Το βάρος πέφτει στην ταχεία αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων, ώστε να μη δημιουργηθεί επενδυτικό κενό μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης.
Με ανακούφιση υποδέχονται στο οικονομικό επιτελείο την ανακοίνωση των στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ που έδειξαν ότι στο «πολεμικό» β΄ τρίμηνο της χρονιάς (Μάρτιος – Ιούνιος 2026) η ελληνική οικονομία όχι μόνο απέφυγε την υποχώρηση που θα μπορούσε να προκαλέσει η διεθνής αναταραχή, αλλά συνέχισε να κινείται σε θετικό έδαφος.
Σύμφωνα με τα προσωρινά, εποχικά διορθωμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 1,9% σε ετήσια βάση και κατά 0,3% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του έτους. Η επίδοση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά το πρώτο πλήρες τρίμηνο που επηρεάστηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις του στις τιμές της ενέργειας, τον πληθωρισμό και το διεθνές εμπόριο.
Παράλληλα, η ελληνική οικονομία εξακολούθησε να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη, όπου η αύξηση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε στο 1,2% σε ετήσια βάση το δεύτερο τρίμηνο. Για το πρώτο εξάμηνο του 2026, η ελληνική ανάπτυξη ανήλθε συνολικά σε 1,9%, έναντι 2,1% την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
«Το θεωρώ θετική εξέλιξη και ο στόχος για Ανάπτυξη 2% το 2026 παραμένει» τόνισε ο υφυπουργός Οικονομικών Θάνος Πετραλιάς «καθώς στο β ́ τρίμηνο είχαμε τη μεγάλη αύξηση των τιμών των καυσίμων και τον πόλεμο στο Ιράν. Και είναι θετικό που κρατήσαμε και ακριβώς κρατήσαμε, γιατί ανακοινώσαμε μέτρα 800 εκατομμύρια και δώσαμε ό,τι χρειαζόταν», ανέφερε ο ίδιος.
Η κατανάλωση κράτησε την οικονομία
Ο βασικός παράγοντας ανθεκτικότητας ήταν η ιδιωτική κατανάλωση. Σε ετήσια βάση αυξήθηκε κατά 1,7%, συνεισφέροντας 1,2 ποσοστιαίες μονάδες στην ανάπτυξη του ΑΕΠ, παρά την πληθωριστική έξαρση που συνόδευσε τον πόλεμο στο Ιράν. Όπως επισημαίνει ο Τάσος Αναστασάτος, Chief Economist της Eurobank, η κατανάλωση παρέμεινε ανθεκτική, αλλά η διατήρηση του πληθωρισμού σε υψηλά επίπεδα δημιουργεί κινδύνους για τα επόμενα τρίμηνα, καθώς μπορεί να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και να επιβραδύνει τον ρυθμό αύξησης της κατανάλωσης.
Θετική, αλλά σαφώς πιο αδύναμη από το πρώτο τρίμηνο, ήταν η εικόνα των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου. Αυξήθηκαν κατά 6,1% σε ετήσια βάση, έναντι 12,1% το πρώτο τρίμηνο, ενώ σε τριμηνιαία βάση ενισχύθηκαν κατά 2,2%. Η επιβράδυνση εκτιμάται ότι συνδέεται και με την αβεβαιότητα που δημιουργεί η πολεμική αναταραχή.
Ωστόσο αυτό συνέβη ενώ κορυφωνόταν η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το οποίο έκλεισε πλέον στις 31 Αυγούστου. Τη μεγαλύτερη συμβολή στις επενδύσεις είχαν οι κατασκευές, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 338 εκατ. ευρώ ή 15,7%, φτάνοντας τα 2,5 δισ. ευρώ. Πρόκειται κυρίως για μεγάλα έργα υποδομής, όπως ο σιδηρόδρομος, ο αυτοκινητόδρομος Ε-65, οι γραμμές του μετρό σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, ο ΒΟΑΚ και το Ελληνικό. Οι επενδύσεις σε εξοπλισμό ΤΠΕ αυξήθηκαν κατά 7,3%, ενώ ο μηχανολογικός εξοπλισμός και τα οπλικά συστήματα κατά 2,2%. Αντίθετα, οι επενδύσεις σε μεταφορικό εξοπλισμό μειώθηκαν κατά 4,8%.
Οι αδυναμίες
Η εικόνα δεν ήταν ομοιόμορφη σε όλους τους τομείς. Ο εξωτερικός τομέας αφαίρεσε 0,80 ποσοστιαίες μονάδες από την ετήσια ανάπτυξη, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν -λόγω των αυξημένων διεθνών τιμών- ταχύτερα από τις εξαγωγές. Οι εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών αυξήθηκαν κατά 3,7%, ενώ οι εξαγωγές κατά 2,2%.
Στις υπηρεσίες, οι εισαγωγές αυξήθηκαν κατά 8,3%, ενώ οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 1,7%, παρά την άνοδο της δραστηριότητας στον τουρισμό και τη ναυτιλία. Στα αγαθά, αντιθέτως, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 6,6%, έναντι αύξησης 2% των εισαγωγών. Η εξέλιξη αυτή συνδέθηκε, μεταξύ άλλων, με την άνοδο των περιθωρίων διύλισης κατά την περίοδο της αναταραχής στη Μέση Ανατολή.
