Ιδιωτικό χρέος 420,9 δισ. ευρώ: Η βελτίωση των δεικτών δεν σβήνει τα 238,6 δισ. απλήρωτων οφειλών

Στα 420,9 δισ. ευρώ, ή περίπου στο 169% του ΑΕΠ, έφτασε το ιδιωτικό χρέος στην Ελλάδα το πρώτο τρίμηνο του 2026, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανέρχονται σε 238,6 δισ. ευρώ, με σχεδόν επτά στα δέκα ευρώ να αφορούν εφορία και ασφαλιστικά ταμεία. Η οικονομία χρηματοδοτείται περισσότερο, αλλά το συσσωρευμένο βάρος των απλήρωτων υποχρεώσεων παραμένει τεράστιο.

Η μελέτη αποτυπώνει δύο εξελίξεις που συμβαίνουν ταυτόχρονα. Από τη μία, η αύξηση των εξυπηρετούμενων δανείων διευρύνει τη χρηματοδότηση της οικονομίας και βελτιώνει τη σχέση προβληματικών προς συνολικές οφειλές. Από την άλλη, τα ληξιπρόθεσμα προς το Δημόσιο συνεχίζουν να αυξάνονται, ενώ μεγάλο μέρος των παλαιών χρεών εμφανίζει χαμηλή εισπραξιμότητα.

Το ποσοστό των απλήρωτων οφειλών μειώνεται, αλλά το ποσό τους μεγαλώνει. Αυτή είναι η κρίσιμη διάκριση για να διαβαστούν σωστά τα στοιχεία. Η βελτίωση ενός δείκτη δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι οι οφειλέτες απαλλάσσονται από τα βάρη τους ή ότι οι παλιές υποχρεώσεις εξοφλούνται.

Τα βασικά σε 30 δευτερόλεπτα

• Το συνολικό ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε κατά 22,1 δισ. ευρώ σε έναν χρόνο, φτάνοντας τα 420,9 δισ. ευρώ.
• Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ανήλθαν σε 238,6 δισ. ευρώ, από 233,7 δισ. ευρώ έναν χρόνο νωρίτερα.
• Το μερίδιό τους στο συνολικό χρέος υποχώρησε στο 56,7%, επειδή αυξήθηκε ταχύτερα η εξυπηρετούμενη χρηματοδότηση.
• Εφορία και ασφαλιστικά ταμεία συγκεντρώνουν 166,3 δισ. ευρώ ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων, το 69,7% του συνόλου των προβληματικών οφειλών.
• Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης παραμένουν στα 72,3 δισ. ευρώ. Το 91,7% βρίσκεται στις εταιρείες διαχείρισης.
• Στα ακίνητα, οι τιμές συνεχίζουν να ανεβαίνουν, ενώ στο εξεταζόμενο δείγμα αυξάνονται οι ενεργές αγγελίες και υποχωρούν οι καταγεγραμμένες συναλλαγές.

Από τα 333,4 στα 420,9 δισ. ευρώ: Πώς άλλαξε το χρέος από το 2019

Η σύγκριση με το 2019 δείχνει ότι το ιδιωτικό χρέος αυξήθηκε κατά 87,5 δισ. ευρώ. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της μεταβολής αφορά την εξυπηρετούμενη χρηματοδότηση προς τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης, η οποία αυξήθηκε από 100,2 σε 182,2 δισ. ευρώ.

Την ίδια περίοδο, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν από 92,2 σε 72,3 δισ. ευρώ. Ωστόσο, τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία αυξήθηκαν κατά 8,9 δισ. ευρώ και προς τα ασφαλιστικά ταμεία κατά 16,4 δισ. ευρώ. Έτσι, το συνολικό ποσό των προβληματικών οφειλών διαμορφώθηκε υψηλότερα από το 2019, παρά την υποχώρηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων.

- Μελέτη ΙΟΒΕ, Σεπτέμβριος 2026. Οι μεταβολές είναι αυτές που παραθέτει ο συγκριτικός πίνακας της μελέτης.

