«Ακριβότερη» η ρευστότητα με τους νέους κανόνες της ΕΚΤ

Πιο ελκυστικά γίνονται τα ομόλογα των ελληνικών τραπεζών, μετά την εφαρμογή νέων κανόνων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για την άντληση ρευστότητας από το Ευρωσύστημα. Αντίθετα για τις ίδιες τις τράπεζες οι νέοι κανόνες καθιστούν «ακριβότερη» την άντληση ρευστότητας με εξασφαλίσεις καλυμμένες ομολογίες τους ή μεγάλα επιχειρηματικά δάνεια.

Οι αλλαγές θα ενεργοποιηθούν από 30 Νοεμβρίου και αφορούν τον τρόπο υπολογισμού της αξίας ομολόγων και δανείων που χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις (collateral), τόσο ως προς την αξιολόγηση της πιστοληπτικής τους ποιότητας, όσο και ως προς τα «κουρέματα» (haircuts) που εφαρμόζονται κατά τον υπολογισμό της αναγνωριζόμενης αξίας τους.

Η αλλαγή δεν αφορά τα κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης, για τα οποία παραμένει η χρήση της καλύτερης αξιολόγησης. Επηρεάζει, όμως, αρκετά τις ελληνικές τράπεζες, που το τελευταίο διάστημα προχώρησαν σε πλήθος εκδόσεων senior preferred και covered bonds.

Από το τέλος Νοεμβρίου, για τα μη εξασφαλισμένα τραπεζικά ομόλογα το haircut μειώνεται – εξέλιξη σημαντική, καθώς από αυτά εξαρτάται πόσο από την αξία ενός τίτλου αναγνωρίζεται ως collateral (π.χ. για τίτλο αξίας 100 ευρώ και haircut 12%, αναγνωρίζονται 88 ευρώ). Η ΕΚΤ τα κατατάσσει στην κατηγορία IV, με το haircut να καθορίζεται από τη βαθμίδα πιστωτικής ποιότητας (CQS), την υπολειπόμενη διάρκεια και το είδος του κουπονιού.

Στην υψηλότερη κατηγορία ποιότητας, CQS 1-2, το νέο haircut διαμορφώνεται σε 12% για υπολειπόμενη διάρκεια 5-7 ετών, 14% για 7-10 έτη και 17% για 10-15 έτη. Οι αντίστοιχοι συντελεστές μέχρι τώρα είναι 14%, 16% και 18%. Για πιστωτική ποιότητα CQS 3 τα αντίστοιχα haircuts είναι 20% για διάρκεια 5-7 ετών και 23% για 7-10 έτη, έναντι 25,5% και 26,5% αντίστοιχα μέχρι τώρα.

Οι νέοι συντελεστές είναι χαμηλότεροι, άρα αυξάνουν το ποσό που μπορεί θεωρητικά να αντληθεί έναντι συγκεκριμένου τίτλου. Το τελικό αποτέλεσμα, όμως, θα εξαρτηθεί από τη δεύτερη αλλαγή στην οποία προχωρά η ΕΚΤ: Για τίτλους όπως τα μη εξασφαλισμένα τραπεζικά ομόλογα και τα covered bonds, θα χρησιμοποιεί τη δεύτερη καλύτερη αξιολόγηση της έκδοσης από αναγνωρισμένους οίκους, αντί της καλύτερης που ίσχυε μέχρι σήμερα. Εφόσον, λοιπόν, η εφαρμογή της δεύτερης καλύτερης αξιολόγησης μεταφέρει έναν τίτλο σε χαμηλότερο CQS, το haircut μπορεί και να αυξηθεί.

Εάν υπάρχει μόνο μία διαθέσιμη αξιολόγηση, η ΕΚΤ θα την υποβαθμίζει κατά μία βαθμίδα. Γεγονός που αποτελεί σημαντικό αντικίνητρο για μικρότερες εκδόσεις ή μικρότερες περιφερειακές τράπεζες, που δεν διαθέτουν κεφάλαια να πληρώνουν δύο και τρεις οίκους αξιολόγησης.

Στην παρούσα φάση, όμως, για τους τίτλους των ελληνικών συστημικών τραπεζών οι δεύτερες καλύτερες αξιολογήσεις είναι αντίστοιχες των καλύτερων, διατηρώντας τους στην ίδια κατηγορία CQS. Άρα η αρνητική επίπτωση δεν θα υπάρξει, ενώ αντίθετα οι νέοι συντελεστές haircut είναι χαμηλότεροι. Άρα οι ομολογιακές εκδόσεις των ελληνικών τραπεζών θα επιτρέπουν στους κατόχους τους να αντλούν περισσότερη ρευστότητα από το Ευρωσύστημα.

