Οι υψηλές τιμές των καυσίμων φέρνουν πιο κοντά νέες κυβερνητικές παρεμβάσεις, με τις αποφάσεις για το diesel να αναμένονται ενόψει Οκτωβρίου και το πετρέλαιο θέρμανσης να μπαίνει στο επίκεντρο πριν από την έναρξη διάθεσής του στις 15 Οκτωβρίου.
Όλο και πιο κοντά στο ενδεχόμενο νέας παρέμβασης στα καύσιμα βρίσκεται η κυβέρνηση, καθώς η νέα άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου έχει αρχίσει να περνά στην εγχώρια αγορά, ενώ η αντίστροφη μέτρηση για την έναρξη διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης στις 15 Οκτωβρίου έχει ήδη αρχίσει.
Το σήμα έγινε σαφέστερο στο τέλος της εβδομάδας, με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, να συνδέει πλέον ευθέως την πορεία των τιμών με το ενδεχόμενο κυβερνητικής παρέμβασης. Την ίδια στιγμή, σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται στις τιμές διυλιστηρίου τόσο για τη βενζίνη όσο και για το diesel κίνησης, προμηνύοντας νέες πιέσεις στις τιμές που φτάνουν στην αντλία.
Το διεθνές περιβάλλον κάθε άλλο παρά βοηθά στην αποκλιμάκωση. Το Brent παρέμεινε την Παρασκευή πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι (και ξεπέρασε τα 107 δολάρια ενδοσυνεδριακά), καθώς η αγορά να εξακολουθεί να αποτιμά τον κίνδυνο για την προσφορά πετρελαίου και προϊόντων από τη Μέση Ανατολή.
- Πετρέλαιο: Εκτοξεύτηκε πάνω από τα 107 δολάρια το Brent – Στο «κόκκινο» οι ανησυχίες για τον πόλεμο
- Καύσιμα: Στο «ραντάρ» της κυβέρνησης η νέα άνοδος του πετρελαίου – Ανοιχτό παράθυρο για παρεμβάσεις
Παπασταύρου: «Είμαστε στην κατεύθυνση παρέμβασης»
Μιλώντας στον ΣΚΑΪ το πρωί της Παρασκευής, ο κ. Παπασταύρου ανέφερε ότι, εφόσον δεν υπάρξει αποκλιμάκωση των τιμών, η κυβέρνηση κινείται προς την κατεύθυνση παρέμβασης για το πετρέλαιο θέρμανσης.
Σύμφωνα με τον υπουργό ΠΕΝ, με βάση τα σημερινά δεδομένα η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης βρίσκεται περίπου 60% υψηλότερα σε σχέση με πέρυσι. Η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από το πού θα βρίσκονται οι διεθνείς τιμές όσο πλησιάζει η έναρξη της διάθεσης στις 15 Οκτωβρίου.
Η τοποθέτηση ενισχύει πλέον αισθητά το σενάριο κρατικής παρέμβασης που είχε αρχίσει να διαμορφώνεται ήδη τις προηγούμενες ημέρες. Όπως είχε γράψει το Insider.gr, οι πρώτες εκτιμήσεις παραπέμπουν σε αισθητά ακριβότερη φετινή εκκίνηση σε σχέση με πέρυσι, όταν το πετρέλαιο θέρμανσης είχε ξεκινήσει περίπου στα 1,13 ευρώ το λίτρο.
Ήδη ο εκπρόσωπος Τύπου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Όμηρος Τσάπαλος, είχε αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο απευθείας επιδότησης στο πετρέλαιο θέρμανσης, εφόσον οι υψηλές τιμές διατηρηθούν. Είχε υπενθυμίσει μάλιστα ότι ανάλογη παρέμβαση έχει γίνει στο παρελθόν όταν οι τιμές είχαν κινηθεί σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα.
Οι αυξήσεις περνούν ήδη στις τιμές διυλιστηρίου
Η ανησυχία δεν αφορά πλέον μόνο το τι συμβαίνει στις διεθνείς αγορές. Οι ανατιμήσεις έχουν αρχίσει να αποτυπώνονται και ένα βήμα πριν από την αντλία, καθώς σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται στις τιμές διυλιστηρίου τόσο για την αμόλυβδη βενζίνη όσο και για το πετρέλαιο κίνησης.
Πρόκειται για εξέλιξη που δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στην εγχώρια αγορά, καθώς οι μεταβολές στη χονδρική περνούν σταδιακά στις τελικές τιμές των πρατηρίων. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και εάν η εικόνα στις διεθνείς αγορές σταθεροποιηθεί, μέρος της ανόδου που έχει ήδη συντελεστεί βρίσκεται καθ’ οδόν προς τον καταναλωτή.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία και για το πετρέλαιο θέρμανσης. Μπορεί η διάθεσή του να μην έχει ακόμη ξεκινήσει, ωστόσο η άνοδος των διεθνών τιμών των πετρελαϊκών προϊόντων και η εικόνα που διαμορφώνεται στη χονδρική μεγαλώνουν την απόσταση από τις συνθήκες με τις οποίες είχε ανοίξει η περσινή περίοδος.
