Σημαντικές επιπτώσεις για την ελληνική οικονομία θα είχε ενδεχόμενη εκτίναξη του Brent στα 200 δολάρια, με τις πιέσεις να περνούν από τα καύσιμα και τη θέρμανση έως τις μεταφορές, τα τρόφιμα και τον πληθωρισμό.
Μπορεί σήμερα να μοιάζει με ακραίο σενάριο, τα 200 δολάρια το βαρέλι έχουν όμως ήδη μπει στους υπολογισμούς της διεθνούς αγοράς σε περίπτωση μιας νέας σοβαρής διαταραχής στην προσφορά πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Για την Ελλάδα, ένα τέτοιο σοκ δεν θα σταματούσε στην τιμή της βενζίνης. Θα περνούσε στο diesel και το πετρέλαιο θέρμανσης, στις μεταφορές, στα τρόφιμα, στο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και τελικά στον πληθωρισμό.
Τα 200 δολάρια δεν αποτελούν σήμερα βασική πρόβλεψη της αγοράς. Σε έρευνα του Reuters, όμως, αναλυτές εκτίμησαν ότι σε περίπτωση κλιμάκωσης με σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις εξαγωγής πετρελαίου του νησιού Χαργκ, απ’ όπου περνά το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών, το Brent θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και σε αυτό το επίπεδο. Ο μέσος όρος των εκτιμήσεων στο συγκεκριμένο δυσμενές σενάριο ήταν χαμηλότερος, στα περίπου 154 δολάρια.
- Καύσιμα χωρίς επιδοτήσεις: Πόσο θα κόστιζαν βενζίνη, diesel και πετρέλαιο θέρμανσης
Ωστόσο, τον Ιούλιο το Reuters είχε αναφερθεί και πάλι σε εκτιμήσεις που έκαναν λόγο για τιμή από 150 έως 200 δολάρια, επισημαίνοντας ότι το Brent τελικά κορυφώθηκε περίπου στα 126 δολάρια, καθώς η αγορά βρήκε «μαξιλάρια» σε αποθέματα, αυξημένη αμερικανική παραγωγή και εναλλακτικές εξαγωγικές οδούς.
Οι σημερινές προβλέψεις παραμένουν πολύ χαμηλότερα. Στην τελευταία δημοσκόπηση του Reuters, στις 30 Σεπτεμβρίου, 30 αναλυτές και οικονομολόγοι τοποθέτησαν τη μέση τιμή του Brent για το 2026 στα 89,05 δολάρια το βαρέλι, ενώ την Παρασκευή η Barclays ανέβασε την πρόβλεψή της για το δ΄ τρίμηνο στα 115 δολάρια.
Τι θα συνέβαινε όμως εάν σε μια νέα κλιμάκωση τα διαθέσιμα «μαξιλάρια» δεν ήταν αρκετά και το Brent έφτανε πράγματι στα 200 δολάρια;
Από το Brent στην αντλία: Πώς θα επηρεάζονταν βενζίνη και diesel
Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση θα εμφανιζόταν στα καύσιμα. Η Ελλάδα ξεκινά ήδη από υψηλά επίπεδα, με την πανελλαδική σταθμισμένη μέση τιμή της απλής αμόλυβδης στα 2,207 ευρώ το λίτρο και του diesel κίνησης στα 2,214 ευρώ στις 29 Σεπτεμβρίου.
Η μεταβολή του Brent, ωστόσο, δεν μεταφέρεται αυτούσια στην αντλία. Η τελική τιμή περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το κόστος του διυλισμένου προϊόντος, περιθώρια, μεταφορικά, Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και ΦΠΑ. Ο ΕΦΚ είναι 70 λεπτά το λίτρο στη βενζίνη και 41 λεπτά στο diesel και δεν μεταβάλλεται μαζί με την τιμή του αργού.
Μια αύξηση κατά 100% στο Brent, συνεπώς, δεν σημαίνει διπλασιασμό της λιανικής τιμής. Θα προκαλούσε όμως ισχυρό νέο ανοδικό κύμα, το μέγεθος του οποίου θα εξαρτιόταν και από τις διεθνείς τιμές των διυλισμένων προϊόντων.
Εδώ βρίσκεται και ένας πρόσθετος κίνδυνος. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει επισημάνει ότι μετά από τη διαταραχή στη Μέση Ανατολή οι τιμές των διυλισμένων προϊόντων παρέμειναν περίπου 30% υψηλότερες από τα προπολεμικά επίπεδα ακόμη και όταν το αργό είχε υποχωρήσει. Στις αρχές Οκτωβρίου ο IEA ανέφερε επίσης ότι, παρά την ανάκαμψη των εξαγωγών αργού από τη Μέση Ανατολή, οι ροές διυλισμένων προϊόντων παραμένουν περιορισμένες, με ιδιαίτερη στενότητα στο diesel.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Ακόμη μεγαλύτερη πίεση
Ακόμη μεγαλύτερη θα ήταν η πίεση στο πετρέλαιο θέρμανσης. Με τα σημερινά δεδομένα της αγοράς, η τιμή εκκίνησης χωρίς νέα παρέμβαση υπολογίζεται ήδη πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο, ενώ κυβερνητικός στόχος είναι η διάθεση από τις 15 Οκτωβρίου να ξεκινήσει κάτω από τα 1,75 ευρώ.