Η εικόνα έχει βελτιωθεί ως προς τις αναλογίες. Οι προβληματικές οφειλές αντιστοιχούν πλέον στο 96,1% του ΑΕΠ, έναντι 125,9% το 2019. Παραμένουν, όμως, σχεδόν ισοδύναμες με την ετήσια παραγωγή της οικονομίας. Η αποκλιμάκωση της αναλογίας και η διατήρηση ενός πολύ μεγάλου απόλυτου ποσού συνυπάρχουν.

Γιατί η αύξηση του χρέους δεν έχει μία μόνο ερμηνεία

Η ετήσια άνοδος κατά 22,1 δισ. ευρώ χρειάζεται προσεκτική ανάγνωση. Το ΙΟΒΕ συνδέει το μεγαλύτερο μέρος της με την επέκταση της εξυπηρετούμενης πίστωσης, την οποία αξιολογεί γενικά ως θετική εξέλιξη και συμβατή με την ανάκαμψη των επενδύσεων.

Οι εξυπηρετούμενες τραπεζικές απαιτήσεις αυξήθηκαν κατά 14,9 δισ. ευρώ σε έναν χρόνο. Συνολικά, μαζί με τα εξυπηρετούμενα δάνεια στις εταιρείες διαχείρισης, η αύξηση έφτασε τα 17,2 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση μπορεί να στηρίζει επενδύσεις, κεφάλαιο κίνησης και παραγωγική δραστηριότητα. Η πραγματική της συμβολή εξαρτάται από τη χρήση των κεφαλαίων και τη μελλοντική δυνατότητα εξυπηρέτησης.

Παράλληλα, όμως, τα ληξιπρόθεσμα προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία αυξήθηκαν συνολικά κατά 5,8 δισ. ευρώ. Αυτή η μεταβολή αποτυπώνει περαιτέρω συσσώρευση απλήρωτων υποχρεώσεων. Το ιδιωτικό χρέος, συνεπώς, μεγαλώνει τόσο μέσω νέας χρηματοδότησης όσο και μέσω της αδυναμίας εξόφλησης υφιστάμενων απαιτήσεων.

Εφορία και ταμεία: Εκεί συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο βάρος

Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο ανέρχονται σε 166,3 δισ. ευρώ και αποτελούν το 69,7% των συνολικών προβληματικών οφειλών. Η εφορία συγκεντρώνει 114,5 δισ. ευρώ και τα ασφαλιστικά ταμεία 51,8 δισ. ευρώ.

- Μελέτη ΙΟΒΕ. Τα επιμέρους ποσά και τα σύνολα ενδέχεται να διαφέρουν οριακά λόγω στρογγυλοποίησης.

Σε ετήσια βάση, τα φορολογικά ληξιπρόθεσμα αυξήθηκαν κατά 3,7 δισ. ευρώ και οι ασφαλιστικές οφειλές κατά 2,1 δισ. ευρώ. Στην εφορία, τα νομικά πρόσωπα συγκεντρώνουν 71 δισ. ευρώ, ή το 62% του συνολικού ποσού, και τα φυσικά πρόσωπα 43,5 δισ. ευρώ.

Στα ασφαλιστικά ταμεία, οι οφειλές που συνδέονται με τη μισθωτή απασχόληση ανέρχονται σε 27,1 δισ. ευρώ, το 52,3% του συνόλου. Οι υποχρεώσεις των αυτοαπασχολουμένων φτάνουν τα 21,4 δισ. ευρώ, ή το 41,3%. Το βάρος έχει έντονο επιχειρηματικό και επαγγελματικό χαρακτήρα, χωρίς αυτό να αναιρεί την πίεση στα νοικοκυριά.

