Γιατί τα δημοσιονομικά προβλήματα της Γαλλίας εκτόξευσαν το ασφάλιστρο κινδύνου των ομολόγων της στα υψηλότερα επίπεδα από το 2012

Το επιπλέον κόστος (spread) που καταβάλλει η Γαλλία για να δανειστεί από τις αγορές ομολόγων, σε σύγκριση με τη Γερμανία, ξεπέρασε την Παρασκευή τη μία ποσοστιαία μονάδα για πρώτη φορά μετά την κρίση χρέους της Ευρωζώνης.

Αυτή η εξέλιξη υπογραμμίζει την ανησυχία των επενδυτών για την επιβαρυμένη δημοσιονομική της κατάσταση ενόψει των εκλογών του επόμενου έτους.

Γιατί το ασφάλιστρο έχει αυξηθεί κατά περισσότερες από 100 μονάδες βάσης;

Το κόστος δανεισμού της Γαλλίας για ομόλογα δεκαετούς διάρκειας αυξήθηκε πολύ ταχύτερα από εκείνο οποιασδήποτε άλλης ανεπτυγμένης οικονομίας κατά τη διάρκεια του παγκόσμιου κύματος μαζικών πωλήσεων ομολόγων που εκδηλώθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας τροφοδότησε ανησυχίες για τον πληθωρισμό.

Η γαλλική κυβέρνηση καλείται πλέον να καταβάλει επιπλέον απόδοση (spread) 104 μονάδων βάσης για τα δεκαετή ομόλογά της σε σύγκριση με τα αντίστοιχα γερμανικά —για πρώτη φορά από το 2012—, καθώς οι επενδυτές ζητούν μεγαλύτερη απόδοση για να διακρατήσουν το χρέος της χώρας.

Οι επενδυτές ανησυχούν ήδη για τη μακροπρόθεσμη δημοσιονομική κατάσταση των ανεπτυγμένων οικονομιών, με τα γαλλικά ομόλογα να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, δεδομένης της δυσκολίας της κυβέρνησης να θέσει τα δημόσια οικονομικά σε πιο στέρεες βάσεις ενόψει των προεδρικών εκλογών του επόμενου έτους, οι οποίες ενδέχεται να καταστήσουν το έργο αυτό ακόμη πιο δύσκολο.

Πρόκειται για το πιο πρόσφατο ορόσημο στη διαφορά απόδοσης μεταξύ των δύο τίτλων, η οποία έχει διπλασιαστεί μετά τις πρόωρες εκλογές του 2024 που οδήγησαν σε κατακερματισμένο κοινοβούλιο, καθιστώντας πολύ πιο δύσκολη τη μείωση του γαλλικού δημοσιονομικού ελλείμματος —ενός εκ των υψηλότερων στην ευρωζώνη.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να μειώσει το ποσοστό από το 5,4% της οικονομικής παραγωγής φέτος στο 5% το επόμενο έτος, μέσω σκληρών περικοπών δαπανών ύψους 54 δισ. ευρώ. Είναι πιθανό τα κόμματα της αντιπολίτευσης να αμφισβητήσουν τα μέτρα αυτά τους επόμενους μήνες, ενδεχομένως προκαλώντας την πτώση της κυβέρνησης.

Η Γαλλία δεν θα επιτύχει τον αρχικό στόχο του 5% για φέτος, λόγω της χαμηλότερης από την αναμενόμενη οικονομικής ανάπτυξης. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή —η οποία έχει ωθήσει τους επενδυτές να στοιχηματίσουν σε περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα— ενδέχεται να πλήξει ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη.

Εντείνεται επίσης η ανησυχία ότι οι προεδρικές εκλογές του επόμενου έτους θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες μείωσης του ελλείμματος, καθώς η Μαρίν Λε Πεν (από την άκρα δεξιά) και ο Ζαν-Λυκ Μελανσόν (από την άκρα αριστερά) προηγούνται στις δημοσκοπήσεις.

Η έκκληση του Μελανσόν προς την κεντρική τράπεζα της Γαλλίας να διαγράψει το κρατικό χρέος που κατέχει έχει προκαλέσει αναστάτωση στους επενδυτές, ενώ η Λεπέν —η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις— τάσσεται υπέρ της μείωσης του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης για ορισμένες κατηγορίες πολιτών, γεγονός που θα αύξανε την πίεση στα δημόσια οικονομικά της χώρας.