Οι επιδοτήσεις και οι εκπτώσεις που ήδη «φρενάρουν» τις τιμές
Η νέα άνοδος των τιμών βρίσκει πάντως την αγορά με δύο παρεμβάσεις ήδη σε ισχύ, οι οποίες περιορίζουν μέρος της επιβάρυνσης χωρίς, όπως φαίνεται πλέον, να αρκούν για να ανακόψουν τις πιέσεις που έρχονται από τη διεθνή αγορά.
Στο diesel κίνησης, η κρατική επιδότηση έχει παραταθεί για ολόκληρο τον Σεπτέμβριο στα 8 λεπτά ανά λίτρο προ ΦΠΑ, δηλαδή περίπου 10 λεπτά στην τελική τιμή. Το δημοσιονομικό κόστος μόνο για την παράταση του Σεπτεμβρίου υπολογίζεται σε 30 εκατ. ευρώ, ενώ από τον Απρίλιο, όταν ενεργοποιήθηκε το μέτρο, η συνολική δαπάνη έχει φθάσει τα 211 εκατ. ευρώ.
Παράλληλα, έως τις 30 Σεπτεμβρίου συνεχίζεται η έκτακτη έκπτωση της HELLENiQEnergy προς τις εταιρείες εμπορίας, η οποία ανέρχεται σε 7,95 λεπτά ανά λίτρο προ ΦΠΑ για την αμόλυβδη 95 οκτανίων και σε 4,05 λεπτά για το diesel. Με τον ΦΠΑ, η έκπτωση αντιστοιχεί περίπου σε 10 λεπτά το λίτρο για τη βενζίνη και 5 λεπτά για το πετρέλαιο κίνησης.
Στην περίπτωση του diesel, επομένως, κρατική επιδότηση και έκπτωση περιορίζουν συνολικά την επιβάρυνση κατά περίπου 15 λεπτά το λίτρο σε σχέση με την τιμή που θα είχε διαμορφωθεί χωρίς τις δύο παρεμβάσεις. Στην αμόλυβδη, η έκπτωση αντιστοιχεί σε περίπου 10 λεπτά ανά λίτρο.
Το πρόβλημα είναι ότι τα μέτρα αυτά λειτουργούν πλέον περισσότερο ως ανάχωμα στις ανατιμήσεις παρά ως μηχανισμός που μπορεί να οδηγήσει σε ουσιαστική πτώση των τιμών στην αντλία. Η νέα άνοδος του Brent και κυρίως των διεθνών τιμών των έτοιμων πετρελαϊκών προϊόντων περνά στις τιμές διυλιστηρίου και στη συνέχεια, με χρονική υστέρηση, στη χονδρική και τη λιανική. Έτσι, μέρος ή ακόμη και το σύνολο του οφέλους που προσφέρουν οι υφιστάμενες παρεμβάσεις μπορεί να απορροφηθεί από τις νέες αυξήσεις της τιμής βάσης.
Αυτό είχε ήδη φανεί στις αρχές Σεπτεμβρίου, όταν καταγράφηκαν διαδοχικές αυξήσεις στις τιμές διυλιστηρίου, με το diesel να δέχεται εντονότερες πιέσεις. Με τις διεθνείς τιμές να έχουν έκτοτε κινηθεί ακόμη υψηλότερα και το Brent να έχει ξεπεράσει μέσα στην εβδομάδα ακόμη και τα 107 δολάρια το βαρέλι, η πίεση γίνεται μεγαλύτερη.
Γι’ αυτό και το ερώτημα για το οικονομικό επιτελείο δεν είναι πλέον μόνο εάν θα διατηρηθούν οι σημερινές παρεμβάσεις μετά τις 30 Σεπτεμβρίου, αλλά εάν θα χρειαστούν πρόσθετα μέτρα σε περίπτωση που η διεθνής αγορά δεν αποκλιμακωθεί. Για το diesel κίνησης, η κυβέρνηση έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης της επιδότησης τον Οκτώβριο, ενώ για το πετρέλαιο θέρμανσης η συζήτηση αφορά πλέον μια πιθανή παρέμβαση πριν από την έναρξη της διάθεσής του στις 15 Οκτωβρίου.
Η πρόσθετη στήριξη από το 2027
Σε διαφορετικό επίπεδο κινείται η πρόσθετη ενίσχυση που έχει προβλεφθεί από το 2027 μέσω του Κοινωνικού Ταμείου για το Κλίμα.
Περίπου 780.000 δικαιούχοι προβλέπεται να μπορούν να λάβουν πρόσθετη ενίσχυση στο επίδομα θέρμανσης έως 100 ευρώ ετησίως, με το μέτρο να έχει ορίζοντα έως το 2032.
Πρόκειται, ωστόσο, για διαφορετικό μηχανισμό από μια έκτακτη παρέμβαση στην τιμή του πετρελαίου θέρμανσης τον φετινό Οκτώβριο. Για τη φετινή περίοδο, το βλέμμα παραμένει στραμμένο στις διεθνείς αγορές και στις επόμενες εβδομάδες, οι οποίες θα κρίνουν εάν η κατεύθυνση παρέμβασης που περιέγραψε ο υπουργός θα μετατραπεί τελικά σε συγκεκριμένο μέτρο.