Με κεντρικό στόχο την αυτοδυναμία στις εκλογές της άνοιξης του 2027, αυστηρή υπεράσπιση των δημοσιονομικών ορίων και ευθείες επιθέσεις προς τους πολιτικούς του αντιπάλους, ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε στη συνέντευξη Τύπου της 90ής ΔΕΘ τη στρατηγική με την οποία θα διεκδικήσει τρίτη κυβερνητική θητεία. Παράλληλα, αναγνώρισε ότι μέρος της οικονομικής ανάπτυξης δεν έχει φτάσει στους πολίτες, παραδέχθηκε συγκεκριμένες κυβερνητικές αστοχίες και τοποθετήθηκε για τα προβλήματα που εξακολουθούν να πιέζουν τα νοικοκυριά: την ακρίβεια, τη στέγη, την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και τις ελλείψεις στις δημόσιες υπηρεσίες.
Η βασική γραμμή των απαντήσεών του ήταν ότι η κυβέρνηση μπορεί να επιστρέφει στην κοινωνία μέρος της οικονομικής υπεραπόδοσης, χωρίς όμως να θέτει σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα. Στο πολιτικό πεδίο, επιχείρησε να συνδέσει τη συνέχιση αυτής της πορείας με μια νέα αυτοδύναμη κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, αμφισβητώντας τόσο την οικονομική αξιοπιστία της αντιπολίτευσης όσο και τη δυνατότητά της να συγκροτήσει συνεκτική κυβερνητική πρόταση.
Η συνέντευξη ανέδειξε, ωστόσο, και τη δυσκολία αυτής της επιδίωξης. Ο πρωθυπουργός καλείται να υπερασπιστεί το έργο επτά ετών διακυβέρνησης και ταυτόχρονα να πείσει ότι μια τρίτη θητεία θα αντιμετωπίσει αποτελεσματικότερα προβλήματα που παραμένουν ανοιχτά.
Εκλογές την άνοιξη του 2027 και επιμονή στην αυτοδυναμία
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι οι εκλογές θα πραγματοποιηθούν την άνοιξη του 2027, απορρίπτοντας τα σενάρια για προσφυγή στις κάλπες το φετινό φθινόπωρο. Συνέδεσε την ολοκλήρωση της τετραετίας με τη θεσμική συνέπεια και υποστήριξε ότι η επιλογή του εκλογικού χρόνου δεν πρέπει να υπαγορεύεται από την αναζήτηση μιας πρόσκαιρα ευνοϊκής πολιτικής συγκυρίας.
Άφησε ως εξαίρεση μόνο το ενδεχόμενο μιας δραματικής αλλαγής στα κοινοβουλευτικά δεδομένα. Κατά τα λοιπά, δήλωσε ότι η κυβέρνηση έχει ακόμη δουλειά να ολοκληρώσει και ότι δεν πρέπει να χαθεί χρόνος για χάρη της προεκλογικής προετοιμασίας. Η αναφορά του πως το κυβερνητικό σχήμα έχει βρει τον ρυθμό του αποτέλεσε ταυτόχρονα μήνυμα στήριξης προς τους υπουργούς και απαίτηση για συνέχιση της παραγωγής έργου.
Στο ερώτημα της επόμενης ημέρας των εκλογών, επέμεινε ότι η αυτοδυναμία παραμένει εφικτή και συνιστά, κατά την εκτίμησή του, την καλύτερη εγγύηση σταθερότητας. Επικαλέστηκε και την ανάληψη της ευρωπαϊκής προεδρίας από την Ελλάδα την 1η Ιουλίου 2027, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να υπάρχει τότε σταθερή κυβέρνηση.
Δεν προσδιόρισε, πάντως, συγκεκριμένο σχέδιο διαχείρισης της διερευνητικής εντολής σε περίπτωση που η ΝΔ δεν εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Μετέφερε το βάρος της συζήτησης κυρίως στο ΠΑΣΟΚ, υποστηρίζοντας ότι ο αποκλεισμός συνεργασίας από την πλευρά του δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα κυβερνηθεί η χώρα.
Παράλληλα, απέρριψε πολιτικά τα σενάρια μιας συμμαχίας κομμάτων της αντιπολίτευσης, την οποία περιέγραψε ως «κυβέρνηση των ηττημένων». Ως δική του πολιτική θέση έθεσε ότι την κυβέρνηση πρέπει να σχηματίζει το πρώτο κόμμα, με πρωθυπουργό τον αρχηγό του.