Πολλοί μικροοφειλέτες, τεράστια ποσά σε ελάχιστους μεγαλοοφειλέτες

Η κατανομή των χρεών αποκαλύπτει μια σημαντική ανισορροπία: ο μεγάλος αριθμός οφειλετών συγκεντρώνεται στα χαμηλά ποσά, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των απαιτήσεων βρίσκεται σε πολύ μικρές ομάδες μεγαλοοφειλετών.

Στη φορολογία, το 77,5% των οφειλετών χρωστά λιγότερα από 3.000 ευρώ και αντιστοιχεί μόλις στο 1,3% του συνολικού χρέους. Στο άλλο άκρο, το 0,7% των οφειλετών, με χρέη άνω των 300.000 ευρώ, συγκεντρώνει το 82,5% των οφειλών στο συγκεκριμένο στιγμιότυπο της μελέτης.

- Μελέτη ΙΟΒΕ. Η κατανομή των φορολογικών οφειλών αφορά στοιχεία έως τον Ιανουάριο 2026 και των ασφαλιστικών έως τον Μάρτιο 2026. Οι γραμμές παρουσιάζουν επιλεγμένες ομάδες, όχι το σύνολο των κλιμακίων.

Η διάκριση έχει ουσιαστική σημασία για τις ρυθμίσεις. Μια παρέμβαση μπορεί να αφορά πολύ μεγάλο αριθμό μικροοφειλετών και να προσφέρει πραγματική ανακούφιση, χωρίς να μεταβάλλει θεαματικά το συνολικό ποσό των απαιτήσεων. Αντίστοιχα, η αντιμετώπιση των μεγάλων συγκεντρωμένων χρεών απαιτεί να εξετάζεται πόσο από αυτά είναι πράγματι εισπράξιμο.

Το παλιό χρέος παραμένει δύσκολο να εισπραχθεί

Οι δείκτες εισπραξιμότητας που παραθέτει η μελέτη είναι χαμηλοί για τις συσσωρευμένες υποχρεώσεις: 3% για το παλιό φορολογικό χρέος και 4,5% για τις ασφαλιστικές οφειλές. Για τα νέα φορολογικά χρέη, ο αντίστοιχος δείκτης φτάνει το 41,5%.

Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 οι εισπράξεις από παλιές και νέες φορολογικές οφειλές ανήλθαν σε 1,7 δισ. ευρώ, έναντι 1,6 δισ. ευρώ στο αντίστοιχο τρίμηνο του 2025. Στα ασφαλιστικά ταμεία, οι εισπράξεις διαμορφώθηκαν περίπου στα 0,4 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερο βάρος έχει το γεγονός ότι το 63,2% των ασφαλιστικών οφειλών, περίπου 32,7 δισ. ευρώ, αφορά οφειλέτες που άρχισαν να συσσωρεύουν χρέη πριν από το 2010. Η μελέτη αποτυπώνει, επομένως, ένα μεγάλο απόθεμα εκκρεμοτήτων με βαθιές χρονικές ρίζες. Για τον δείκτη εισπραξιμότητας των ασφαλιστικών οφειλών επισημαίνεται ότι από το 2024 εξαιρούνται χρέη χαμηλής εισπραξιμότητας, στοιχείο που χρειάζεται προσοχή στις διαχρονικές συγκρίσεις.

Οι τραπεζικοί ισολογισμοί βελτιώθηκαν, αλλά οι απαιτήσεις παραμένουν

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης ανέρχονται συνολικά σε 72,3 δισ. ευρώ. Το 91,7%, περίπου 66,4 δισ. ευρώ, βρίσκεται στις εταιρείες διαχείρισης, ενώ περίπου 6 δισ. ευρώ παραμένουν στις τράπεζες.

Η μεταφορά δανείων εκτός τραπεζικών ισολογισμών έχει αλλάξει δραστικά την εικόνα του τραπεζικού συστήματος. Για τον οφειλέτη, όμως, η αλλαγή φορέα διαχείρισης δεν ισοδυναμεί από μόνη της με εξόφληση ή διαγραφή της υποχρέωσης. Το ποσό εξακολουθεί να αποτελεί απαίτηση που πρέπει να ρυθμιστεί, να ανακτηθεί ή να αντιμετωπιστεί με άλλον τρόπο.