Με το Brent στα 200 δολάρια η απόσταση αυτή θα μεγάλωνε σημαντικά και μαζί της το δημοσιονομικό κόστος οποιασδήποτε παρέμβασης για τη συγκράτηση της λιανικής τιμής.
Είναι ενδεικτικό ότι η αύξηση της επιδότησης του diesel στα 15 λεπτά για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου έχει δημοσιονομικό κόστος περίπου 20 εκατ. ευρώ. Μια μεγαλύτερη και παρατεταμένη παρέμβαση σε περισσότερα καύσιμα θα απαιτούσε σαφώς περισσότερους πόρους.

Από το ρεζερβουάρ στο ράφι
Η επόμενη επίπτωση θα φαινόταν στις τιμές των προϊόντων. Το diesel αποτελεί βασικό κόστος για φορτηγά, διανομές, αγροτικά μηχανήματα και μεγάλο μέρος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Ακριβότερο καύσιμο αυξάνει το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών και τελικών προϊόντων, ενώ επιβαρύνει και την αγροτική παραγωγή.
Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει περιγράψει την αλληλουχία του ενεργειακού σοκ: πρώτα υψηλότερες τιμές ενέργειας, στη συνέχεια πιέσεις στα τρόφιμα και τελικά υψηλότερος πληθωρισμός. Υπολογίζει επίσης ότι μια γεωπολιτικά προκαλούμενη αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10% μπορεί να οδηγήσει σε άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου έως περίπου 7% και των λιπασμάτων πάνω από 5%.
Με Brent στα 200 δολάρια, επομένως, η επιβάρυνση δεν θα περιοριζόταν στο πρατήριο αλλά θα περνούσε σταδιακά και στο ράφι.
Μεταφορές, αεροπορικά και τουρισμός
Οι πιέσεις θα περνούσαν και στις μεταφορές, με την αεροπορία να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη. Η τελευταία διαθέσιμη μέση διεθνής τιμή του jet fuel διαμορφώνεται, σύμφωνα με την IATA, στα 185,43 δολάρια το βαρέλι, παρά την υποχώρησή της κατά 4,9% μέσα σε μία εβδομάδα. Η αγορά παραμένει πολύ πιο πιεσμένη από εκείνη του αργού, καθώς οι περιορισμένες ροές διυλισμένων προϊόντων από τη Μέση Ανατολή έχουν δημιουργήσει στενότητα στην προσφορά.
Το κόστος είναι ήδη σημαντικό για τις αεροπορικές εταιρείες. Μόλις στις 29 Σεπτεμβρίου, η Lufthansa ανακοίνωσε ότι η πρόσθετη επιβάρυνση από το jet fuel για το 2026 θα ξεπεράσει την προηγούμενη εκτίμηση των 1,5 δισ. ευρώ, ενώ τα καύσιμα αντιστοιχούν πλέον περίπου στο 30% – 40% του κόστους των αεροπορικών εταιρειών.
Ένα Brent στα 200 δολάρια θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο αυτή την πίεση, ιδιαίτερα εάν συνοδευόταν από νέα άνοδο των τιμών του jet fuel. Για την Ελλάδα, η επίπτωση θα μπορούσε να περάσει τόσο στο κόστος των αεροπορικών και ακτοπλοϊκών μεταφορών όσο και στον τουρισμό, εφόσον το αυξημένο ενεργειακό κόστος μεταφερόταν στις τιμές των ταξιδιών.
Νέο κύμα πληθωρισμού
Η ευρύτερη επίπτωση θα ήταν στον πληθωρισμό. Η Τράπεζα της Ελλάδος προβλέπει ήδη πληθωρισμό 3,8% για το 2026, έναντι 2,9% το 2025, επισημαίνοντας ότι μια περαιτέρω αύξηση των τιμών των εμπορευμάτων αποτελεί ανοδικό κίνδυνο.
Τα 200 δολάρια βρίσκονται πολύ έξω από τις σημερινές βασικές προβλέψεις. Ακόμη και το δυσμενές σενάριο της Παγκόσμιας Τράπεζας τοποθετεί το όριο της μέσης τιμής για το Brent στα 115 δολάρια για το 2026, ενώ η τελευταία έρευνα του Reuters δίνει 89,05 δολάρια και η Barclays προβλέπει 115 δολάρια για το τελευταίο τρίμηνο.

