Η εταιρεία HELLENiQ ENERGY δημοσίευσε ενημερωτικό σημείωμα σχετικά με τον αγωγό VARDAX, ο οποίος κατασκευάστηκε το 2002 και ανήκει κατά 80% στην HELLENiQ ENERGY και κατά 20% στο Δημόσιο της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας. Ο αγωγός έχει ως σκοπό τη σύνδεση των διυλιστηρίων Θεσσαλονίκης με το διυλιστήριο της εταιρείας ΟΚΤΑ, που είναι θυγατρική της HELLENiQ ENERGY, στα Σκόπια.
Μετά από μια σύντομη ιστορική αναδρομή, η ελληνική εισηγμένη προχωρά σε ανάλυση των ωφελειών που προκύπτουν από τη διασύνδεση και τη στρατηγική της σημασία.
Σύμφωνα με το σημείωμα, το 2013, πολλαπλά διυλιστήρια στην περιοχή, που είχαν κατασκευαστεί με διαφορετικά κριτήρια κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου, κρίθηκαν επιχειρηματικά ασύμφορα και η συνέχιση της λειτουργίας της ΟΚΤΑ ως διυλιστήριο δεν ήταν βιώσιμη. Αντί αυτού, αποφασίστηκε η μετατροπή των εγκαταστάσεων της ΟΚΤΑ σε περιφερειακό κόμβο εφοδιασμού για τα Δυτικά Βαλκάνια, με αλλαγή της χρήσης του αγωγού ώστε να μεταφέρει σύγχρονα και καθαρά προϊόντα αντί για αργό πετρέλαιο.
Ο αγωγός, μήκους 213 χιλιομέτρων, τέθηκε σε λειτουργία το 2002 για τη μεταφορά αργού πετρελαίου και μετέπειτα, το 2013, πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις για την αναβάθμισή του ώστε να εξυπηρετεί τη μεταφορά ντίζελ.
Αν και οι εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ εκσυγχρονίστηκαν για τη νέα τους λειτουργία, ο αγωγός παρέμεινε ανενεργός λόγω εκκρεμών διοικητικών και οικονομικών ζητημάτων.
Ο αγωγός έχει συνολικό μήκος περίπου 213 χιλιόμετρα, εκ των οποίων τα 70 χλμ. βρίσκονται εντός ελληνικού εδάφους. Μετά την αναβάθμισή του, διαθέτει τη δυνατότητα μεταφοράς 2,5 εκατομμυρίων τόνων αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου (ντίζελ, κηροζίνη και βενζίνη) ετησίως.
Δημιουργία ενός νέου «κάθετου διαδρόμου» μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων
Η αποκατάσταση και ο εκσυγχρονισμός του αγωγού VARDAX είναι μια στρατηγική επιλογή για την HELLENiQ ENERGY, που υποστηρίζει το όραμά της να ηγηθεί στον τομέα της ενέργειας στη ΝΑ Ευρώπη.
Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία έχει προχωρήσει σε ένα εκτενές πρόγραμμα αναβάθμισης του αγωγού, διασφαλίζοντας τη συμμόρφωσή του με σύγχρονες προδιαγραφές ασφάλειας, ψηφιακής παρακολούθησης και υψηλής λειτουργικής αποδοτικότητας.
Η επανέναρξη της λειτουργίας του αγωγού στις αρχές του 2026, έπειτα από 13 χρόνια αδράνειας, αποτελεί σημαντικό ορόσημο για την HELLENiQ ENERGY και ενισχύει τη θέση της Ελλάδας ως περιφερειακού πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας, οικονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Οι επιχειρησιακές δραστηριότητες ξεκίνησαν μετά την ολοκλήρωση όλων των απαιτούμενων τεχνικών, επιχειρησιακών και κανονιστικών προϋποθέσεων.
Με τη Θεσσαλονίκη ως σημείο εκκίνησης, έχει δημιουργηθεί ένας «κάθετος ενεργειακός διάδρομος», που εξασφαλίζει την επάρκεια εφοδιασμού και τη διασυνδεσιμότητα με γειτονικές χώρες, συνδέοντας την Ελλάδα με τα Βαλκάνια και κατ’ επέκταση με τις αγορές της κεντρικής Ευρώπης.
Εκτιμάται ότι η επαναλειτουργία του αγωγού θα συμβάλει σημαντικά στην ενεργειακή ασφάλεια των Βαλκανίων, καθιστώντας τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας ενεργειακό κόμβο, με την HELLENiQ ENERGY να επεκτείνει την οικονομική της παρουσία στη χώρα.
Η στρατηγική σημασία του VARDAX
Ο αγωγός VARDAX έχει αυξημένη γεωπολιτική σημασία για τον ρόλο της Ελλάδας στην ευρύτερη περιοχή και, ταυτόχρονα, ενισχύει τη θέση της HELLENiQ ENERGY ως βασικού πυλώνα ενεργειακής ασφάλειας στη ΝΑ Ευρώπη.
