Νέα δέσμη παρεμβάσεων για καύσιμα, ρύθμιση οφειλών και προστασία συνεπών δανειοληπτών ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Υπουργικό Συμβούλιο της Τετάρτης 30 Σεπτεμβρίου. Στο επίκεντρο βρίσκονται η διεύρυνση του καθεστώτος των 72 δόσεων σε 120, οι αυστηρότερες κυρώσεις στους servicers και η ενίσχυση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης. Για τη θέρμανση έθεσε στόχο τιμής κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο, με εξειδίκευση πριν από τις 15 Οκτωβρίου.
Ο πρωθυπουργός συνέδεσε τις παρεμβάσεις με τις πιέσεις της διεθνούς ενεργειακής κρίσης, υπογραμμίζοντας την ανάγκη στήριξης της κοινωνίας με διατήρηση των δημοσιονομικών αντοχών. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι έχει απευθυνθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στο Eurogroup ζητώντας έκτακτη ευελιξία για τα κράτη-μέλη.
Τα βασικά σε 30 δευτερόλεπτα
| Παρέμβαση | Τι εξαγγέλθηκε | Χρονοδιάγραμμα |
|---|---|---|
| Πετρέλαιο κίνησης | Κρατική επιδότηση 15 λεπτών/λίτρο, συνολική έκπτωση 20 λεπτών με τα διυλιστήρια | Πρώτο δεκαπενθήμερο Οκτωβρίου |
| Ρύθμιση οφειλών | Έως 120 δόσεις για παλαιά χρέη σε Εφορία και ταμεία, ελάχιστη καταβολή 30 ευρώ | Χρέη ληξιπρόθεσμα έως 31/12/2024, αίτηση έως 30/6/2027 |
| Servicers | Πρόστιμο έως 500.000 ευρώ, πίστωση πέντε δόσεων, πλαφόν προκαταβολής 15% | Πλήρης ενημέρωση εντός 45 ημερών, διαφορετικά πάγωμα τόκων· αναμένονται οι διατάξεις εφαρμογής |
| Πετρέλαιο θέρμανσης | Στόχος τιμής κάτω από 1,75 ευρώ/λίτρο | Ανακοινώσεις πριν από τις 15 Οκτωβρίου |
Diesel: 15 λεπτά από το κράτος, 20 λεπτά συνολικά
Η κρατική επιδότηση στην αντλία αυξάνεται από 10 σε 15 λεπτά το λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου. Με την πρόσθετη έκπτωση των διυλιστηρίων, η συνολική ελάφρυνση διαμορφώνεται στα 20 λεπτά το λίτρο.
Η διάκριση έχει σημασία: η πρόσθετη κρατική ενίσχυση είναι πέντε λεπτά ανά λίτρο. Τα 20 λεπτά αποτελούν το συνολικό ύψος της στήριξης, συνυπολογίζοντας τη συμμετοχή των διυλιστηρίων.
Ενδεικτικά, για αγορά 50 λίτρων η συνολική έκπτωση των 20 λεπτών αντιστοιχεί σε 10 ευρώ, ενώ η αύξηση της κρατικής επιδότησης κατά πέντε λεπτά προσθέτει όφελος 2,50 ευρώ. Η τελική τιμή που θα πληρώνει ο οδηγός θα εξακολουθεί να επηρεάζεται από την πορεία των τιμών του καυσίμου.
120 δόσεις: ποιοι μπαίνουν και μέχρι πότε
Στο μέτωπο των οφειλών, ο πρωθυπουργός εξήγγειλε τη διεύρυνση του καθεστώτος των 72 δόσεων σε 120, με ελάχιστο ποσό μηνιαίας καταβολής τα 30 ευρώ.
Στο νέο σχήμα θα μπορούν να ενταχθούν χρέη προς την Εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία που έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, αντί για το τέλος του 2023. Προϋπόθεση είναι να μην βρίσκονται σε ενεργή ρύθμιση στις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Η προθεσμία αίτησης παρατείνεται έως τις 30 Ιουνίου 2027, από τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Προβλέπεται επίσης ειδική δυνατότητα μετάβασης στις 120 δόσεις, με αίτηση, για όσους έχουν ήδη υπαχθεί στις 72 δόσεις.
Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες το επιτόκιο διαμορφώνεται στο 5,84%, όσο και στην πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων. Οι νεότερες οφειλές, μετά την 1η Ιανουαρίου 2025, παραμένουν στην πάγια ρύθμιση. Η οριστικοποίηση του επιτοκίου και η διαδικασία ενεργοποίησης της διεύρυνσης αναμένονται στις σχετικές διατάξεις και οδηγίες.
Η μεγαλύτερη διάρκεια αποπληρωμής μπορεί να περιορίσει τη μηνιαία πίεση, αλλά η ρύθμιση παραμένει έντοκη. Το ουσιαστικό κριτήριο για τον οφειλέτη είναι αν μπορεί να εξυπηρετεί σταθερά τη δόση μαζί με τις τρέχουσες υποχρεώσεις του.
Η εναλλακτική του εξωδικαστικού
Παράλληλα λειτουργεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός, που επιτρέπει έως 240 δόσεις για χρέη προς Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία. Για δάνεια φυσικών προσώπων προς τράπεζες και servicers που καλύπτονται από εμπράγματες εξασφαλίσεις, το ανώτατο όριο μπορεί να φθάνει τις 420 δόσεις. Οι δόσεις και οι όροι προκύπτουν από την αξιολόγηση εισοδήματος, περιουσίας και δυνατότητας αποπληρωμής, με διαφορετικά όρια ανά κατηγορία οφειλής.
Servicers: κυρώσεις όταν παραβιάζεται η ρύθμιση
Η παρέμβαση στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων αφορά την προστασία του συνεπούς οφειλέτη που τηρεί συμφωνημένη ρύθμιση.
Σύμφωνα με την εξαγγελία, εάν servicer παραβιάσει τη συμφωνία προχωρώντας σε κατάσχεση ή πλειστηριασμό, η σχετική πράξη θα ακυρώνεται. Θα προβλέπεται επίσης πρόστιμο έως 500.000 ευρώ, ενώ στον οφειλέτη θα πιστώνονται πέντε δόσεις της αρχικής συμφωνίας.
Στην απευθείας διαπραγμάτευση προβλέπονται πλέον δεσμευτικές προθεσμίες απάντησης και υποχρέωση του servicer να καταθέτει τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Η προκαταβολή θα έχει ανώτατο όριο 15%, ώστε μια υψηλή αρχική απαίτηση να μην αποκλείει στην πράξη την επίτευξη συμφωνίας.
Οι εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει επίσης να δίνουν στον πολίτη πλήρη εικόνα της οφειλής μέσα σε 45 ημέρες. Αν δεν τηρηθεί αυτή η υποχρέωση, προβλέπεται πάγωμα των τόκων.
Το πεδίο εφαρμογής και η διαδικασία ενεργοποίησης των κυρώσεων αναμένεται να αποτυπωθούν στις σχετικές διατάξεις. Η προστασία αφορά τον συνεπή οφειλέτη που τηρεί τη συμφωνημένη ρύθμιση και δεν αποτελεί γενική αναστολή πλειστηριασμών.
Θέρμανση: στόχος κάτω από 1,75 ευρώ, αναμονή για τον μηχανισμό
Για το πετρέλαιο θέρμανσης, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στόχο να συγκρατηθεί η τιμή κάτω από 1,75 ευρώ ανά λίτρο. Οι σχετικές ανακοινώσεις θα γίνουν πριν από τις 15 Οκτωβρίου.
Προς το παρόν έχει ανακοινωθεί ο στόχος. Εκκρεμούν το ακριβές ύψος της παρέμβασης, ο τρόπος χρηματοδότησης και οι λεπτομέρειες εφαρμογής, που θα καθορίσουν το πραγματικό όφελος για τα νοικοκυριά.
Επανεξέταση ανά δεκαπενθήμερο και αίτημα στις Βρυξέλλες
Οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα επανεξετάζονται ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης. Αυτό σημαίνει ότι η στήριξη για το πρώτο μισό του Οκτωβρίου δεν προδικάζει το ύψος της για το υπόλοιπο του μήνα ή για ολόκληρο τον χειμώνα.
Ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε επίσης την αποστολή επιστολής στην πρόεδρο της Κομισιόν και στον πρόεδρο του Eurogroup, ζητώντας έκτακτη ευελιξία. Η συνέχεια θα κριθεί τόσο από την ευρωπαϊκή ανταπόκριση όσο και από την εξειδίκευση των εθνικών μέτρων.