Κοινός παρονομαστής των δυο υποθέσεων είναι πως οι εταιρείες που συνελήφθησαν με τη «γίδα στην πλάτη», δραστηριοποιούνται σε υποκλάδο της εστίασης με βάση το σιτάρι και αλεύρι.
Οι έλεγχοι των διωκτικών αρχών στις αλυσίδες «Χωριάτικο» και «Pizza Fan» για φοροδιαφυγή, έχουν μία επιπλέον διάσταση για έναν αγρότη, δηλαδή για τον πρώτο κρίκο της αλυσίδας της πίτσας ή του ψωμιού. «Αγοράζουν τις πρώτες ύλες από εμάς τζάμπα (υπονοώντας τα 19 ή 20 λεπτά το κιλό το σιτάρι) και θέλουν να φάνε και τον ΦΠΑ;» αναφώνησε αγρότης στο άκουσμα της είδησης σε καφενείο της περιφέρειας, συνδέοντας ουσιαστικά τη «μεγάλη εικόνα» με ένα αγκάθι που χρονίζει στον πρωτογενή τομέα.
Κοινός παρονομαστής των δυο υποθέσεων είναι πως οι εταιρείες που συνελήφθησαν με τη «γίδα στην πλάτη», δραστηριοποιούνται σε υποκλάδο της εστίασης με βάση το σιτάρι και αλεύρι. Η τιμή του σιταριού στον παραγωγό, έχει πολλά χρόνια που βρίσκεται σε χαμηλά ή και πολύ χαμηλά επίπεδα. Με αυστηρά λογιστικά κριτήρια είναι κάτω του κόστους. Και πως ζούνε όλοι αυτοί θα αναρωτηθεί κάποιος; Με τα… ψέματα είναι η απάντηση!
Απλώς ως κόστος παραγωγής αναφέρουν τα αυστηρά καλλιεργητικά έξοδα (σπόροι, λιπάσματα, καύσιμα) και αγνοούν τα υπόλοιπα, όπως τις φθορές του τρακτέρ, τις έγγειες βελτιώσεις που αφήνουν τα χωράφια γεμάτα χόρτα στις άκρες και τα αποστραγγιστικά χωρίς συντήρηση με αποτέλεσμα να πλημμυρίζουν σε μια βροχή λίγο παραπάνω από το κανονικό κ.α.
Λάθος εκκίνηση για την τροφική αλυσίδα
Άνθρωποι λοιπόν της ανάγκης, προσπαθούν να διώξουν το προϊόν όπως όπως, και όσο όσο για να πάρουν λίγα χρήματα να κινηθούν. Το σιτάρι, είναι χρονικά η πρώτη από τις μεγάλες καλλιέργειες, μετά από ένα χειμώνα γεμάτο έξοδα. Όταν λοιπόν σου λέει ο έμπορος, εάν θες λεφτά ντούκου, κόψε ένα ή δύο λεπτά ή άστο και φύγε και θα σε πληρώσω όταν έχω, αυτόματα ξεκινάει να υπάρχει «πρόβλημα».
Όταν η τιμή και οι όροι συναλλαγής δεν είναι αυτοί που πρέπει, η αλυσίδα «από το χωράφι στο ράφι» προσελκύει ενδεχομένως και τους «λάθος» ανθρώπους που σκοπό δεν έχουν το «υγιές» κέρδος. Κι επί πλέον αποθαρρύνουν τις υγιείς προσπάθειες να δραστηριοποιηθούν με εκσυγχρονιστική διάθεση σε χώρους με παλαιές δομές, όπως είναι δυστυχώς πολλοί χώροι της αγροτικής μας οικονομίας.
Φυσικά τα επόμενα είναι εύκολο να τα υποθέσει κανείς. Αν κάποιοι κορόιδεψαν χιλιάδες παραγωγούς, δεν θα κοροϊδέψουν ένα ελεγκτικό σύστημα το οποίο υποφέρει από κακό σχεδιασμό; Και δεν αναφερόμαστε στον ελεγκτικό σχεδιασμό που ψάχνει για τον ΦΠΑ, αλλά για αυτόν που ψάχνει τα κενά «από το χωράφι στο ράφι» και ειδικά σε περιόδους κρίσης. Δηλαδή αυτόν που δεν υπάρχει και που θα όφειλε να ψάξει όλες τις παραμέτρους της διατροφικής αλυσίδας, του πλέον ίσως σημαντικού κλάδου της ζωής μας.