Το περιθώριο απόδοσης των ιταλικών ομολόγων έχει επίσης αυξηθεί, αλλά πολύ λιγότερο σε σχέση με την άνοδο των 40 μονάδων βάσης που καταγράφηκε στη Γαλλία από τον Ιούνιο.

Τι σημαίνει αυτό για τα δημόσια οικονομικά;

Αυτό καθιστά τον νέο δανεισμό ακριβότερο και αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους, το οποίο αποτελεί ήδη τη μεγαλύτερη δημοσιονομική δαπάνη της Γαλλίας, καθώς η χώρα αναχρηματοδοτεί χρέος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων που είχε συναφθεί με εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια κατά την περίοδο της πανδημίας COVID.

Η κυβέρνηση προβλέπει ήδη ότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους θα είναι φέτος αυξημένο κατά 4,5 δισ. ευρώ σε σχέση με τις αρχικές εκτιμήσεις, ενώ το επόμενο έτος αναμένεται να αυξηθεί κατά επιπλέον 10 δισ. ευρώ.

Οι οικονομολόγοι ανησυχούν ότι, με τη χαμηλή ανάπτυξη και την άνοδο των επιτοκίων, η Γαλλία αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ενός φαινομένου «χιονοστιβάδας», όπου το κόστος δανεισμού θα εκτοξευθεί, εκτός εάν η κυβέρνηση καταφέρει να επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα — στόχος που επί του παρόντος φαντάζει πολύ μακρινός.

Γιατί έχει σημασία για τις αγορές;

Αποτελεί ιδιαίτερα χαρακτηριστική ένδειξη το γεγονός ότι η γαλλική αγορά ομολόγων —η μεγαλύτερη της ευρωζώνης και παραδοσιακά θεωρούμενη ως τοποθέτηση σε περιουσιακό στοιχείο σχετικής ασφάλειας— χάνει αυτό το καθεστώς.

Άλλωστε, η τελευταία φορά που η Γαλλία κατέβαλε ασφάλιστρο τριψήφιας τιμής (σε μονάδες βάσης) έναντι της Γερμανίας ήταν στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους της Ευρωζώνης το 2012, όταν το μέλλον του ευρώ αμφισβητούνταν.

Η Γαλλία καταβάλλει επίσης υψηλότερο ασφάλιστρο από την Ιταλία, μια χώρα με υψηλότερο χρέος και πολύ χαμηλότερες πιστοληπτικές αξιολογήσεις.

Πολλοί επενδυτές δηλώνουν διστακτικοί ως προς την επιλογή γαλλικών ομολόγων για τα χαρτοφυλάκιά τους.

Το γεγονός ότι καταβάλλεται διαφορά απόδοσης (spread) 100 μονάδων βάσης έναντι της Γερμανίας καταδεικνύει ότι «η Γαλλία αντιμετωπίζει πραγματικά προβλήματα, τα οποία δεν πρόκειται να επιλυθούν σύντομα», δήλωσε ο Ντέιβιντ Ζαν, επικεφαλής του τμήματος ευρωπαϊκών τίτλων σταθερού εισοδήματος της Franklin Templeton.

Θα μπορούσε το spread να αυξηθεί ακόμη περισσότερο;

Δεδομένης της ήδη μεγάλης μεταβολής, ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι υπάρχουν περιορισμένα περιθώρια για σημαντική άνοδο στο άμεσο μέλλον.

«Κάποια στιγμή —εκτός αν θεωρείς ότι η κατάσταση οδεύει προς κάτι πραγματικά ολέθριο— οφείλεις να κρίνεις ότι η απόδοση επαρκεί για να αντισταθμίσει την ανάληψη του κρατικού κινδύνου», δήλωσε ο Κρις Τζέφερι, επικεφαλής μακροοικονομικής στρατηγικής της L&G, ο οποίος πρόσφατα έκλεισε μια θέση που στοιχημάτιζε κατά των γαλλικών ομολόγων.

Ωστόσο, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η περαιτέρω πολιτική αβεβαιότητα θα μπορούσε να διευρύνει κι άλλο το περιθώριο απόδοσης (spread) — για παράδειγμα, εάν καταρρεύσει η κυβέρνηση αφήνοντας τη Γαλλία χωρίς προϋπολογισμό, ή εάν ο Μελανσόν και η Λε Πεν βρεθούν αντιμέτωποι στον δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών.

Η Societe Generale δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το spread να φτάσει τις 120 μονάδες βάσης.