Στο τελευταίο τρίμηνο που εξετάζεται, το συνολικό απόθεμα μη εξυπηρετούμενων δανείων παρέμεινε περίπου αμετάβλητο. Οι εξυπηρετούμενες χορηγήσεις, όμως, αυξήθηκαν, με αποτέλεσμα ο συνολικός δείκτης μη εξυπηρετούμενων δανείων να υποχωρήσει περίπου στο 28% — 28,4% στον αναλυτικό συγκριτικό πίνακα. Ο δείκτης αυτός αφορά τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης μαζί, και δεν πρέπει να συγχέεται με τον δείκτη των τραπεζών μεμονωμένα.

Τα επιχειρηματικά ανοίγματα αποτελούν λίγο πάνω από το μισό των προβληματικών χαρτοφυλακίων και στις δύο πλευρές. Στις εταιρείες διαχείρισης, τα μη εξυπηρετούμενα επιχειρηματικά δάνεια φτάνουν τα 33,7 δισ. ευρώ, τα στεγαστικά τα 17,5 δισ. ευρώ και τα καταναλωτικά τα 15,1 δισ. ευρώ.

Οι επιχειρήσεις οδηγούν τη νέα χρηματοδότηση

Τα συνολικά δάνεια προς τον ιδιωτικό τομέα, στις τράπεζες και στις εταιρείες διαχείρισης, αυξήθηκαν σε 254,6 δισ. ευρώ, κατά 16,3 δισ. ευρώ σε ετήσια βάση. Η άνοδος προέρχεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από την επιχειρηματική κατηγορία: τα επιχειρηματικά δάνεια αυξήθηκαν κατά 15 δισ. ευρώ και έφτασαν τα 178 δισ. ευρώ.

- Μελέτη ΙΟΒΕ. Περιλαμβάνονται εξυπηρετούμενα και μη εξυπηρετούμενα δάνεια σε τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης.

Τα επιχειρηματικά δάνεια αντιστοιχούν στο 69,9% του συνόλου. Στις τράπεζες βρίσκονται δανειακά υπόλοιπα 175 δισ. ευρώ και στις εταιρείες διαχείρισης 79,6 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων είναι ο κύριος παράγοντας διεύρυνσης του δανειακού αποθέματος, ενώ τα στοιχεία της στεγαστικής πίστης δείχνουν μια διαφορετική δυναμική: ισχυρή αύξηση των νέων εκταμιεύσεων με σχετικά σταθερό τραπεζικό υπόλοιπο.

Ακίνητα: Οι τιμές ανεβαίνουν, η δυνατότητα αγοράς πιέζεται

Η μελέτη συνδέει την εικόνα του χρέους με μια αγορά κατοικίας που εξακολουθεί να εμφανίζει αυξήσεις τιμών. Στο πρώτο τρίμηνο του 2026 οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 5,8% πανελλαδικά, με τη Θεσσαλονίκη στο 6,2% και την Αθήνα στο 2,5%.

Οι επενδύσεις σε κατοικίες έφτασαν περίπου τα 2 δισ. ευρώ στο δεύτερο τρίμηνο, αυξημένες κατά 11% σε ετήσια βάση. Παράλληλα, η αύξηση του κόστους των κατασκευαστικών υλικών επιταχύνθηκε στο 4,3%, από 2,6% στο πρώτο τρίμηνο και 2% στο τελευταίο τρίμηνο του 2025.

- Μελέτη ΙΟΒΕ. Οι χρονικές περίοδοι διαφέρουν ανά δείκτη, σύμφωνα με τη διαθεσιμότητα των στοιχείων.

