Σε κλοιό πιέσεων τα ελληνικά νοικοκυριά ενόψει της έλευσης του χειμώνα. Φόβους για νέο γύρο αυξήσεων τιμών σε βασικά είδη διατροφής εκφράζει η βιομηχανία τροφίμων υπό το βάρος της ενεργειακής κρίσης και της διεθνούς αβεβαιότητας που αυξάνουν κατακόρυφα τα κόστη παραγωγής.
Τον κώδωνα του κινδύνου για νέο γύρο ανατιμήσεων στα τρόφιμα ενόψει της έλευσης του χειμώνα κρούει η αγορά, εάν ενταθεί η ενεργειακή κρίση των τελευταίων εβδομάδων κι ενώ τα ελληνικά νοικοκυριά δυσκολεύονται ήδη να «τα βγάλουν πέρα» μετά τις έντονες πληθωριστικές πιέσεις των τελευταίων ετών.
Στη σκιά της μεταβλητότητας που παρουσιάζουν οι τιμές των καυσίμων διεθνώς κι ενώ αναμένονται οι ανακοινώσεις του οικονομικού επιτελείου για την επιδότηση στο ντίζελ κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης για τους καταναλωτές, η βιομηχανία τροφίμων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για νέο κύμα ανατιμήσεων σε βασικά είδη διατροφής, καθώς το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες και δη μετά την ανάφλεξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Πλέον, ο φόβος οι πιέσεις στα ενεργειακά προϊόντα να «περάσουν» στο ράφι με επιβάρυνση στον τελικό καταναλωτή είναι ορατός. Και όλα αυτά, ενώ βρίσκεται σε ισχύ από τις 31 Αυγούστου η εθελοντική πρωτοβουλία για μειώσεις τιμών σε περισσότερα από 1.780 προϊόντα (https://posokanei.gov.gr/) στο ράφι των σούπερ μάρκετ.
Κρούει τον κώδωνα του κινδύνου η βιομηχανία τροφίμων
«Παράθυρο» για αυξήσεις τιμών τους προσεχείς μήνες ανοίγει η σερραϊκή γαλακτοβιομηχανία Κρι Κρι, εάν ενταθούν οι πιέσεις στο μέτωπο του κόστους. Όπως αποκάλυψε το απόγευμα της Πέμπτης ο οικονομικός διευθυντής της εταιρείας, Κωνσταντίνος Σαρμαδάκης, κατά την τηλεδιάσκεψη με αναλυτές και επενδυτές που ακολούθησε τη δημοσιοποίηση των οικονομικών μεγεθών της Κρι Κρι για το πρώτο εξάμηνο του 2026, η εταιρεία υλοποιεί «ασκήσεις επί χάρτου» προκειμένου να προχωρήσει σε αυξήσεις τιμών στα προϊόντα της εάν αυτό απαιτηθεί.
«Εάν συνεχιστεί η αβεβαιότητα σε γεωπολιτικό επίπεδο λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, θα χρειαστεί να προχωρήσουμε σε ανατιμήσεις. Η κρίση στη Μέση Ανατολή αποδείχθηκε πιο μακρά και πιο έντονη», παραδέχθηκε ο κ. Σαρμαδάκης για να προσθέσει πως «είμαστε σε φάση προετοιμασίας. Δεν έχουμε ακόμη αποφασίσει τις ανατιμήσεις. Εάν προχωρήσουμε σε αυτές θα είναι επιλεκτικές, θα είναι στοχευμένες, θα καλύπτουν όλες τις κατηγορίες γιαουρτιού και θα δούμε πώς θα τις εφαρμόσουμε, σε σχέση με τον ανταγωνισμό και τις συνθήκες της αγοράς». «Το πιο πιθανό σενάριο είναι οι ανατιμήσεις να έρθουν τον Δεκέμβριο του 2026 ή στις αρχές του 2027», συμπλήρωσε ο κ. Σαρμαδάκης.
«Είμαστε καλά προετοιμασμένοι για να ξεπεράσουμε τα αυξημένα κόστη και να υπερασπιστούμε τα κέρδη μας. Παρακολουθούμε στενά τις πληθωριστικές πιέσεις και είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε σε ανατιμήσεις για να μην απειληθεί η κερδοφορία μας», πρόσθεσε.