Τρίτη θητεία με υπόσχεση επιτάχυνσης
Η διεκδίκηση τρίτης θητείας συνοδεύτηκε από την προσπάθεια να αποκρουστεί η εικόνα μιας κυβέρνησης που ζητά απλώς παράταση παραμονής στην εξουσία. Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι μια νέα εντολή θα πρέπει να σημαίνει ταχύτερες αλλαγές και μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, ακόμη και όταν απαιτούνται συγκρούσεις.
Στην ίδια κατεύθυνση προειδοποίησε τα στελέχη της ΝΔ να μη θεωρούν την παράταξη αναντικατάστατη και να μη στηρίζουν τις εκλογικές προσδοκίες τους στην κατάσταση της αντιπολίτευσης. Η επισήμανσή του ότι ο πολίτης ψηφίζει με βάση την προσδοκία βελτίωσης της ζωής του και όχι μόνο ως επιβράβευση προηγούμενων επιδόσεων αποτύπωσε τον πυρήνα της εκλογικής πρόκλησης.
Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι να μετατρέψει τον απολογισμό της σε πειστική υπόσχεση για την επόμενη τετραετία. Η επίκληση της σταθερότητας προσφέρει το πολιτικό πλαίσιο· η καθημερινότητα θα καθορίσει πόσο ισχυρό θα αποδειχθεί.
Σκληρή αντιπαράθεση με Τσίπρα και Ανδρουλάκη, κλειστή πόρτα στον Σαμαρά
Απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρησιμοποίησε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους. Αμφισβήτησε την αξιοπιστία των οικονομικών εξαγγελιών του, υποστήριξε ότι υπήρχαν διαφορές ανάμεσα στην ομιλία και στο υλικό που διανεμήθηκε στους δημοσιογράφους και συνέδεσε τις σημερινές προτάσεις με εκείνες του 2014.
Η αιχμή περί αποτυχημένου rebranding συνοδεύτηκε από την κατηγορία ότι ο πρώην πρωθυπουργός γνωρίζει πως δεν θα κληθεί να εφαρμόσει όσα υπόσχεται. Πρόκειται για την κεντρική γραμμή με την οποία ο κ. Μητσοτάκης επιχειρεί να αντιμετωπίσει την πολιτική επανεμφάνιση του κ. Τσίπρα: επαναφέροντας στη συζήτηση το προηγούμενο της διακυβέρνησής του.
Αντίστοιχα επιθετικός ήταν απέναντι στον Νίκο Ανδρουλάκη. Κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι προσεγγίζει πολιτικά και προγραμματικά τον χώρο του ΣΥΡΙΖΑ και της ΕΛΑΣ, ενώ απέρριψε ως δημοσιονομικά μη ανεκτό τον συνδυασμό επαναφοράς 13ης σύνταξης, 13ου μισθού στο Δημόσιο και μείωσης του ΦΠΑ.
Παρότι δήλωσε ότι η κυβέρνηση μπορεί να υιοθετεί σωστές προτάσεις της αντιπολίτευσης, προέβλεψε ότι μέχρι τις εκλογές θα ενταθεί ο ανταγωνισμός υποσχέσεων.
Για τον Αντώνη Σαμαρά, έκλεισε το περιθώριο συνεννόησης υπό τις σημερινές συνθήκες, επικαλούμενος την αμφισβήτηση του πυρήνα της κυβερνητικής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Τον κάλεσε να αναλογιστεί την υστεροφημία του, ενώ απέκρουσε και τα υποθετικά σενάρια αλλαγής ηγεσίας στη ΝΔ. Διαφορετικός ήταν ο τόνος για τον Κώστα Καραμανλή, για τον οποίο μίλησε με σεβασμό και αναφέρθηκε στην καλή προσωπική τους σχέση.
Το όριο των παροχών και η παραδοχή για την ανάπτυξη
Στην οικονομία, η πιο ουσιαστική παραδοχή ήταν ότι ένα μέρος της ανάπτυξης δεν έχει φτάσει στους πολίτες. Ο πρωθυπουργός αναγνώρισε έτσι την απόσταση ανάμεσα στη βελτίωση των συνολικών οικονομικών μεγεθών και στην εμπειρία των νοικοκυριών.
Υπερασπίστηκε, ωστόσο, το εύρος των μέτρων που ανακοίνωσε, λέγοντας ότι είναι κοστολογημένα και στηρίζονται στην απόδοση της οικονομίας, στη δημοσιονομική συνέπεια και στην αύξηση των εσόδων από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής. Σε όσους περίμεναν περισσότερα, απάντησε ότι δεν υπάρχουν τα αναγκαία περιθώρια.