Έχει εξελιχθεί σε κρίσιμη υποδομή που συνδέει την παραγωγική βάση των ελληνικών διυλιστηρίων με τις αναπτυσσόμενες αγορές των Δυτικών Βαλκανίων, συμβάλλοντας στην ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ανάπτυξη.
Ο αγωγός μειώνει την εξάρτηση των Βαλκανικών χωρών από περιορισμένες πηγές και διαδρομές, διασφαλίζοντας σταθερή και αξιόπιστη πρόσβαση σε ποιοτικά καύσιμα.
Από την αρχή του έτους μέχρι το τέλος Αυγούστου 2026, μέσω του αγωγού έχουν μεταφερθεί συνολικά σχεδόν 400 εκατ. λίτρα πετρελαίου κίνησης (diesel), τροφοδοτώντας κυρίως την αγορά της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και γειτονικές αγορές, όπως του Κοσσόβου και της Σερβίας.
Μετά την εκδήλωση νέας κρίσης στον Περσικό, η λειτουργία του αγωγού συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση ανταγωνιστικών συνθηκών στην αγορά καυσίμων και στη βελτίωση της διαθεσιμότητας προϊόντων αργού που είναι σε έλλειψη διεθνώς.
Για την περαιτέρω ενίσχυση του ρόλου του, έχουν προγραμματιστεί επιπλέον επενδύσεις, προκειμένου να διακινούνται αυξημένες ποσότητες προϊόντων διύλισης από τις Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, στις εγκαταστάσεις της ΟΚΤΑ αναπτύσσεται γραμμή σιδηροδρομικού εφοδιασμού για τη μεταφορά αργού στις γειτονικές χώρες.
Επιπλέον, αναβαθμίζει τη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας σε περιφερειακό κόμβο και δημιουργεί έναν αξιόπιστο και ανθεκτικό ενεργειακό διάδρομο για τις γειτονικές αγορές.
«Ο VARDAX είναι περισσότερο από ένας αγωγός μεταφοράς καυσίμων. Αποτελεί μια στρατηγική ενεργειακή υποδομή που συνδέει αγορές, ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια, προάγει τη συνεργασία μεταξύ χωρών και δημιουργεί νέες αναπτυξιακές προοπτικές για ολόκληρη την περιοχή.
Η διασύνδεση αυτή σηματοδοτεί μια γέφυρα σταθερότητας και ενισχύει συνολικά την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού ενεργειακού συστήματος, προσφέροντας διαφοροποίηση οδών και πηγών εφοδιασμού», υπογραμμίζει η HELLENiQ ENERGY.
Η σημασία του για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα
«Ο VARDAX είναι ένα συγκεκριμένο παράδειγμα υποδομής που ενισχύει τη διασυνδεσιμότητα και την εξωστρέφεια της χώρας.
Ενισχύει τη θέση της Θεσσαλονίκης ως σημαντικού ενεργειακού κόμβου στην περιοχή.
Αποτελεί τη μοναδική άμεση ενεργειακή σύνδεση μεταφοράς πετρελαιοειδών μεταξύ της Ελλάδας και της γειτονικής χώρας.
Ενισχύει τη διασυνοριακή συνεργασία των δύο κρατών σε στρατηγικής σημασίας τομέα.
Η Βόρεια Ελλάδα αναδεικνύεται σε κομβικό σημείο ενεργειακών ροών και υποδομών.
Το έργο δημιουργεί αναπτυξιακό αποτύπωμα, προστιθέμενη αξία και γεωοικονομικό ρόλο για την περιοχή», αναφέρεται στο ενημερωτικό σημείωμα.
Θετικές επιπτώσεις και για το Περιβάλλον
Η HELLENiQ ENERGY επισημαίνει ότι:
«Η μεταφορά καυσίμου μέσω αγωγού είναι αποτελεσματικότερη και περιβαλλοντικά πιο βιώσιμη από άλλες εναλλακτικές λύσεις.
Μειώνει τη συμφόρηση του οδικού δικτύου, βελτιώνει την οδική ασφάλεια, περιορίζει τον κίνδυνο ατυχημάτων κατά τη μεταφορά επικίνδυνων φορτίων και μειώνει τη φθορά των οδικών υποδομών, καθώς και το σχετικό κόστος συντήρησής τους.
Με τη λειτουργία του αγωγού έχει σημειωθεί δραστική μείωση της μεταφοράς καυσίμων με βυτία, προσφέροντας έτσι σημαντική περιβαλλοντική ανακούφιση, ιδίως στους κατοίκους της Δυτικής Θεσσαλονίκης.
Με βάση τις προγραμματισμένες παραδόσεις, η λειτουργία του αγωγού υπολογίζεται ότι έχει αντικαταστήσει περίπου 12.108 διαδρομές βυτιοφόρων έως το τέλος Αυγούστου 2026.
Επίσης, η μείωση εκπομπών από οδικές μεταφορές υπολογίζεται σε 5.475 τόνους CO₂ μέχρι στιγμής.