Οι νέες εκταμιεύσεις στεγαστικών δανείων υπερδιπλασιάστηκαν, αλλά το τραπεζικό υπόλοιπο παρέμεινε περίπου σταθερό στα 25,5 δισ. ευρώ. Οι νέες χορηγήσεις και το συνολικό υπόλοιπο μετρούν διαφορετικά πράγματα: το δεύτερο επηρεάζεται και από τις αποπληρωμές και τις μεταβολές του χαρτοφυλακίου.

Στο ειδικό δείγμα αγγελιών νεόδμητων κατοικιών ηλικίας έως πέντε ετών, οι κατοικίες με ένα υπνοδωμάτιο εμφάνισαν τις μεγαλύτερες ετήσιες αυξήσεις ζητούμενων τιμών σε όλες τις εξεταζόμενες περιοχές, από 4,7% έως 9,2%. Πρόκειται για ζητούμενες τιμές συγκεκριμένου δείγματος, οι οποίες δεν ταυτίζονται με τις τελικές τιμές ολοκληρωμένων αγοραπωλησιών.

Περισσότερες αγγελίες, λιγότερες καταγεγραμμένες συναλλαγές

Το ειδικό θέμα της μελέτης εξετάζει την προσφορά κατοικιών στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη. Μεταξύ δεύτερου τριμήνου 2025 και δεύτερου τριμήνου 2026, οι ενεργές αγγελίες αυξήθηκαν σε όλες τις εξεταζόμενες περιοχές, ενώ οι καταγεγραμμένες συναλλαγές υποχώρησαν.

- Μελέτη ΙΟΒΕ, βάσει του δείγματος που εξετάζεται στο ειδικό θέμα. Οι δείκτες δεν αποτελούν πλήρη απογραφή όλων των πραγματικών αγοραπωλησιών.

Η διάρκεια παραμονής των αγγελιών αυξήθηκε παντού. Η επιμήκυνση κυμάνθηκε από 15 επιπλέον ημέρες στη Νότια Αθήνα έως 27 στον Πειραιά. Το εύρημα παραπέμπει σε πιο αργή απορρόφηση της προσφοράς, αλλά χρειάζεται να διαβαστεί μαζί με τους μεθοδολογικούς περιορισμούς.

Η καταγραφή μπορεί να μην καλύπτει το σύνολο των πραγματικών συναλλαγών. Επιπλέον, η αφαίρεση μιας αγγελίας μπορεί να σημαίνει πώληση, απόσυρση ή λήξη της καταχώρισης. Όταν οι αγγελίες παραμένουν περισσότερο χρόνο ενεργές, αυξάνεται μηχανικά και το απόθεμά τους. Συνεπώς, η άνοδος των ενεργών αγγελιών δεν μετρά αποκλειστικά νέες κατοικίες που προστέθηκαν στην αγορά.

Διαφέρει επίσης η σύνθεση της προσφοράς. Στη Νότια Αθήνα το 31% των ενεργών αγγελιών και στη Βόρεια Αθήνα το 25% αφορά κατοικίες που κατασκευάστηκαν την προηγούμενη δεκαετία. Στην Κεντρική Αθήνα και στον Πειραιά τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 10% και 11%, με την αύξηση της προσφοράς να συνδέεται περισσότερο με παλαιότερο απόθεμα κατοικιών.

Οι πλειστηριασμοί δεν μετατρέπουν αυτόματα τις απαιτήσεις σε εισπράξεις

Η απορρόφηση μέσω πλειστηριασμών υποχώρησε στο πρώτο εξάμηνο του 2026. Το ποσοστό επιτυχών πλειστηριασμών διαμορφώθηκε στο 13,8% ως προς τον αριθμό και στο 11,9% με βάση την αξία πρώτης προσφοράς. Οι κατοικίες αντιστοιχούν στο 54% των πλειστηριασμών.

Οι αριθμοί αυτοί αφορούν γεγονότα πλειστηριασμού και όχι μοναδικά ακίνητα. Το ίδιο περιουσιακό στοιχείο μπορεί να εμφανιστεί περισσότερες από μία φορές, ενώ στον υπολογισμό της μελέτης περιλαμβάνονται και ανασταλμένοι πλειστηριασμοί. Η διάκριση είναι απαραίτητη για να αποφευχθεί η λανθασμένη εντύπωση ότι κάθε καταχώριση ισοδυναμεί με διαφορετικό ακίνητο ή ολοκληρωμένη μεταβίβαση.

