Το Bitcoin έδειξε αξιοσημείωτη αντοχή μετά την πρώτη αύξηση επιτοκίων της Federal Reserve από το 2023, ανακτώντας τη ζώνη των 77.000 δολαρίων παρά τις μεγάλες εκροές από τα αμερικανικά spot ETF. Η εικόνα, ωστόσο, δεν είναι μονοσήμαντα θετική: οι αποδόσεις των ομολόγων και το ισχυρότερο δολάριο πιέζουν τη ρευστότητα, ενώ η αυξημένη αντιστάθμιση κινδύνου γύρω από το IBIT δείχνει ότι οι θεσμικοί επενδυτές παραμένουν επιφυλακτικοί.
Νωρίς την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, το Bitcoin κινούνταν κοντά στα 77.500 δολάρια, περίπου 1,4% υψηλότερα σε ημερήσια βάση. Η τιμή αυτή δεν πρέπει να συγχέεται με τα επίπεδα της Πέμπτης, όταν οι πηγές κατέγραφαν διαπραγμάτευση γύρω από τα 76.500-76.600 δολάρια, ούτε με την ενδοσυνεδριακή υποχώρηση κάτω από τα 76.000 δολάρια αμέσως μετά την απόφαση της Fed.
Τα βασικά σε 30 δευτερόλεπτα
- Η Fed αύξησε το βασικό επιτόκιο κατά 25 μονάδες βάσης, στο εύρος 3,75%-4%, με ομόφωνη απόφαση.
- Τα spot Bitcoin ETF κατέγραψαν συνολικές καθαρές εκροές 746,3 εκατ. δολαρίων σε δύο συνεδριάσεις.
- Το Bitcoin απορρόφησε το σοκ και επέστρεψε πάνω από τα 77.000 δολάρια, αλλά η κρίσιμη μεσοπρόθεσμη στήριξη τοποθετείται χαμηλότερα, κοντά στα 70.000 δολάρια.
- Η Grayscale θεωρεί την κίνηση της Fed «προσαρμογή εντός του κύκλου», ενώ η JPMorgan βλέπει περιθώριο υπεραπόδοσης έναντι του χρυσού εάν χαλαρώσουν οι θεσμικές αντισταθμίσεις κινδύνου.
Η αύξηση επιτοκίων ήταν αναμενόμενη, το μήνυμα όμως παρέμεινε αυστηρό
Η αμερικανική κεντρική τράπεζα αύξησε το επιτόκιο κατά 0,25 ποσοστιαία μονάδα, στο 3,75%-4%, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο. Η απόφαση είχε προεξοφληθεί σε μεγάλο βαθμό, γι’ αυτό και η αρχική μεταβλητότητα στο Bitcoin δεν μετατράπηκε σε ανεξέλεγκτη πτώση. Η ουσία για τις αγορές βρίσκεται πλέον στην πορεία που θα ακολουθήσει η Fed.
Οι προβολές των αξιωματούχων έδειξαν ότι 16 από τους 18 συμμετέχοντες αναμένουν τουλάχιστον μία ακόμη αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026. Αυτό αποτελεί επίσημη εκτίμηση των μελών της Fed, όχι δέσμευση για την επόμενη συνεδρίαση. Οι αγορές προβλέψεων, άλλωστε, εμφάνιζαν την Πέμπτη διχασμένη εικόνα για τον Οκτώβριο: πιθανότητα περίπου 46,5% για νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης και 52,5% για διατήρηση των επιτοκίων.
Ο πρόεδρος της Fed, Kevin Warsh, συνέδεσε την απόφαση με την ισχυρή οικονομία, τον επίμονο πληθωρισμό και τις γεωπολιτικές πιέσεις. Για το Bitcoin αυτό σημαίνει ότι η επόμενη κίνηση δεν θα κριθεί μόνο από τα δεδομένα της αγοράς κρυπτονομισμάτων, αλλά και από την πορεία της ενέργειας, των τιμών καταναλωτή και της αγοράς εργασίας.
Εκροές 746,3 εκατ. δολαρίων: η πρώτη μεγάλη δοκιμασία των ETF
Η πιο καθαρή ένδειξη αποστροφής κινδύνου ήρθε από τα spot Bitcoin ETF. Την Τρίτη οι καθαρές εκροές έφθασαν τα 450,4 εκατ. δολάρια, τη μεγαλύτερη ημερήσια έξοδο από τις 24 Ιουνίου, και την Τετάρτη ακολούθησαν ακόμη 295,9 εκατ. δολάρια. Το σύνολο των δύο συνεδριάσεων ανήλθε έτσι στα 746,3 εκατ. δολάρια.
