρξη του πολέμου, παραμένει υψηλό, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο τους υπολογισμούς των εταιρειών. Παράλληλα, οι συνεχιζόμενες αναφορές για ιρανικές επιθέσεις κατά πλοίων λειτουργούν αποτρεπτικά, ακόμη και όταν οι επιθέσεις αποτυγχάνουν.
Μεγαλύτερος ο κίνδυνος για τα πλοία μεταφοράς LNG
Το πετρέλαιο αποτελεί μόνο μία από τις μορφές ενεργειακού φορτίου που μεταφέρονται μέσω των Στενών. Τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν άλλες ενεργειακές πηγές, κυρίως υγροποιημένο φυσικό αέριο, εμφανίζονται ακόμη πιο επιφυλακτικά.
Αυτό οφείλεται στις δυνητικά καταστροφικές συνέπειες που θα είχε ένα πλήγμα σε πλοίο μεταφοράς LNG από ιρανικό drone, νάρκη ή πύραυλο, σύμφωνα με τον πρώτο αξιωματούχο που έχει γνώση των συνεχιζόμενων αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων γύρω από το Ιράν.
Ορισμένοι Αμερικανοί αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι θα χρειαστούν χρόνος και επιμονή, ώστε ο αμερικανικός στρατός να ολοκληρώσει τον κατάλογο των στόχων κατά ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων κοντά στα Στενά. Μέρος αυτών των δυνατοτήτων έχει ανασυγκροτηθεί, τουλάχιστον εν μέρει, κατά την πρόσφατη παύση των συγκρούσεων.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ θα πρέπει να πείσουν τη ναυτιλιακή βιομηχανία ότι η διέλευση είναι ασφαλής. Αυτό προϋποθέτει σταθερές επιχειρήσεις συνοδείας, όπως εκείνη της Τρίτης, κατά τις οποίες οι αμερικανικές δυνάμεις καθοδηγούν τα εμπορικά πλοία μέσα από έναν θαλάσσιο διάδρομο που έχει προηγουμένως εκκαθαριστεί από νάρκες.
Μέχρι τον επόμενο μήνα, ο αμερικανικός στρατός ελπίζει να διευρύνει αυτόν τον διάδρομο, ώστε τα πλοία να μπορούν να κινούνται με μεγαλύτερη ελευθερία. Στόχος είναι να αυξηθεί σταδιακά η ποσότητα πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω των Στενών.
Σύμφωνα με τις ταυτοποιήσεις του CNN, τα εμπορικά πλοία που πέρασαν την Τρίτη από τα Στενά και προς τις δύο κατευθύνσεις έφεραν σημαίες διαφόρων χωρών, από τη Σαουδική Αραβία έως τη Γαλλία.