Την πρόβλεψη πως η λιανική τιμή της φέτας μπορεί να αυξηθεί έως και κατά 2 ευρώ το κιλό μέσα στους επόμενους δύο μήνες διατύπωσε ο πρόεδρος της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Φέτας (ΕΔΟΦ), Μιχάλης Σαράντης, μιλώντας μέσα στην εβδομάδα στο ΕΡΤnews. Και μπορεί η αναμενόμενη αύξηση τιμών στη φέτα να συνδέεται με τη μείωση της παραγωγής πρόβειου γάλακτος, εξαιτίας των απωλειών στο ζωικό κεφάλαιο από την ευλογιά των αιγοπροβάτων, αλλά και με την αυξημένη ζήτηση για την πρώτη ύλη – και όχι άμεσα με τη διεθνή αβεβαιότητα λόγω της ενεργειακής κρίσης – ωστόσο έρχεται να προστεθεί στο ήδη εκρηκτικό «κοκτέιλ» των παραγόντων που αναμένεται να οδηγήσουν ακόμη υψηλότερα τις τιμές σε βασικά είδη διατροφής.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΔΟΦ, η ευλογιά των αιγοπροβάτων έχει οδηγήσει μέσα σε περίπου δύο χρόνια στη θανάτωση σχεδόν 500.000 ζώων, κατά κύριο λόγο προβάτων. Η μείωση του ζωικού κεφαλαίου είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί κατά περίπου 80.000 τόνους η παραγωγή γάλακτος.
Η απώλεια αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της παραγωγής φέτας κατά περίπου 20.000 τόνους. Ο κ. Σαράντης ανέφερε ότι, εξαιτίας της μεγάλης ζήτησης για πρόβειο γάλα, οι παραγωγοί ζητούν φέτος αυξημένες τιμές κατά 15 έως 25 λεπτά το κιλό σε σύγκριση με πέρυσι.
«Αυτό σημαίνει ότι η φέτα μπορεί να επιβαρυνθεί, μόνο από την πρώτη ύλη, κατά 1 έως 1,5 ευρώ το κιλό στο κόστος παραγωγής», σημείωσε. Στη λιανική αγορά, η αύξηση μπορεί να είναι μεγαλύτερη και να προσεγγίσει τα 2 ευρώ το κιλό, ανάλογα με το αν πρόκειται για συσκευασμένη ή χύμα φέτα, την εταιρεία και την ποιότητα του προϊόντος. Διευκρίνισε, πάντως, ότι δεν μπορεί να προβλέψει την εμπορική πολιτική που θα ακολουθήσουν τα σουπερμάρκετ και οι τυροκομικές επιχειρήσεις.
Σε αυξήσεις τιμών σε πατατάκια και αναψυκτικά προχωρά και η PepsiCo. Και μπορεί οι ανατιμήσεις να αφορούν στην πολυεθνική και όχι στη θυγατρική της στην Ελλάδα, ωστόσο είναι ενδεικτικές της διάχυτης αβεβαιότητας που επικρατεί διεθνώς αναφορικά με την πορεία των τιμών των τροφίμων μέσα στην ενεργειακή «καταιγίδα». Οι αυξήσεις τιμών στα προϊόντα της PepsiCo αναμένεται να τεθούν σε ισχύ στα τέλη του τρέχοντος έτους ή στις αρχές του 2027.
Τι ισχύει με την πρωτοβουλία για μειώσεις τιμών
Την ίδια στιγμή αίσθηση προκάλεσε η πρόσφατη δήλωση του προέδρου του ΔΣ του ΣΕΒ Σπύρου Θεοδωρόπουλου στην Καθημερινή πως «η συμφωνία για τη μείωση τιμών αφορά στον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο» και πως οι επιχειρήσεις δεν έχουν δεσμευτεί για μειώσεις τιμών μετά την παρέλευση δύο μηνών.
Επί της ουσίας, ο κ. Θεοδωρόπουλος αφήνει να εννοηθεί πως η εθνική πρωτοβουλία δεν έχει σχεδιαστεί με ορίζοντα τεσσάρων μηνών, αλλά με ορίζοντα διμήνου, γεγονός που για κάποιους στην αγορά μεταφράζεται ως ένας ακόμη κίνδυνος για αυξήσει τιμών μετά την παρέλευση του Οκτωβρίου.