Η επιχειρηματολογία του στηρίχθηκε στην ανάγκη προστασίας όσων έχουν επιτευχθεί. Επικαλέστηκε το κόστος δανεισμού της χώρας, την υποχώρηση της ανεργίας και τη μείωση του χρέους, υποστηρίζοντας ότι η χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής θα μπορούσε να υπονομεύσει τη δυνατότητα μελλοντικής κοινωνικής στήριξης.
Απέρριψε επίσης τον χαρακτηρισμό του πακέτου ως προεκλογικού, με το επιχείρημα ότι δεν υπερβαίνει τις αντοχές του προϋπολογισμού. Η πολιτική του απάντηση στις κοινωνικές προσδοκίες ήταν σαφής: πρόσθετες παρεμβάσεις μπορούν να υπάρξουν όσο δημιουργούνται οι αντίστοιχοι πόροι.
Ακρίβεια και φορολογία: Στοχευμένη στήριξη αντί οριζόντιων μειώσεων
Ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την αντιμετώπιση της ακρίβειας πρώτη προτεραιότητα, αλλά επέμεινε στην απόρριψη μιας οριζόντιας μείωσης του ΦΠΑ. Επικαλούμενος έρευνα της Τράπεζας της Ελλάδος, υποστήριξε ότι μόνο το 20% μιας τέτοιας μείωσης μεταφέρεται στις τελικές τιμές.
Πρόσθεσε ότι το δημοσιονομικό κόστος μιας οριζόντιας παρέμβασης θα ωφελούσε και καταναλωτές με υψηλά εισοδήματα ή επισκέπτες της χώρας. Αντιπαρέβαλε σε αυτήν την επιλογή τη στοχευμένη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων υπέρ εκείνων που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη.
Στους ελεύθερους επαγγελματίες, παρουσίασε τις αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα ως προσαρμογή στα καλύτερα δεδομένα που διαθέτει πλέον η φορολογική διοίκηση. Σύμφωνα με την εξήγησή του, η πληρέστερη εικόνα της φορολογητέας ύλης επιτρέπει την κατάργηση προσαυξήσεων του αρχικού συστήματος.
Δεν αποστασιοποιήθηκε, όμως, από τη βασική φιλοσοφία του μέτρου. Υποστήριξε ότι η συστηματική δήλωση εισοδημάτων πολύ χαμηλότερων από τον κατώτατο μισθό δικαιολογεί τον έλεγχο της Πολιτείας και υπενθύμισε ότι το τεκμήριο μπορεί να αμφισβητηθεί. Η ανακούφιση που περιέγραψε συνοδεύεται επομένως από διατήρηση της πίεσης για φορολογική συμμόρφωση.
Στέγη, τράπεζες και ιδιωτικές επενδύσεις
Στο στεγαστικό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε την ένταση του προβλήματος, το οποίο απέδωσε τόσο στην προσφορά όσο και στη ζήτηση κατοικιών. Αναφέρθηκε στην επιστροφή ενοικίων, στα προγράμματα «Σπίτι μου» και στις ανακατασκευές, έδωσε όμως ιδιαίτερο βάρος στην ανάγκη να αυξηθεί το διαθέσιμο οικιστικό απόθεμα.
Μίλησε για περισσότερη οικοδομική δραστηριότητα, ανάπτυξη νέων περιοχών, όπως ο Ελαιώνας, και κίνητρα προς τον ιδιωτικό τομέα. Επικαλέστηκε επίσης περιορισμούς που συνδέονται με αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας. Από την τοποθέτησή του προέκυψε ότι η κυβέρνηση στηρίζει τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση του προβλήματος κυρίως στη διεύρυνση της προσφοράς, χωρίς να παρουσιάζει μια άμεση λύση για τη σημερινή πίεση των ενοικίων.
Η συζήτηση συνδέθηκε και με τη λειτουργία των τραπεζών. Ο πρωθυπουργός ζήτησε περισσότερα στεγαστικά δάνεια, ευνοϊκότερη αντιμετώπιση των αιτημάτων χρηματοδότησης μικρομεσαίων επιχειρήσεων και μεγαλύτερη προώθηση αποταμιευτικών προϊόντων.
Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η κυβέρνηση θα παρέμβει εκ νέου εφόσον διαπιστωθούν καταχρηστικές συμπεριφορές στις χρεώσεις. Δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένο νέο μέτρο, αλλά διατήρησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόσθετης ρύθμισης, τονίζοντας ταυτόχρονα την ανάγκη προστασίας της τραπεζικής σταθερότητας.
Στην ευρύτερη αναπτυξιακή συζήτηση, τοποθέτησε τις ιδιωτικές επενδύσεις στο επίκεντρο της περιόδου μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Υποστήριξε ότι η ελληνική ανάπτυξη δεν οφείλεται αποκλειστικά στους ευρωπαϊκούς πόρους και σημείωσε ότι θα συνεχιστούν οι χρηματοδοτήσεις μέσω του ΕΣΠΑ και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι η επόμενη φάση απαιτεί μεγαλύτερη κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων και άρση των εμποδίων που εξακολουθούν να περιορίζουν τις επενδύσεις.
Οι παραδοχές για ΟΠΕΚΕΠΕ και πανεπιστημιακή αστυνομία
Στο πεδίο της αυτοκριτικής, ο πρωθυπουργός ξεχώρισε δύο επιλογές. Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ παραδέχθηκε ότι καθυστέρησε να προχωρήσει στη μεγάλη αλλαγή του συστήματος, αναγνωρίζοντας ότι χάθηκαν χρόνια στην προσπάθεια εξορθολογισμού ενός οργανισμού που, κατά την εκτίμησή του, δεν μπορούσε να διορθωθεί με τον τρόπο που επιχειρήθηκε.
Για την πανεπιστημιακή αστυνομία αναγνώρισε ότι δαπανήθηκε σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο σε μια προσπάθεια που αποδείχθηκε αχρείαστη και δεν αποτέλεσε την καταλληλότερη απάντηση στο υπαρκτό πρόβλημα ασφάλειας των πανεπιστημίων.
Οι παραδοχές συνοδεύτηκαν από γενικότερη αναγνώριση καθυστερήσεων στην υλοποίηση πολιτικών. Έθεσε όμως όριο στην αυτοκριτική, απορρίπτοντας τη συνολική απαξίωση του κυβερνητικού έργου.
Ειδικά για τον πρωτογενή τομέα, δήλωσε ότι η ανασυγκρότησή του αποτελεί προσωπικό στοίχημα. Παραδέχθηκε υστέρηση, μεταξύ άλλων στην αναμόρφωση του κανονισμού του ΕΛΓΑ, και περιέγραψε την ανάγκη μετάβασης από τη διαχείριση επιδοτήσεων και αποζημιώσεων σε πολιτική παραγωγικότητας, τεχνολογίας και ανταγωνιστικών ελληνικών προϊόντων.
Υγεία, παιδεία και η πίεση του δημογραφικού
Για το ΕΣΥ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπερασπίστηκε τις παρεμβάσεις στις υποδομές, την αύξηση των γιατρών σε σχέση με το 2019 και την ενίσχυση της πρόληψης. Αναγνώρισε, ωστόσο, τις ελλείψεις νοσηλευτών και την ανάγκη πρόσθετης στήριξης των γιατρών που υπηρετούν στην περιφέρεια.
Η θέση του ήταν ότι το δημόσιο σύστημα υγείας βρίσκεται σε σαφώς καλύτερη κατάσταση. Η παραδοχή των κενών προσωπικού δείχνει, πάντως, ότι οι επενδύσεις στα κτίρια και στον εξοπλισμό εξακολουθούν να χρειάζονται αντίστοιχη στελέχωση για να μεταφραστούν πλήρως σε καλύτερη περίθαλψη.
Στην παιδεία, υπερασπίστηκε την ανάπτυξη των μη κρατικών πανεπιστημίων, υποστηρίζοντας ότι συμβαδίζει με την ενίσχυση των δημόσιων ιδρυμάτων. Αναφέρθηκε στη χρηματοδότηση, στην εξωστρέφεια και στην ανάγκη καλύτερων φοιτητικών εστιών.
Για τα σχολικά βιβλία, απέρριψε τις αιτιάσεις περί κυβερνητικής «woke ατζέντας», στήριξε την υπουργό Παιδείας και δήλωσε ότι συγκεκριμένα σφάλματα θα διορθωθούν όπου διαπιστωθούν.
Στο δημογραφικό, διεύρυνε τη συζήτηση πέρα από τις γεννήσεις και τη στήριξη των νέων οικογενειών. Έθεσε στο επίκεντρο και τη γήρανση του πληθυσμού, τη φροντίδα των ηλικιωμένων, την υγεία και τις ανάγκες του ασφαλιστικού συστήματος.
