EKT: Πιο στοχευμένοι και με χρήση ΑΙ οι νέοι ελέγχοι των τραπεζών

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά σε πιο στοχευμένους ελέγχους των τραπεζών, εστιάζοντας στους κινδύνους που αντιμετωπίζει κάθε πιστωτικό ίδρυμα, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιεί τις επιτόπιες εποπτικές αποστολές και αξιοποιώντας εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για την ανάλυση εποπτικών ευρημάτων.

Η νέα προσέγγιση του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (SSM), που περιγράφει σε πρόσφατο άρθρο του ο Patrick Montagner, μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, αφορά άμεσα και τις τέσσερις ελληνικές συστημικές τράπεζες – Alpha Bank, Eurobank, Εθνική Τράπεζα και Πειραιώς – που υπάγονται στην άμεση εποπτεία της ΕΚΤ.

Οι έλεγχοι δεν θα έχουν πλέον σταθερή έκταση και ένταση, ανεξάρτητα από το προφίλ κινδύνου κάθε περίπτωσης. Το εύρος και η ένταση των ελέγχων σε φακέλους δανείων θα γίνονται περισσότερο με βάση τον κίνδυνο που πηγάζει από αυτά. Παράλληλα, δημιουργήθηκε νέα κατηγορία πολύ στοχευμένων αποστολών, με μικρότερες ομάδες και μικρότερη διάρκεια, οι οποίες μπορούν, μεταξύ άλλων, να χρησιμοποιούνται για την ολοκλήρωση παλαιότερων εποπτικών μέτρων.

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τη διάρκεια των ελέγχων, αλλά και το τι προηγείται μιας επιτόπιας αποστολής. Οι εποπτικές ομάδες θα ξεκινούν με σαφέστερη εντολή και θα αξιοποιούν περισσότερο τις πληροφορίες που έχουν ήδη στη διάθεσή τους, περιορίζοντας τις επαναλαμβανόμενες απαιτήσεις στοιχείων από τις τράπεζες. Η ΕΚΤ επιδιώκει επίσης στενότερη σύνδεση μεταξύ των επιτόπιων ομάδων και των Κοινών Εποπτικών Ομάδων (Joint Supervisory Teams), ώστε τα ευρήματα των ελέγχων να ενσωματώνονται ταχύτερα στη συνεχή εποπτεία κάθε τράπεζας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Ο SSM έχει θέσει σε λειτουργία εργαλεία βασισμένα σε AI, που επιτρέπουν στους επόπτες να ανατρέχουν σε συγκρίσιμα ευρήματα και εποπτικά μέτρα από το σύνολο της ευρωπαϊκής τραπεζικής εποπτείας. Στόχος είναι να υποστηρίζονται οι έλεγχοι ποιότητας, να υπάρχει μεγαλύτερη συνέπεια στη διατύπωση των ευρημάτων και να γίνεται πιο στοχευμένη η εποπτική παρακολούθηση, σαφέστερες οι εκθέσεις και πιο ομοιόμορφο το εποπτικό πλαίσιο.

Μεταξύ των εργαλείων αυτών είναι το Medusa, το οποίο υποστηρίζει την επεξεργασία και σύγκριση εποπτικών ευρημάτων και μέτρων, παρέχοντας δυνατότητες αναζήτησης, reporting, οπτικοποιήσεων και στατιστικής ανάλυσης. Το εργαλείο υποστηρίζει, επίσης, τη σύνταξη των ευρημάτων, τους ελέγχους συνέπειας και τη σύγκρισή τους με αντίστοιχα ευρήματα από άλλες τράπεζες.

Παράλληλα, η Athena χρησιμοποιείται για την ανάλυση μεγάλου όγκου εποπτικών εγγράφων. Μπορεί να πραγματοποιεί αναζητήσεις, να συνοψίζει, να ταξινομεί και να μεταφράζει έγγραφα, ενώ κατά τη διάρκεια επιτόπιων ελέγχων μπορεί να επεξεργάζεται τα στοιχεία που υποβάλλουν οι τράπεζες και να απαντά σε ερωτήματα των εποπτών, παραπέμποντας στις σχετικές πηγές. Η ΕΚΤ έχει αναπτύξει επίσης εργαλεία όπως τα Heimdall, για τις αξιολογήσεις καταλληλότητας στελεχών, και Delphi, για τον εντοπισμό αναδυόμενων κινδύνων, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης υποδομής AI του SSM.

Η ΕΚΤ δίνει επίσης μεγαλύτερο βάρος στη διαφάνεια της διαδικασίας. Οι τράπεζες θα πρέπει να γνωρίζουν εκ των προτέρων το αντικείμενο του ελέγχου, ενώ οι εποπτικές ομάδες θα πρέπει να ενημερώνουν εγκαίρως για δυνητικά σημαντικά ευρήματα και να

δίνουν τη δυνατότητα παροχής πρόσθετων στοιχείων ή διευκρινίσεων. Αυτό, σύμφωνα με την ΕΚΤ, δεν προδικάζει το τελικό αποτέλεσμα του ελέγχου, αλλά επιτρέπει να διορθώνονται έγκαιρα πραγματολογικές αστοχίες και να αποσαφηνίζονται οι διαφωνίες.

Η μεταρρύθμιση έχει ήδη αποτυπωθεί στους χρόνους και στην έκταση των εκθέσεων. Το 2026 οι εκθέσεις των επιτόπιων ελέγχων ήταν κατά μέσο όρο περίπου 20% μικρότερες από το 2025, ενώ ο μέσος χρόνος από την έναρξη ενός ελέγχου έως την έκδοση της τελικής έκθεσης περιορίστηκε από 33 σε 29 εβδομάδες. Η ΕΚΤ υπογραμμίζει πάντως ότι η μείωση του χρόνου και του μεγέθους των εκθέσεων δεν σημαίνει περιορισμό του βάθους των ελέγχων, καθώς ο στόχος παραμένει ο εντοπισμός και η αποτελεσματική αντιμετώπιση των ουσιωδών αδυναμιών.