Ισχυρό πλήγμα δέχθηκε η οικονομία του Ιράν στο πρώτο τρίμηνο του περσικού ημερολογίου, καθώς το ΑΕΠ της χώρας συρρικνώθηκε κατά 10,1% σε ετήσια βάση την περίοδο από τα τέλη Μαρτίου έως τα τέλη Ιουνίου. Η πτώση καταγράφηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρισκόταν σε πόλεμο με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα οι πετρελαϊκές εξαγωγές, βασικός πυλώνας της ιρανικής οικονομίας, δέχονταν ισχυρό πλήγμα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Στατιστικού Κέντρου του Ιράν, το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν μειώθηκε κατά 10,1% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, με τον υπολογισμό να περιλαμβάνει και τον πετρελαϊκό τομέα. Η συγκεκριμένη περίοδος αντιστοιχεί στο πρώτο τρίμηνο του περσικού ημερολογίου.
Η εξέλιξη αποτυπώνει το βάθος της πίεσης που ασκείται σε μια οικονομία η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές υδρογονανθράκων και βρέθηκε αντιμέτωπη τόσο με τις πολεμικές επιχειρήσεις όσο και με αυστηρότερους περιορισμούς στη διακίνηση του ιρανικού πετρελαίου.
Ο πόλεμος και το πλήγμα στις εξαγωγές πετρελαίου
Η σύγκρουση άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου, με αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν. Ακολούθησαν εβδομάδες βομβαρδισμών και ιρανικών αντιποίνων, πριν τεθεί σε ισχύ κατάπαυση του πυρός τον Απρίλιο.
Στα μέσα Ιουνίου, Τεχεράνη και Ουάσιγκτον κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία που επρόκειτο να αποτελέσει βάση για τον τερματισμό της σύγκρουσης, ωστόσο οι εχθροπραξίες επαναλήφθηκαν, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση των συμφωνηθέντων.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο πριν από τον πόλεμο διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων φορτίων πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η κίνηση στην περιοχή παραμένει σημαντικά περιορισμένη σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Οι ΗΠΑ έχουν επαναφέρει αποκλεισμό σε ιρανικές πετρελαϊκές εξαγωγές, περιορίζοντας δραστικά μια από τις βασικότερες πηγές συναλλάγματος της Τεχεράνης. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Reuters, οι φορτώσεις ιρανικού αργού υποχώρησαν από περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Μάρτιο σε μόλις 220.000-255.000 βαρέλια τον Αύγουστο.
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής διαπραγματευτής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι κατά την προηγούμενη περίοδο αποκλεισμού η χώρα δεν κατάφερε να εξαγάγει ούτε «ένα βαρέλι πετρελαίου».
Στο 69,9% ο ετήσιος πληθωρισμός
Η πολεμική σύγκρουση επιδείνωσε μια οικονομική κατάσταση που ήταν ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένη από τις διεθνείς κυρώσεις, τον υψηλό πληθωρισμό και τη συνεχή υποτίμηση του ριάλ.
Ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός σε δωδεκάμηνη βάση έφθασε τον Αύγουστο στο 69,9%, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Στατιστικού Κέντρου του Ιράν. Σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους, οι τιμές ήταν αυξημένες κατά 89%, ενώ οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα ήταν ακόμη μεγαλύτερες.
Η συνεχής άνοδος των τιμών περιορίζει με ταχύ ρυθμό την αγοραστική δύναμη των Ιρανών, την ώρα που το εθνικό νόμισμα εξακολουθεί να υποχωρεί.
Στη μαύρη αγορά, το ριάλ είχε ήδη ξεπεράσει στις αρχές Σεπτεμβρίου τα 2,2 εκατ. ανά δολάριο, έναντι περίπου ενός εκατομμυρίου έναν χρόνο νωρίτερα.
Το ΔΝΤ βλέπει ύφεση 5,4% το 2026
Οι προοπτικές για το σύνολο του έτους παραμένουν αρνητικές. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει ότι το πραγματικό ΑΕΠ του Ιράν θα συρρικνωθεί κατά 5,4% το 2026, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στην επικαιροποίηση του World Economic Outlook του Ιουλίου.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι οι επιπτώσεις του πολέμου, του περιορισμού των εξαγωγών πετρελαίου και της παρατεταμένης οικονομικής απομόνωσης έχουν πλέον περάσει με μεγαλύτερη ένταση στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας τις πιέσεις τόσο στα δημόσια οικονομικά όσο και στα εισοδήματα των νοικοκυριών.