Θεσμοί, υποκλοπές και λειτουργία του κράτους
Στη συνταγματική αναθεώρηση, ο πρωθυπουργός κατηγόρησε το ΠΑΣΟΚ ότι εμποδίζει τη διαμόρφωση συναινέσεων. Αναφέρθηκε στο άρθρο 86, στον δημοσιονομικό κανόνα και στη σύνδεση της αξιολόγησης με τη μονιμότητα στο Δημόσιο, υποστηρίζοντας ότι χάνεται μια σημαντική ευκαιρία θεσμικών αλλαγών.
Για το κράτος δικαίου, επικαλέστηκε την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως τεκμήριο προόδου. Στις υποκλοπές, αντίθετα, επέλεξε να μην προσθέσει νέα στοιχεία και να μην εμπλακεί σε δημόσια αντιπαράθεση με τον Ταλ Ντίλιαν. Παρέπεμψε στις προηγούμενες απαντήσεις του και στη δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης, όπως ο ίδιος την περιέγραψε.
Στον ψηφιακό μετασχηματισμό, παρουσίασε τη βελτίωση των κρατικών υπηρεσιών ως εθνική κατάκτηση και έθεσε ως επόμενο βήμα την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την παραγωγικότητα του Δημοσίου. Συνέδεσε επίσης την αυτοματοποίηση των διαδικασιών με τον περιορισμό των περιθωρίων μικρής διαφθοράς.
Ελληνοτουρκικά, Κύπρος και μεταναστευτικό
Στα ελληνοτουρκικά, επανέλαβε ότι η Ελλάδα αναγνωρίζει μία διαφορά με την Τουρκία και δεν πρόκειται να διευρύνει τη συζήτηση σε ζητήματα που η Αθήνα δεν αποδέχεται ως αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Για τα χωρικά ύδατα, επανέλαβε τη θέση περί αναφαίρετου δικαιώματος επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια, όταν το κρίνει η ελληνική κυβέρνηση.
Για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο, εκτίμησε ότι οι διαδικασίες μπορούν να επανεκκινήσουν μέσα στους επόμενους λίγους μήνες. Χαρακτήρισε θετική τη συμμετοχή γαλλικού ομίλου και αναφέρθηκε σε συνεννόηση με τη Γαλλία για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων εμποδίων, χωρίς να δώσει συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης.
Υπερασπίστηκε επίσης τις αμυντικές δαπάνες, αναγνωρίζοντας ότι δεσμεύουν πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν αλλού. Παρουσίασε, όμως, την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας ως αναγκαία προτεραιότητα.
Για τα Δυτικά Βαλκάνια, επανέλαβε τη στήριξη στην ευρωπαϊκή τους προοπτική, με ξεχωριστή αξιολόγηση κάθε χώρας και προϋποθέσεις που αφορούν την τήρηση των δεσμεύσεων και την προστασία των δικαιωμάτων της ελληνικής μειονότητας στην Αλβανία.
Στο μεταναστευτικό, έδωσε έμφαση στην αποτροπή και στις επιστροφές, αναγνωρίζοντας τις ιδιαίτερες πιέσεις στην Κρήτη. Ανακοίνωσε δομή προσωρινής φιλοξενίας στο Ηράκλειο και ζήτησε να ξεπεραστούν οι τοπικές αντιδράσεις. Στην Πολιτική Προστασία υπερασπίστηκε τις επενδύσεις και τη βελτίωση της επιχειρησιακής ετοιμότητας, διευκρινίζοντας ότι ο κίνδυνος μεγάλων πυρκαγιών παραμένει.
Η συνολική πολιτική επιδίωξη της συνέντευξης ήταν να συνδεθεί η τρίτη θητεία με σταθερότητα, οικονομική αξιοπιστία και επιτάχυνση των αλλαγών. Η πιο απαιτητική πλευρά αυτής της εξίσωσης βρίσκεται στην ίδια την παραδοχή του πρωθυπουργού: η ανάπτυξη δεν έχει ακόμη φτάσει σε όλους. Μέχρι τις κάλπες, η κυβέρνηση θα χρειαστεί να αποδείξει ότι οι εξαγγελίες και οι παρεμβάσεις της μπορούν να περιορίσουν αυτή την απόσταση με τρόπο αισθητό στην καθημερινή ζωή.