Το iShares Bitcoin Trust της BlackRock κατέγραψε εκροές 161,7 εκατ. δολαρίων την Τρίτη και 144,1 εκατ. την Τετάρτη. Το FBTC της Fidelity έχασε 214,8 εκατ. δολάρια μόνο την Τρίτη, ενώ το MSBT της Morgan Stanley ήταν το μοναδικό Bitcoin ETF με εισροή την Τετάρτη, ύψους 3,5 εκατ. δολαρίων.
Οι αριθμοί είναι μεγάλοι, αλλά χρειάζονται κλίμακα. Από την έναρξη λειτουργίας τους τον Ιανουάριο του 2024, τα αμερικανικά spot Bitcoin ETF εξακολουθούν να εμφανίζουν συνολικές καθαρές εισροές περίπου 54,6 δισ. δολαρίων. Επομένως, οι δύο αρνητικές συνεδριάσεις δεν ανατρέπουν από μόνες τους τη μακροπρόθεσμη θεσμική τάση. Δείχνουν όμως ότι τα κεφάλαια των ETF μπορούν να αποχωρούν γρήγορα όταν αυξάνεται το κόστος χρήματος.
Ο Michael Terpin, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Transform Group, έχει επισημάνει ότι τα ETF δεν αποτελούν «μόνιμο κεφάλαιο». Αντίστοιχα, ο Roman Prudnikov, συνιδρυτής του Rubin, υποστηρίζει ότι οι εισροές στα ETF δεν εγγυώνται πλέον αυτόματα ράλι, επειδή μακροπρόθεσμοι κάτοχοι και μεγάλοι επενδυτές συχνά πουλούν στις ανοδικές κινήσεις. Κατά την άποψή του, η θεσμική ζήτηση μπορεί να επηρεάζει περισσότερο το βάθος μιας διόρθωσης παρά την ταχύτητα της ανόδου.
Γιατί το Bitcoin δεν κατέρρευσε
Παρά τις εκροές, η αγορά απορρόφησε τις πωλήσεις. Μετά την απόφαση της Fed, το Bitcoin κινήθηκε περίπου μεταξύ 75.350 και 76.600 δολαρίων και στη συνέχεια ανέκαμψε. Η συμπεριφορά αυτή δείχνει ότι υπήρξε ζήτηση εκτός των αμερικανικών ETF, χωρίς όμως να αποδεικνύει από μόνη της ότι ολοκληρώθηκε η διόρθωση.
Ο Zach Pandl, επικεφαλής έρευνας της Grayscale, εκτιμά ότι η αύξηση επιτοκίων αποτελεί προσαρμογή εντός του οικονομικού κύκλου και όχι αλλαγή καθεστώτος. Η θέση του είναι ότι μία ή δύο αυξήσεις μέσα στο 2026 δύσκολα θα μεταβάλουν δραστικά την κατανομή κεφαλαίων. Πρόκειται για αναλυτική εκτίμηση και όχι για γεγονός: εάν ο πληθωρισμός αναγκάσει τη Fed σε μεγαλύτερη ή ταχύτερη σύσφιγξη, το κόστος ευκαιρίας κατοχής ενός μη τοκοφόρου περιουσιακού στοιχείου όπως το Bitcoin θα αυξηθεί.
Η Grayscale συγκρίνει τη σημερινή φάση με το 1997, όταν μία μεμονωμένη αύξηση επιτοκίων δεν σταμάτησε την άνοδο του Nasdaq. Η αναλογία έχει ενδιαφέρον, αλλά δεν αποτελεί πρόβλεψη με βεβαιότητα. Η σημερινή αγορά έχει διαφορετική σύνθεση, πολύ μεγαλύτερη συμμετοχή ETF και ευαισθησία στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας ρευστότητας.
Ομόλογα και δολάριο είναι το πραγματικό μακροοικονομικό εμπόδιο
Η απόδοση του διετούς αμερικανικού ομολόγου ανέβηκε στο 4,734%, το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 26 μηνών, ενώ ο δείκτης δολαρίου πέρασε ξανά πάνω από τις 100 μονάδες. Ο συνδυασμός υψηλότερων αποδόσεων και ισχυρότερου δολαρίου τείνει να απορροφά ρευστότητα από τα περιουσιακά στοιχεία υψηλού κινδύνου.