Οι κινήσεις της ΑΑΔΕ, περί ηλεκτρονικής τιμολόγησης από το χωράφι, περί ηλεκτρονικής ιχνιλασιμότητας κ.α. είναι απολύτως σωστές. Υπάρχει ωστόσο ένα «επικοινωνιακό» μειονέκτημα: εμφανίζονται σαν αποκλειστικά φοροεισπρακτικές όταν σε υποχρεώνει να κόψεις ηλεκτρονικό τιμολόγιο για το σιτάρι που μόλις θέρισες καταμεσής του κάμπου μεσημεριάτικα με 40 βαθμούς και όχι σαν κινήσεις που θα ενισχύσουν τη διαφάνεια των συναλλαγών. Οι παραγωγοί μας εκλαμβάνουν το ηλεκτρονικό τιμολόγιο μόνο σαν μέτρο απόδοσης ΦΠΑ και όχι σαν απόκτηση ταυτότητας για το προϊόν τους. Αυτό όμως δεν ζητάνε χρόνια τώρα με τις λεγόμενες ελληνοποιήσεις; Και τώρα που έγινε το πρώτο βήμα, κανείς δεν τους το εξήγησε! Υπάρχει τελικά ένα θέμα εικόνας και marketing των φορολογικών υπηρεσιών μας.
Όταν στην αγορά δραστηριοποιούνται άτομα που σκοπό έχουν το παράνομο κέρδος, είναι βέβαιο και προφανές ότι δεν θα σταθούν στην μη απόδοση του ΦΠΑ. Θα προσπαθήσουν να βγάλουν παραπάνω από κάθε συναλλαγή: θα πιέσουν να πάρουν πρώτη ύλη στα όρια της καταλληλότητας, θα ρυθμίσουν όλες τις παραμέτρους της παραγωγής, ώστε απλώς να περνάνε τον πήχη των ελεγκτικών μηχανισμών, έ κι εάν καμιά φορά περάσουν από κάτω δεν χάθηκε ο κόσμος, ας πληρώσουμε κι ένα πρόστιμο.
Καταναλωτές και υγιής ανταγωνισμός, τα πρώτα θύματα
Οι συμπεριφορές όμως αυτές έχουν δύο θύματα, πρώτα τους καταναλωτές και ύστερα τους υγιείς επιχειρηματίες. Σήμερα η διατροφή, αποτελεί ένα κομμάτι της υγείας του ατόμου και της οικογένειας. Όταν λοιπόν το ψωμί, το τυρί, το αυγό, τα λαχανικά αλλά ακόμη και η πίτσα που δεν έχει και την πλέον υγιεινή εικόνα στα μάτια του καταναλωτή δεν είναι από τα σωστά υλικά και φτιαγμένα με τον σωστό τρόπο, αρχίζουν τα προβλήματα.
Επειδή όμως αυτά θα φανούν όχι μόλις σηκωθείς από το τραπέζι αλλά σε λίγα χρόνια, οι καταναλωτές συνηθίζουν να τα υποτιμούν, δίνοντας έτσι προτεραιότητα σε άλλα πιεστικά θέματα της καθημερινότητας. Προτιμούν την ευκολία αγοράς από ένα φούρνο σε καλή θέση, πολύ ανταγωνιστικές τιμές και γρήγορη εξυπηρέτηση, από έναν άλλο 200 μέτρα πιο μακριά που δουλεύει με πιο «παραδοσιακά» κριτήρια, τα οποία όμως ταιριάζουν καλύτερα στις σύγχρονες επιταγές.
Έλα όμως που την καλή θέση την έχουν καταλάβει όσοι έχουν προτεραιότητα το υπερβάλλον κέρδος και όχι το σωστό προϊόν. Και πώς να τους ανταγωνιστείς αν δεν αποδίδουν ΦΠΑ και όχι μόνο ή αν αγοράζουν πρώτες ύλες με μοναδικό κριτήριο τη χαμηλή τους τιμή αγνοώντας τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά τους. Πολλές ήταν οι φωνές διαμαρτυρίας από τον κλάδο λιανικής εδώ και χρόνια για τον πόλεμο τιμών που έχει ξεσπάσει σε όλα τα ανάλογα προϊόντα. Άκουγες συχνά να σου λένε «πως βγαίνουν αυτοί κι εμείς δεν μπορούμε να πουλήσουμε». Ίσως λοιπόν να ήλθε η ώρα να φανεί πως βγαίνουν…

