Την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Κύπρο ξεχωρίζει η Fitch ως τις τρεις χώρες της Δυτικής Ευρώπης που αναμένεται να συνεχίσουν να καταγράφουν ισχυρότερες δημοσιονομικές επιδόσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία το υψηλότερο κόστος δανεισμού, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης ασκούν πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Κύπρο ξεχωρίζει η Fitch Ratings ως τις τρεις χώρες της Δυτικής Ευρώπης που αναμένεται να συνεχίσουν να καταγράφουν ισχυρότερες δημοσιονομικές επιδόσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία το υψηλότερο κόστος δανεισμού, οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες και οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης ασκούν ολοένα μεγαλύτερες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Σε συγκριτική έκθεσή της για τις ευρωπαϊκές κρατικές αξιολογήσεις, η Fitch διαπιστώνει ότι οι δημοσιονομικές προοπτικές των ευρωπαϊκών οικονομιών αποκλίνουν σημαντικά. Χώρες όπως η Γαλλία, το Βέλγιο και η Ιταλία βρίσκονται αντιμέτωπες με επίμονα ελλείμματα και αυξανόμενες πιέσεις στο δημόσιο χρέος τους, ενώ η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Κύπρος συνεχίζουν να μειώνουν τα χρέη τους, στηριζόμενες σε ευνοϊκότερες δημοσιονομικές επιδόσεις.
Για την Ελλάδα, ο αμερικανικός οίκος αναδεικνύει ιδιαίτερα τη συνεχή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους και τη σημαντική προστασία που προσφέρει η ευνοϊκή διάρθρωσή του απέναντι στην αναταραχή των αγορών.
Επιβράδυνση λόγω πολέμου
Η Fitch αναγνωρίζει ότι η ελληνική οικονομία έχει καταγράψει σημαντική πρόοδο τα τελευταία χρόνια, τόσο σε δημοσιονομικό όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο. Επισημαίνει ότι η ελληνική οικονομία αναπτύχθηκε με ρυθμό λίγο υψηλότερο του 2% την περίοδο 2023-2025, παρά τις αλλεπάλληλες γεωπολιτικές και εμπορικές αναταράξεις. Για το 2026 προβλέπει επιβράδυνση της ανάπτυξης στο 1,7%, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων του πολέμου ΗΠΑ-Ιράν.
Η οικονομία, ωστόσο, εξακολουθεί να επωφελείται από τις ευρωπαϊκές επενδύσεις. Όπως αναφέρει η Fitch, το 2026 αποτελεί την τελευταία χρονιά κατά την οποία το πρόγραμμα NextGenerationEU προσφέρει σημαντική επενδυτική ώθηση, συμβάλλοντας στον περιορισμό των επιπτώσεων της διεθνούς κρίσης. Για το 2027 και το 2028 προβλέπει ανάπτυξη 1,9% ετησίως, ενώ εκτιμά ότι ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας διαμορφώνεται κοντά στο 2%.
Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, η Fitch αναμένει ότι τα ελληνικά εισοδήματα θα συνεχίσουν σταδιακά να συγκλίνουν προς τα επίπεδα των υπόλοιπων χωρών της Ευρωζώνης. Κύρια κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης θα παραμείνει η εγχώρια ζήτηση, με στήριξη από τη σταδιακή βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών, τη συνεχιζόμενη αύξηση της απασχόλησης και τις υψηλότερες επενδύσεις.
Η Fitch εξακολουθεί, πάντως, να επισημαίνει τις αδυναμίες που κληροδότησε η ελληνική κρίση χρέους. Σε αυτές περιλαμβάνει τη μεγάλη απώλεια οικονομικού προϊόντος κατά την προηγούμενη δεκαετία, το υψηλό δημόσιο χρέος, τις επίμονες εξωτερικές ανισορροπίες και τις ενδεχόμενες υποχρεώσεις που συνδέονται με τον τραπεζικό τομέα.
Ευνοϊκή δομή χρέους
Το σημαντικότερο πλεονέκτημα της Ελλάδας, σύμφωνα με τη Fitch, είναι η πορεία αποκλιμάκωσης του δημόσιου χρέους και οι ευνοϊκοί όροι με τους οποίους εξακολουθεί να εξυπηρετείται. Ο οίκος υπογραμμίζει ότι ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ μειώθηκε κατά σχεδόν 20 ποσοστιαίες μονάδες συνολικά τη διετία 2024–2025, φθάνοντας στο 146,1% του ΑΕΠ στο τέλος του περασμένου έτους. Η υποχώρηση αυτή στηρίχθηκε στην ανθεκτική οικονομική ανάπτυξη και στα δημοσιονομικά πλεονάσματα.
Το ελληνικό χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό, ωστόσο ο οίκος προβλέπει ότι η αποκλιμάκωση θα συνεχιστεί με γρήγορους ρυθμούς. Ειδικότερα, εκτιμά ότι το χρέος θα μειωθεί στο 139,3% του ΑΕΠ το 2026, στο 134,1% το 2027 και στο 129,4% το 2028, ενώ στο βασικό της σενάριο αναμένει να πλησιάσει το 120% έως το 2030.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η διάρθρωση του ελληνικού χρέους. Η μέση διάρκεια αποπληρωμής φθάνει τα 19 χρόνια, γεγονός που περιορίζει την ανάγκη αναχρηματοδότησης μεγάλων ποσών σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, σημαντικό μέρος του χρέους έχει συναφθεί με ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης, διατηρώντας χαμηλό το συνολικό κόστος εξυπηρέτησής του.
