Σε 6 Νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία, Φλώρινα) η πληθυσμιακή μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους 10 κυμάνθηκε από 45-50%.
Η δημογραφική συρρίκνωση της Ελλάδας δεν είναι ομοιόμορφη, καθώς οι μεταβολές διαφοροποιούνται αισθητά μεταξύ των επιμέρους Νομών, αναδεικνύοντας τις έντονες ανισότητες που ισχύουν ανάμεσα στην ηπειρωτική και στη νησιωτική χώρα.
Παρότι η μείωση των γεννήσεων στην Ελλάδα αγγίζει το 42% μέσα σε 15 χρόνια (μεταξύ 2009 και 2024), τα Δωδεκάνησα, οι Κυκλάδες, η Ξάνθη και η Κρήτη ακόμη αντιστέκονται στη φυσική μείωση. Το 2024, σε πέντε από τις 74 περιφερειακές ενότητες (Θήρα, Μύκονος, Κως, Νάξος και Ρέθυμνο) οι γεννήσεις ήταν περισσότερες από τους θανάτους.
Σύμφωνα με τον διευθυντή ερευνών το Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), Βύρων Κοτζαμάνη, οι γεννήσεις στη χώρα μας από 117,7 χιλιάδες την διετία 2008-09 περιορίστηκαν σε 66,7 χιλιάδες το 2024-25, λόγω και της πρόσφατης μείωσης του πλήθους των γυναικών 25-44 ετών (-480 σχεδόν χιλιάδες και -28%) και, δευτερευόντως, εξαιτίας του αρνητικού μετά το 2010 μεταναστευτικού ισοζυγίου στις ηλικίες αυτές.
Εξετάζοντας τις μεταβολές των γεννήσεων για την περίοδο 2009-2024, το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών διαπιστώνει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Ειδικότερα, ενώ οι γεννήσεις στην χώρα μας μειωθήκαν κατά 42% στο διάστημα αυτό (από 117,44 σε 68,31 χιλ.), σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση υπερέβη το 50% και σε άλλους δέκα κυμάνθηκε από 45-50%, ενώ στον αντίποδα σε έξι νησιώτικους νομούς ήταν μικρότερη του 30%, και σε δυο από αυτούς,-Κυκλάδες και Ζάκυνθο-, μικρότερη ακόμη και του 15%.
Τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη και τρεις από τους τέσσερις Νομούς της Κρήτης (Χανιά, Ρέθυμνο και Ηράκλειο) είχαν την περίοδο 2009-2024 λιγότερους θανάτους από γεννήσεις, ενώ σε άλλους πέντε Νομούς οι θάνατοι ήταν λίγο περισσότεροι. Αντιθέτως 17 Νομοί που βρίσκονται όλοι στην ηπειρωτική Ελλάδα, είχαν από 175 έως 276 θανάτους ανά 100 γεννήσεις και σε εννέα από αυτούς υπερδιπλάσιους θανάτους σε σύγκριση με τις γεννήσεις.
Οι διάφορες δε ανάμεσα στις τρεις Νομούς της Κρήτης, τα Δωδεκάνησα, την Ξάνθη και στους εννέα Νομούς της ηπειρώτικης Ελλάδας στους οποίους αντιστοιχούν 2 ή και περισσότεροι ακόμη θάνατοι ανά γέννηση (Τρικάλων, Αρκαδίας, Κιλκίς, Καρδίτσας, Άρτας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Γρεβενών και Σερρών) είναι σημαντικές.
Δεν είναι ταυτόχρονα τυχαίο ότι οι Νομοί που την περίοδο 2009-24 είχαν αναλογίες θανάτων/γεννήσεις πολύ υψηλότερες του μέσου εθνικού όρου συγκαταλέγονται ανάμεσα σε εκείνους που είχαν ανάμεσα στο 2009 και το 2025, με βάση τις εκτιμήσεις της ΕΛΣΤΑΤ, τις εντονότερες μειώσεις (>-10%) του πληθυσμού τους, ενώ αντιθέτως σε όσους η αναλογία θάνατοι ανά 100 γεννήσεις ήταν πολύ μικρότερη του μέσου όρου της χώρας συγκαταλέγονται στην ομάδα εκείνη που κατέγραψε είτε μια περιορισμένη μείωση είτε ακόμη και μια μικρή αύξηση του πληθυσμού της.
Τέλος, το 2024, τελευταία χρονιά για την οποία διαθέτουμε στοιχεία αντιστοιχούν σε εθνικό επίπεδο 184 θάνατοι/γέννηση έναντι μόλις 92 το 2009. Ο ίδιος όμως λόγος σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων (Π.Ε), κυμαίνεται από 49 έως 376 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις. Πέντε μόνον από τις 74 Π.Ε. (Θήρας, Μυκόνου, Κω, Νάξου, Ρεθύμνου) είχαν λιγότερους
θανάτους από γεννήσεις (λόγος <100), ενώ αντιθέτως σε 17 που βρίσκονται όλες σχεδόν στην ηπειρωτική Ελλάδα καταγράφηκαν από 250 έως 376 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις.
Οι διάφορες δε ανάμεσα στην Π.Ε. Θήρας όπου είχαμε διπλάσιο αριθμό γεννήσεων από θανάτους και τις Π.Ε. Σερρών, Ευρυτανίας και Γρεβενών όπου αντιστοιχούσαν 3,5 ή
και περισσότεροι ακόμη θάνατοι ανά γέννηση, είναι τεράστιες.
Που οφείλονται οι διαφοροποιήσεις
Σύμφωνα με τον κ. Κοτζαμάνη, οι γεννήσεις κάθε χρονιά σε κάθε ενότητα (Νομό, Π.Ε, Δήμο) εξαρτώνται από το πλήθος των γυναικών 25-45 ετών και από την τελική τους γονιμότητα, τον αριθμό δηλ. των παιδιών που θα αποκτήσουν όσες τεκνοποιούν την ίδια χρονιά ανάμεσα 25 και τα 45 τους.
Αντίστοιχα ο αριθμός των θανάτων κάθε χρονιά εξαρτάται από το πλήθος των ηλικιωμένων ατόμων σε κάθε ενότητα και από τις πιθανότητες ανά ηλικία που τα άτομα αυτά έχουν να αποβιώσουν μετά τα 65 τους την ίδια χρονιά. Έτσι πχ. αν δυο ενότητες έχουν κάποια χρονιά τον ίδιο αριθμό κατοίκων (100.000), αλλά στην μεν πρώτη οι γυναίκες ηλικίας 25-45 ετών είναι 30.000 ενώ στην δεύτερη 15.000, με τις γυναίκες να κατανέμονται ανά ηλικία, στις δυο αυτές ενότητες, με τον ίδιο τρόπο έχοντας, ταυτόχρονα τα ίδια ανά ηλικία ποσοστά γονιμότητας, θα καταγράψουμε στην πρώτη τον διπλάσιο αριθμό γεννήσεων από την δεύτερη.
Ακόμη αν στις δυο αυτές ενότητες οι 65 ετών και άνω είναι 15.000 και 30.00 αντίστοιχα, ενώ η κατανομή τους και οι πιθανότητες θανάτου ανά ηλικία είναι η ίδια, θα έχουμε στην δεύτερη τον διπλάσιο αριθμό θανάτων.