Στην παραγωγή, η Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία αυξήθηκε κατά 1,5% σε ετήσια βάση. Οι κατασκευές κατέγραψαν τη μεγαλύτερη άνοδο, κατά 13,5%, ενώ ακολούθησαν οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες με 7,1%, η γεωργία με 4,6% και οι δραστηριότητες ενημέρωσης και επικοινωνίας με 3,9%. Αρνητική παρέμεινε η συμβολή του ευρύτερου κλάδου εμπορίου, μεταφορών, καταλυμάτων και εστίασης, με μείωση 1,1%.
Τα διαθέσιμα «αναχώματα»
Για τη συνέχεια, το οικονομικό επιτελείο επιχειρεί να καλύψει το κενό του Ταμείου Ανάκαμψης με συνδυασμό ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Μιλώντας στο - στο πλαίσιο της 90ής ΔΕΘ, ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης περιέγραψε τα τρία νέα Ταμεία που ξεκινούν και προσθέτουν «αξία» 9 δισ. ευρώ στην ελληνική οικονομία ,
“δηλαδή για ένα ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο μισό σκέλος των επιδοτήσεων του Ταμείου Ανάκαμψης” τονίζει ο ίδιος.
Επιπλέον, ανέφερε τα δύο νέα εργαλεία που προέρχονται από το Ταμείο Ανάκαμψης αναμένεται να κινητοποιήσουν 5 δισ. ευρώ σε νέα δάνεια και επενδύσεις. Πρόκειται για συγχρηματοδοτούμενα δάνεια ύψους 2,2 δισ. ευρώ και δάνεια εγγυοδοσίας ύψους 2,8 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, το νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας ανέρχεται σε 1,5 δισ. ευρώ. Στόχος είναι να διευκολυνθεί η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε κεφάλαια για επενδύσεις, ψηφιοποίηση, ενεργειακή εξοικονόμηση και ενίσχυση της παραγωγής.
Με τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και τα εγγυοδοτικά προγράμματα, θα χορηγούνται δάνεια με επιτόκιο 0,35% για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και 1% για μεσαίες επιχειρήσεις.
«Η πρόσβαση σε κεφάλαιο σημαίνει ότι μια μικρή επιχείρηση μπορεί να επενδύσει», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Παπαθανάσης, υπογραμμίζοντας ότι η μόχλευση των πόρων μπορεί να πολλαπλασιάσει το αναπτυξιακό αποτέλεσμα, χωρίς να υποκαθιστά την τραπεζική αξιολόγηση.
«Επιταχυνόμενο» ΠΔΕ
Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο της επόμενης περιόδου έχει το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ). Το εθνικό σκέλος ενισχύεται με 300 εκατ. το 2026, με 1,05 δισ. το 2027 και επιπλέον 1,45 δισ. το 2028, με πόρους από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Αυτό σημαίνει ότι για το 2026 αυξάνεται από 3,3 δισ. ευρώ σε 3,6 δισ. ευρώ, ενώ μαζί με το συγχρηματοδοτούμενο σκέλος των 6,2 δισ. ευρώ και τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, το συνολικό ύψος ανέρχεται σε 16,7 δισ. ευρώ.
Για το 2027, το συνολικό όριο του προγράμματος αυξάνεται σε 11 δισ. ευρώ, από 9,9 δισ. ευρώ, ενώ για το 2028 διαμορφώνεται σε 12,2 δισ. ευρώ, από 10,7 δισ. ευρώ. Η ενίσχυση του ΠΔΕ αποσκοπεί στη χρηματοδότηση έργων σε υποδομές, υγεία, εκπαίδευση, μεταφορές, ψηφιακές υπηρεσίες και ενεργειακές αναβαθμίσεις.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται επίσης:
– επιταχυνόμενες αποσβέσεις επενδύσεων από 10 σε 6 χρόνια για σημαντικά μεγαλύτερης έντασης ενίσχυση των βιομηχανικών επενδύσεων,
– τα νέα χρηματοδοτικά ταμεία: όπως ανέφερε στο - ο Νίκος Παπαθανάσης, «το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο είναι 5,3 δισ. ευρώ με τον ΦΠΑ, παράλληλα έχουμε 1,7 δισ. ευρώ από το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και άλλα 2 δισ. ευρώ από το Ταμείο Απανθρακοποίησης. Μιλάμε συνολικά για περίπου 9 δισ. ευρώ”.
– νέα δάνεια μέσω της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, τα οποία αναμένεται να ενεργοποιηθούν έως τις αρχές του 2027. Η λογική είναι να αποκτήσουν πρόσβαση σε δάνεια με μηδενικά επιτόκια χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ωστόσο ο Νίκος Παπαθανάσης αναγνωρίζει και τις δυσκολίες: «το κρίσιμο παραμένει η ποιότητα της εκτέλεσης», σημειώνει, θέτοντας ως προϋπόθεση την έγκαιρη απορρόφηση των πόρων και το μετρήσιμο αποτέλεσμα στην πραγματική οικονομία. Σε κάθε περίπτωση καθοριστική θεωρείται και η πρόκληση της κρίσιμης -τελικής- διαπραγμάτευσης για τον νέο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, η οποία αναμένεται να ενταθεί και να κορυφωθεί το 2027 , πιθανότατα με ελληνικούς χειρισμούς στο β΄εξάμηνο της χρονιάς όπου η χώρα μας αναλαμβάνει να ασκήσει τη Προεδρία στην ΕΕ.
Ακολουθήστε το - στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις από την Ελλάδα και τον κόσμο.