Για τη διαχείριση του χρέους, το ουσιαστικό ζήτημα είναι η δυνατότητα πραγματικής ανάκτησης. Μια μεγάλη απαίτηση και μια υψηλή αποτίμηση εξασφάλισης χρειάζονται αγοραστή, χρόνο και διαδικασία για να μετατραπούν σε εισπράξεις.

Γιατί έχει σημασία: Ανάπτυξη, ακρίβεια και παλιές υποχρεώσεις

Το περιβάλλον στο οποίο εξυπηρετείται το ιδιωτικό χρέος παραμένει απαιτητικό. Σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΟΒΕ, η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε κατά 1,9% στο δεύτερο τρίμηνο του 2026, περισσότερο από την ευρωζώνη. Παράλληλα, όμως, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός αυξήθηκε στο 3,7% τον Αύγουστο, έναντι 3,3% στην ευρωζώνη.

Η μελέτη επισημαίνει την αρνητική αποταμίευση των νοικοκυριών, την πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα και τους κινδύνους από την παράταση των γεωπολιτικών συγκρούσεων. Οι προβλέψεις του ΙΟΒΕ του Ιουλίου για ανάπτυξη περίπου 1,8% το 2026 και 2% το 2027 συνοδεύονται από αυξανόμενους κινδύνους υποχώρησης της επίδοσης εφόσον παραταθεί ο πόλεμος.

Για ένα νοικοκυριό ή μια επιχείρηση, η εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων κρίνεται από τα χρήματα που απομένουν μετά τις τρέχουσες δαπάνες. Η αύξηση των τιμών και ένα αυστηρότερο επιτοκιακό περιβάλλον μπορούν να περιορίσουν αυτό το περιθώριο. Η συνέχιση της ανάπτυξης βοηθά, αλλά η επίδρασή της διαφέρει ανάμεσα σε οφειλέτες, κλάδους και εισοδηματικές ομάδες.

Τι χρειάζεται να παρακολουθήσουμε

Το πρώτο κρίσιμο μέγεθος είναι η πορεία των νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών προς την εφορία και τα ταμεία. Εάν συνεχίσουν να αυξάνονται, η βελτίωση της αναλογίας χρέους προς ΑΕΠ θα συνυπάρχει με επίμονη πίεση στην καθημερινή οικονομική λειτουργία.

Το δεύτερο είναι η πραγματική μείωση του αποθέματος μη εξυπηρετούμενων δανείων, μαζί με τη διατήρηση της ποιότητας των νέων χορηγήσεων. Χρειάζεται να διακρίνεται η μείωση του ποσού των προβληματικών δανείων από τη μείωση του ποσοστού τους λόγω αύξησης του συνολικού χαρτοφυλακίου.

Το τρίτο είναι η σχέση τιμών, εισοδημάτων και συναλλαγών στην κατοικία. Η συνύπαρξη αυξανόμενων τιμών, περισσότερων ενεργών αγγελιών και βραδύτερης απορρόφησης χρειάζεται παρακολούθηση με πληρέστερα στοιχεία. Η διαθέσιμη προσφορά έχει πρακτική αξία όταν ταιριάζει στις ανάγκες και στην αγοραστική δυνατότητα της ζήτησης.

Η πρόοδος στην εξυγίανση των δανειακών χαρτοφυλακίων είναι μετρήσιμη. Εξίσου μετρήσιμη είναι και η επιμονή των απλήρωτων οφειλών. Τα 238,6 δισ. ευρώ δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος που εξακολουθεί να χρειάζεται βιώσιμες ρυθμίσεις, αποτελεσματική διαχείριση και ισχυρότερη δυνατότητα αποπληρωμής.