Σύμφωνα με τη Fitch, το μέσο επιτόκιο που επιβαρύνει το υφιστάμενο χρέος διαμορφώνεται κοντά στο 1,5%, αισθητά χαμηλότερα από τον εκτιμώμενο ονομαστικό ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ, ο οποίος βρίσκεται περίπου στο 4%, διαφορά που διευκολύνει τη μείωση του χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, ιδιαίτερα όσο η χώρα διατηρεί πρωτογενή πλεονάσματα.
Σημαντική πρόσθετη προστασία προσφέρουν τα ταμειακά διαθέσιμα του ελληνικού Δημοσίου, τα οποία, σύμφωνα με την έκθεση, βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Τα διαθέσιμα αυτά επιτρέπουν την πρόωρη αποπληρωμή διμερών δανειακών υποχρεώσεων, ενώ επαρκούν για την κάλυψη των λήξεων χρέους της επόμενης τριετίας. Αυτό σημαίνει ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά περιθώρια διαχείρισης των χρηματοδοτικών της αναγκών, ακόμη και σε μια περίοδο έντονης μεταβλητότητας στις διεθνείς αγορές ομολόγων.
Οι ευνοϊκοί αυτοί παράγοντες αποτελούν, σύμφωνα με τη Fitch, ασπίδα απέναντι στους κινδύνους που δημιουργούν οι αυξημένες αποδόσεις των κρατικών τίτλων.
Σε δημοσιονομικό επίπεδο, ο οίκος προβλέπει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να εμφανίζει συνολικά πλεονάσματα, αν και μικρότερα από εκείνα του 2025. Συγκεκριμένα, μετά το πλεόνασμα 1,7% του ΑΕΠ το 2025, αναμένει πλεονάσματα 0,3% το 2026 και το 2027 και 0,4% το 2028. Ο πληθωρισμός, αντίθετα, προβλέπεται να επιταχυνθεί από το 2,9% το 2025 στο 3,6% το 2026, προτού υποχωρήσει στο 2,8% το 2027 και στο 2,4% το 2028.
Μια σημαντική αδυναμία παραμένει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Η Fitch προβλέπει ότι το έλλειμμα, από 5,7% του ΑΕΠ το 2025, θα διευρυνθεί στο 6,2% το 2026 και θα παραμείνει κοντά στο 6,1% την επόμενη διετία.
Δύο ταχύτητες στην Ευρώπη
Η ευρύτερη ευρωπαϊκή εικόνα που περιγράφει η Fitch παρουσιάζει ολοένα μεγαλύτερες αποκλίσεις, με τις δημοσιονομικές επιδόσεις και την πορεία του δημόσιου χρέους να αποτελούν πλέον τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν τις κρατικές αξιολογήσεις.
Ο οίκος αναφέρει ότι η Πορτογαλία, η Ελλάδα και η Κύπρος αναμένεται να συνεχίσουν να υπεραποδίδουν δημοσιονομικά, ενώ σε αρκετές από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες τα δημόσια οικονομικά βρίσκονται υπό αυξανόμενη πίεση.
Η Γαλλία αντιμετωπίζει ολοένα δυσκολότερη δημοσιονομική κατάσταση. Η Fitch προβλέπει ότι το δημόσιο χρέος της θα αυξηθεί στο 124% του ΑΕΠ το 2028, ενώ έχει περιορίσει την εκτίμησή της για την ανάπτυξη το 2026 στο 0,5%. Ο οίκος επισημαίνει ότι η μείωση του γαλλικού ελλείμματος έχει ουσιαστικά σταματήσει, με την κυβέρνηση να αντιμετωπίζει ιδιαίτερα δύσκολες αποφάσεις ενόψει του προϋπολογισμού του 2027. Οι πολιτικές αβεβαιότητες ενόψει των προεδρικών εκλογών δυσχεραίνουν την εφαρμογή μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής. Η Fitch προειδοποιεί μάλιστα ότι η αποτυχία επίτευξης ουσιαστικής προόδου στη μείωση του ελλείμματος, μεταξύ άλλων λόγω του πολιτικού κατακερματισμού, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναθεώρηση των προοπτικών της Γαλλίας από σταθερές σε αρνητικές.
Στο Βέλγιο, το δημόσιο χρέος προβλέπεται να αυξηθεί από 107,9% του ΑΕΠ το 2025 σε 113,2% το 2028. Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολες δημοσιονομικές διαπραγματεύσεις, επιδιώκοντας μέτρα εξοικονόμησης περίπου 10 δισ. ευρώ έως το 2029, ενώ η οικονομική ανάπτυξη παραμένει υποτονική.
Η Ιταλία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει περιορισμένα περιθώρια δημοσιονομικών ελιγμών λόγω του πολύ υψηλού χρέους και των χαμηλών μεσοπρόθεσμων προοπτικών ανάπτυξης, παρά τη συνετή διαχείριση των δαπανών και τη σταδιακή υποχώρηση του δημοσιονομικού ελλείμματος.
Πιέσεις καταγράφονται επίσης στη Φινλανδία, όπου το χρέος προβλέπεται να αυξηθεί στο 93,4% του ΑΕΠ έως το 2028, και στην Αυστρία, όπου αναμένεται να φθάσει στο 85,9%.
Ακόμη και η Γερμανία, που εξακολουθεί να διαθέτει την υψηλότερη πιστοληπτική αξιολόγηση AAA, αναμένεται να εμφανίσει αυξανόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα εξαιτίας των υψηλότερων δαπανών για υποδομές και άμυνα.