«Η εθνική πρωτοβουλία μείωσης τιμών είναι πάνω από όλα εθελοντική και δεν υπάρχει καμία δέσμευση για τις επιχειρήσεις. Η κάθε επιχείρηση μπορεί να συμμετάσχει μόνη της και αυτοτελώς», δήλωσε πρόσφατα στο - η διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, Δέσποινα Τσαγγάρη, κληθείσα να τοποθετηθεί επί των δηλώσεων του κ. Θεοδωρόπουλου. Ερωτηθείσα σχετικά, ανέφερε ότι σε σύνολο 780 επώνυμων κωδικών που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία μείωσης τιμών, οι 265 κωδικοί θα έχουν μειωμένες τιμές με τετράμηνη ισχύ και δη έως το τέλος Δεκεμβρίου.
Βάσει των αρχικών σχεδιασμών της πρωτοβουλίας, οι μειώσεις τιμών θα πρέπει να έχουν συνολική διάρκεια έως τέσσερις μήνες, ενώ κάθε συμμετέχων κωδικός θα πρέπει να παραμένει στην πρωτοβουλία για ελάχιστη χρονική διάρκεια δύο μηνών. Εντός της τετράμηνης περιόδου, κάθε επιχείρηση μπορεί να προτείνει νέους κωδικούς ή να αντικαθιστά υφιστάμενους, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι ίδιες προϋποθέσεις συμμετοχής και προηγείται σχετική ενημέρωση της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
«Δεν υπάρχει καμία αντίφαση με τις δηλώσεις του κ. Θεοδωρόπουλου», εξηγούσε στο - η κυρία Τσαγγάρη, επισημαίνοντας πως κάθε επιχείρηση που συμμετέχει στην πρωτοβουλία μείωσης τιμών μπορεί μετά την παρέλευση του διμήνου να συνεχίσει με μειώσεις στους ίδιους κωδικούς, είτε να αντικαταστήσει τους αρχικούς κωδικούς με νέους είτε ακόμη και να διακόψει τη συμμετοχή της.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι η πρωτοβουλία για μειώσεις τιμών τέθηκε σε ισχύ τη Δευτέρα 31 Αυγούστου. Κατά την εκκίνησή της, συμμετείχαν 1.740 κωδικοί με μέσο όρο μείωσης τιμών στο 9,5% και συγκεκριμένα 875 επώνυμοι κωδικοί με μέση μείωσης τιμής 6,6%, το οποίο ανεβαίνει στο 9% αν συνυπολογιστεί και η συνεισφορά των σούπερ μάρκετ, 405 σχολικά είδη με μέση μείωση τιμών 12%, 360 κωδικοί ιδιωτικής ετικέτας με μέση μείωση 8%, καθώς και 100 κωδικοί κρέατος με μέση μείωση τιμών 7,5%. Στη λίστα συμμετέχουν μέχρι στιγμής περί τις 100 προμηθευτικές εταιρείες, 12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, καθώς και τρεις αλυσίδες παιχνιδιών.
Πλέον, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας «PosoKanei», πλέον στην πρωτοβουλία συμμετέχουν 1.785 κωδικοί με μειωμένες τιμές.
Ποια μέτρα κατά της ακρίβειας παίρνουν παράταση
Ταυτόχρονα, παράταση παίρνουν είτε έως το τέλος του 2026, είτε ακόμη και έως τον Σεπτέμβριο του 2027, ορισμένα από τα μέτρα που έχουν ληφθεί στη μάχη κατά της ακρίβειας.
Όπως προβλέπει σχετικό άρθρο του νομοσχεδίου του υπουργείου Ανάπτυξης για τις άμεσες ξένες επενδύσεις, το οποίο πήρε τον δρόμο για τη Βουλή μέσα στην εβδομάδα που μας πέρασε, παρατείνεται έως το τέλος του 2026 το μέτρο που προβλέπει την επιβολή τρίμηνης απαγόρευσης για τη διενέργεια προσφορών στις επιχειρήσεις που έχουν προβεί σε ανατιμήσεις. Υπενθυμίζεται ότι στο σκέλος των προσφορών, για τα καταναλωτικά προϊόντα για τα οποία ανακοινώνεται αύξηση τιμής δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε προωθητική ενέργεια κατά τη διάθεσή τους στους καταναλωτές για τρεις μήνες από την ημερομηνία κατά την οποία εφαρμόζεται η αύξηση τιμής.
Ταυτόχρονα, παρατείνονται για 12 μήνες ακόμη και δη έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2027 τα μέτρα που αφορούν στην υποχρεωτική ανακοίνωση αυξήσεων τιμοκαταλόγων από τα σούπερ μάρκετ καθώς και στην ανακοίνωση των τιμών των οπωροκηπευτικών.