Για παράδειγμα, η πρόσφατη έκδοση senior preferred 700 εκατ. ευρώ της Alpha Bank αξιολογείται Baa2 από τη Moody’s και BBB από τη Scope. Και οι δύο αντιστοιχούν σε CQS 3. Με υπολειπόμενη διάρκεια περίπου 4,3 έτη, εμπίπτει στην κατηγορία 3–5 ετών και haircut 18%, από 23% μέχρι τώρα. Το σύνολο της έκδοσης, δηλαδή, μπορεί να αντλήσει επιπλέον ρευστότητα 35 εκατ. ευρώ.

Αντίστοιχα, στην κατηγορία CQS 3 αξιολογείται η πράσινη senior preferred έκδοση 600 εκατ. ευρώ της Eurobank, με υπολειπόμενη διάρκεια στις 30/11 περίπου 6,8 έτη, οπότε το haircut μειώνεται από 25,5% σε 20%. Το ίδιο ισχύει για τη senior preferred έκδοση 500 εκατ. ευρώ της Εθνικής, με λήξη τον Νοέμβριο του 2032 και την αντίστοιχη έκδοση της Πειραιώς, με λήξη τον Δεκέμβριο του 2031.

Πιο σύνθετη είναι η εικόνα για τα covered bonds που οι ίδιες οι τράπεζες κρατούν στα χαρτοφυλάκιά τους και χρησιμοποιούν ως collateral στο Ευρωσύστημα. Η ΕΚΤ καταργεί το σημερινό πρόσθετο «κούρεμα» 8% για τους τίτλους υψηλότερης πιστωτικής ποιότητας και 12% για τους τίτλους χαμηλότερης ποιότητας και το αντικαθιστά με έναν νέο, ενιαίο πίνακα συντελεστών, ο οποίος λαμβάνει περισσότερο υπόψη τη διάρκεια του ομολόγου.

Για τα covered bonds υψηλότερης πιστωτικής ποιότητας, τα νέα haircuts είναι ελαφρώς υψηλότερα. Για παράδειγμα, σε διάρκεια 3 έως 5 ετών το συνολικό haircut αυξάνεται από 10,5% σήμερα σε 11,5%, ενώ για διάρκεια 5 έως 7 ετών αυξάνεται από 11,5% σε 13%. Στις μεγαλύτερες διάρκειες η διαφορά διευρύνεται: από 12,5% σε 15% για 7 έως 10 έτη και από 14,5% σε 18% για 10 έως 15 έτη. Αντίθετα, για covered bonds χαμηλότερης πιστωτικής ποιότητας η αλλαγή είναι ευνοϊκότερη.

Τα βασικά προγράμματα covered bonds των ελληνικών τραπεζών έχουν υψηλή αξιολόγηση (CQS 1), οπότε εμπίπτουν στην κατηγορία με το αυξημένο haircut. Όση μεγαλύτερη, δε, η υπολειπόμενη διάρκεια του τίτλου, τόσο μεγαλύτερη και η επιβάρυνση.

Η ΕΚΤ αλλάζει, τέλος, την αντιμετώπιση των δανείων που προσφέρονται ως collateral. Τα νέα haircuts διαφοροποιούνται πλέον όχι μόνο με βάση τη διάρκεια, την πιστωτική ποιότητα και το επιτόκιο, αλλά και ανάλογα με το αν ένα δάνειο είναι τοκοχρεολυτικό ή μη αποσβεστικό. Η ΕΚΤ προβλέπει υψηλότερο haircut για

τα μη αποσβεστικά δάνεια, αντανακλώντας τη διαφορετική δομή αποπληρωμής του κεφαλαίου. Καθώς στην ελληνική αγορά μεγάλο μέρος των μεγάλων επιχειρηματικών και κοινοπρακτικών δανείων είναι δομημένα ως bullet ή balloon, δηλαδή με αποπληρωμή του κεφαλαίου στη λήξη, η αλλαγή μπορεί να περιορίσει την αναγνωριζόμενη αξία των δανείων αυτών ως collateral και, κατ’ επέκταση, τη ρευστότητα που μπορούν να αντλήσουν οι τράπεζες έναντι αυτών.