Η Kobeissi Letter έχει υποστηρίξει ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί απόδοση άνω του 6% για το δεκαετές αμερικανικό ομόλογο το 2027, μετά τη διάσπαση της ζώνης του 5%. Το 6% είναι σενάριο αναλυτών, όχι τρέχον επίπεδο ούτε επίσημη πρόβλεψη. Αν όμως οι αποδόσεις συνεχίσουν ανοδικά, οι επενδυτές θα έχουν ισχυρότερο κίνητρο να προτιμήσουν τοποθετήσεις σταθερού εισοδήματος έναντι του Bitcoin.
Η JPMorgan βλέπει κρυφή ανοδική δύναμη στις αντισταθμίσεις
Η εικόνα των ETF δεν περιορίζεται στις ημερήσιες ροές. Σύμφωνα με την ομάδα της JPMorgan υπό τον Nikolaos Panigirtzoglou, το short interest στο IBIT βρίσκεται κοντά στα υψηλότερα επίπεδα του 2026, ενώ ο λόγος ανοικτών θέσεων put προς call στις επιλογές του παραμένει υψηλότερος από τον ιστορικό μέσο όρο αντίστοιχων προϊόντων χρυσού.
Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί θεσμικοί επενδυτές διατηρούν αυξημένη προστασία έναντι πτώσης του Bitcoin. Η JPMorgan εκτιμά ότι, εάν αυτές οι αντισταθμίσεις αρχίσουν να κλείνουν, μπορεί να δημιουργηθεί πρόσθετη ζήτηση και το Bitcoin να υπεραποδώσει έναντι του χρυσού. Και εδώ η διατύπωση είναι υπό όρους: η αποδέσμευση των hedges μπορεί να λειτουργήσει ανοδικά, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα συμβεί σύντομα.
Οι καθαρές ροές του 2026 παραμένουν ευνοϊκότερες για τον χρυσό. Τα ETF χρυσού έχουν ανακτήσει το 100% των σωρευτικών εκροών της χρονιάς, ενώ τα spot Bitcoin ETF έχουν καλύψει περίπου το 50%. Η απόκλιση εξηγεί γιατί οι επενδυτές συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τον χρυσό ως ασφαλέστερη τοποθέτηση, παρότι η αγορά παραγώγων αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ισχυρότερης σχετικής αντίδρασης του Bitcoin.
Τα επίπεδα που κρίνουν την επόμενη κίνηση
Βραχυπρόθεσμα, η περιοχή των 75.350-76.000 δολαρίων αποτελεί την πρώτη ζώνη που πρέπει να διατηρηθεί, καθώς εκεί απορροφήθηκε το αρχικό σοκ της Fed. Η επιστροφή πάνω από τα 77.000 δολάρια βελτιώνει την εικόνα, αλλά η αγορά χρειάζεται σταθεροποίηση και όχι μόνο μία γρήγορη ανάκαμψη.
Σε ευρύτερο ορίζοντα, τα δεδομένα της Glassnode τοποθετούν τη βάση κόστους των βραχυπρόθεσμων κατόχων κοντά στα 70.000 δολάρια. Διάσπαση κάτω από αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να μεταφέρει μεγάλο μέρος αυτής της ομάδας σε μη πραγματοποιημένες ζημιές και να αυξήσει την πίεση πωλήσεων. Παράλληλα, η άνοδος των ανοικτών θέσεων μετά τη συνεδρίαση της Fed δείχνει επιστροφή μόχλευσης, άρα και μεγαλύτερο κίνδυνο βίαιων ρευστοποιήσεων εάν η τιμή κινηθεί απότομα.
Το συμπέρασμα είναι ότι το Bitcoin πέρασε την πρώτη δοκιμασία της αύξησης επιτοκίων χωρίς να χάσει τη δομή του, αλλά η μάχη δεν έχει κριθεί. Η αντοχή πάνω από τα 77.000 δολάρια, η πορεία των αποδόσεων και του δολαρίου, καθώς και το αν οι εκροές από τα ETF θα συνεχιστούν, θα καθορίσουν αν η σημερινή αντίδραση είναι η αρχή νέας ανοδικής κίνησης ή απλώς μία ανάπαυλα πριν από νέα πίεση.